Shloka 83
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
इति संख्या प्रसंख्याता शाखाभेदास्तथैव तु / कर्तारशचैव शाखानां भेदहेतूंस्तथैव च
Transliteration
iti saṃkhyā prasaṃkhyātā śākhābhedāstathaiva tu / kartāraśacaiva śākhānāṃ bhedahetūṃstathaiva ca
Translation
یوں شاخاؤں کے اختلافات کی تعداد بھی گن کر بیان کی گئی، اور ان شاخاؤں کے مؤلفین اور اختلاف کے اسباب بھی بتائے گئے۔
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यर्थे (quotative particle)
संख्याthe enumeration/number
संख्या:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootसंख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
प्रसंख्याताhas been fully enumerated
प्रसंख्याता:
Karta (कर्ता/subject complement)
TypeVerb
Rootप्र-सम्-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (संख्या) इति पदस्य विशेषणरूपेण
शाखा-भेदाःdivisions of branches (recensions)
शाखा-भेदाः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootशाखा (प्रातिपदिक) + भेद (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: शाखानां भेदाः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
Avyaya (अव्यय/qualifier)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)
एवindeed
एव:
Avyaya (अव्यय/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
तुand/but
तु:
Avyaya (अव्यय/discourse)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय (adversative/continuative particle)
कर्तारःthe doers/agents
कर्तारः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootकर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Avyaya (अव्यय/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
Avyaya (अव्यय/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
शाखानाम्of the branches (recensions)
शाखानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootशाखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
भेद-हेतून्causes of division
भेद-हेतून्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootभेद (प्रातिपदिक) + हेतु (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (भेदस्य हेतवः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
Avyaya (अव्यय/qualifier)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
एवindeed
एव:
Avyaya (अव्यय/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
चand
च:
Avyaya (अव्यय/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय