Previous Verse
Next Verse

Shloka 85

Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa

Measures of Time and the Four Yugas

आजानुबाहवस्छैव तदाम्रहस्ताः कटौ कृशाः / न्यग्रोधपरिणाहाश्च सिंहस्कन्धास्तु मेहनाः

ājānubāhavaschaiva tadāmrahastāḥ kaṭau kṛśāḥ / nyagrodhapariṇāhāśca siṃhaskandhāstu mehanāḥ

ان کی بازو گھٹنوں تک لمبی، ہاتھ تانبئی رنگ کے، کمر باریک؛ سینہ برگد کی طرح پھیلا ہوا، کندھے شیر جیسے، اور وہ نہایت زورآور ہوتے ہیں۔

आजानु-बाहवःhaving arms reaching the knees
आजानु-बाहवः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ (उपसर्ग) + जानु (प्रातिपदिक) + बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Tatpuruṣa (आजानु बाहवः—whose arms reach the knees)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
तद्-आम्र-हस्ताःwith hands like (ripe) mangoes
तद्-आम्र-हस्ताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आम्र (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Tatpuruṣa (तद्-आम्रौ हस्तौ येषाम्—hands like ripe mangoes)
कटौat the waist
कटौ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/7th case), एकवचन; Locative singular
कृशाःslender
कृशाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Nominative plural
न्यग्रोध-परिणाहाःwith banyan-like girth/breadth
न्यग्रोध-परिणाहाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootन्यग्रोध (प्रातिपदिक) + परिणाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Tatpuruṣa (न्यग्रोधवत् परिणाहः—girth like a banyan)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
सिंह-स्कन्धाःlion-shouldered
सिंह-स्कन्धाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसिंह (प्रातिपदिक) + स्कन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Tatpuruṣa (सिंहवत् स्कन्धाः)
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/पुनरुक्ति-अव्यय (particle: but/indeed)
मेहनाःvigorous/strong (epithet)
मेहनाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमेहन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Nominative plural (descriptive epithet)