Previous Verse
Next Verse

Shloka 86

Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa

Measures of Time and the Four Yugas

गजेद्रगतयश्चैव महाहनव एव च / पादयोश्चक्रमत्स्योन्तु शङ्खपद्मौ तुहस्तयोः

gajedragatayaścaiva mahāhanava eva ca / pādayoścakramatsyontu śaṅkhapadmau tuhastayoḥ

ان کی چال گجندر جیسی اور جبڑے بڑے ہوتے ہیں؛ پاؤں میں چکر اور مچھلی کے نشان، اور ہاتھوں میں شنکھ اور پدم کے نشان ہوتے ہیں۔

गजेन्द्र-गतयःhaving the gait of a lordly elephant
गजेन्द्र-गतयः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगजेन्द्र (प्रातिपदिक) + गति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Tatpuruṣa (गजेन्द्रस्य इव गतयः)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
महा-हनवःlarge-jawed
महा-हनवः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + हनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Karmadhāraya (महान्तः हनवः)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
पादयोःof the two feet
पादयोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), द्विवचन; Genitive dual
चक्र-मत्स्यौ(the marks) wheel and fish
चक्र-मत्स्यौ:
Karta (कर्ता/nominal predicate)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक) + मत्स्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (or द्वितीया) द्विवचन; Dvandva; here as marks ‘wheel and fish’ (dual)
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formपुनरुक्ति/विरोध-अव्यय
हस्तयोःof the two hands
हस्तयोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), द्विवचन; Genitive dual
शङ्ख-पद्मौ(the marks) conch and lotus
शङ्ख-पद्मौ:
Karta (कर्ता/nominal predicate)
TypeNoun
Rootशङ्ख (प्रातिपदिक) + पद्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (or द्वितीया) द्विवचन; Dvandva; dual marks
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formपुनरुक्ति/विरोध-अव्यय