Shloka 110
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
वनानां प्रथमं वृष्ट्या तेषां मूलेषु संभवः / तथा कार्तयुगानां तु कलिजष्विह संभवः
Transliteration
vanānāṃ prathamaṃ vṛṣṭyā teṣāṃ mūleṣu saṃbhavaḥ / tathā kārtayugānāṃ tu kalijaṣviha saṃbhavaḥ
Translation
جنگلوں کی پہلی پیدائش بارش سے اُن کی جڑوں میں ہوتی ہے؛ اسی طرح کِرت یُگ کے بیج بھی یہاں کلی یُگ کے اندر ہی پیدا ہوتے ہیں۔
Word by Word
वनानाम्of forests
वनानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
प्रथमम्first/initially
प्रथमम्:
Kriya-visheshana (क्रिया-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative): 'first/initially'
वृष्ट्याby rain
वृष्ट्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (instrumental): 'by rain'
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
मूलेषुin the roots
मूलेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन
संभवःarising/origin
संभवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसम् + भू (धातु) → सम्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Upamana (उपमान/Correlation)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार/समुच्चय-अव्यय (adverb: 'thus/likewise')
कार्तयुगानाम्of the Kṛta-yugas
कार्तयुगानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootकृत + युग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; 'of the Kṛta-yugas'
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअन्वय-अव्यय (particle)
कलिजेषुin the Kali-yugas
कलिजेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि + युग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; 'in the Kali-yugas'
इहhere
इह:
Deshadhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb)
संभवःarising/origin
संभवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसम् + भू (धातु) → सम्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन