Shloka 44
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
यदीक्षेते व्यतीपाते दिवा पूर्णे परस्परम् / चन्द्रार्कावपराह्णे तु पूर्णात्मानौ तु पूर्णिमा
Transliteration
yadīkṣete vyatīpāte divā pūrṇe parasparam / candrārkāvaparāhṇe tu pūrṇātmānau tu pūrṇimā
Translation
جب ویتیپات میں پورے دن کے وقت چاند اور سورج ایک دوسرے کے روبرو دکھائی دیں، اور دوپہر کے بعد دونوں اپنی کامل روشنی میں ہوں—وہی پورنیما ہے۔
Word by Word
yadāwhen
yadā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootyadā (अव्यय)
FormTemporal adverb (कालवाचक अव्यय)
īkṣetethey look/appear
īkṣete:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√īkṣ (धातु)
FormPresent tense (लट्), Ātmanepada (आत्मनेपद), 3rd person, Dual (द्विवचन)
vyatīpāteat the vyatīpāta (astronomical conjunction)
vyatīpāte:
Adhikaraṇa (अधिकरण/सप्तमी)
TypeNoun
Rootvyatīpāta (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular
divāby day
divā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootdivā (अव्यय)
FormAdverb (कालवाचक अव्यय)
pūrṇecomplete/full
pūrṇe:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpūrṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular; agrees with vyatīpāte
parasparammutually
parasparam:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootparaspara (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
FormReciprocal adverb (परस्परम्—क्रियाविशेषण)
candra-arkauthe moon and the sun
candra-arkau:
Karta (कर्ता/प्रथमा)
TypeNoun
Rootcandra + arka (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Dual; समासः—द्वन्द्वः (चन्द्रः च अर्कः)
aparāhṇein the afternoon
aparāhṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण/सप्तमी)
TypeNoun
Rootaparāhṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular
tuthen/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात)
pūrṇa-ātmānauboth being full/complete in essence
pūrṇa-ātmānau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpūrṇa + ātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Dual; समासः—कर्मधारयः (पूर्णः आत्मा यस्य) used adjectivally for candrārkau
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis
pūrṇimā(that is) the full-moon day
pūrṇimā:
Karta (कर्ता/प्रथमा)
TypeNoun
Rootpūrṇimā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular