Shloka 17
Saṃkhyāvarta (संख्यावर्त्त): Commencement of Yajña at the Dawn of Tretāyuga
Devanagari script
अधर्मो बलवानेष हिंसाधर्मेप्सया ततः / ततः पशुवधश्चैष तव यज्ञे सुरोत्तम
Transliteration
adharmo balavāneṣa hiṃsādharmepsayā tataḥ / tataḥ paśuvadhaścaiṣa tava yajñe surottama
Translation
اے سُروتّم! ہنسا-دھرم کی خواہش سے یہ اَدھرم زور آور ہو گیا ہے؛ اسی سے تمہارے یَجْن میں پشو-وَدھ بھی ہو رہا ہے۔
Word by Word
अधर्मःunrighteousness
अधर्मः:
कर्ता/विषय (Subject)
TypeNoun
Rootअधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
बलवान्powerful
बलवान्:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootबलवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘adharmaḥ’)
एषःthis
एषः:
सम्बन्ध/विषय (Deictic apposition)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; निर्देशवाचक
हिंसाधर्मthe ‘dharma’ of violence
हिंसाधर्म:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative basis)
TypeNoun
Rootहिंसा + धर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय (हिंसा एव धर्मः)
ईप्सयाby desire, through longing
ईप्सया:
करण/हेतु (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootईप्सा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
ततःtherefore/then
ततः:
हेतु/क्रम (Causal/sequence marker)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; हेतौ/अनन्तरार्थे (therefore/thereupon)
ततःthen
ततः:
क्रम (Sequence marker)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थे (then/thereupon)
पशुवधःslaughter of animals
पशुवधः:
कर्ता/विषय (Subject)
TypeNoun
Rootपशु + वध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पशूनां वधः)
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction: and)
एषःthis
एषः:
सम्बन्ध/विषय (Deictic apposition)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तवyour
तव:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
यज्ञेin (your) sacrifice
यज्ञे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
सुरोत्तमO best of gods
सुरोत्तम:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootसुर + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणाम् उत्तमः)