Shloka 141
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
निगृह्य तं च बाहुभ्यां विस्फुरन्तं महा बलम् / ततो ऽस्य वामहस्तं ते ममन्थुर्भृशकोपिताः
Transliteration
nigṛhya taṃ ca bāhubhyāṃ visphurantaṃ mahā balam / tato 'sya vāmahastaṃ te mamanthurbhṛśakopitāḥ
Translation
اس عظیم قوت والے، تڑپتے ہوئے کو دونوں بازوؤں سے قابو میں کر کے، وہ سخت غضبناک ہوئے اور پھر اس کا بایاں ہاتھ مَتھ ڈالا۔
Word by Word
nigṛhyahaving seized/restrained
nigṛhya:
Kriyā (क्रिया-पूर्वक)
TypeVerb
Rootni-grah (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund), ‘having restrained’
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
bāhubhyāmwith (their) two arms
bāhubhyām:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbāhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), द्विवचन
visphurantamstruggling; writhing
visphurantam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvisphurant (कृदन्त-प्रातिपदिक; √sphur)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘tam’ इति विशेषण
mahā-balamvery strong
mahā-balam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmahā + bala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (महद् बलं यस्य)
tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formतसिलन्त-अव्यय (thereupon)
asyaof him
asya:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
vāma-hastamthe left hand
vāma-hastam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvāma + hasta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (वामः हस्तः)
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘ते’ = they
mamanthuḥthey churned/pressed (out)
mamanthuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootmanth (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
bhṛśa-kopitāḥgreatly enraged
bhṛśa-kopitāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbhṛśa + kopita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √kup)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (भृशं कोपिताः)