Shloka 104
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
चन्द्रस्य षोडशो भागो भार्गवस्तु विधीयते / विष्कंभान्मण्डलाच्चैव योजनाग्रात्प्रमाणतः
Transliteration
candrasya ṣoḍaśo bhāgo bhārgavastu vidhīyate / viṣkaṃbhānmaṇḍalāccaiva yojanāgrātpramāṇataḥ
Translation
چاند کے سولہویں حصے کے پیمانے سے بھارگو (زہرہ) مقرر کیا جاتا ہے؛ اس کے منڈل کے قطر اور یوجنہ کے معیار کے مطابق۔
Word by Word
चन्द्रस्यof the Moon
चन्द्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
षोडशःsixteenth
षोडशः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootषोडश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; संख्यावाचक-विशेषण
भागःportion/part
भागः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भार्गवःBhārgava (Venus)
भार्गवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
विधीयतेis assigned/laid down
विधीयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि√धा (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive), आत्मनेपद
विष्कंभात्from the diameter
विष्कंभात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootविष्कम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
मण्डलात्from the disk/orb
मण्डलात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक
एवindeed/just
एव:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
योजनाग्रात्from (the unit of) a yojana as basis
योजनाग्रात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (योजनस्य अग्रं = yojana-unit as measure)
प्रमाणतःaccording to measure
प्रमाणतः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रमाणतः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)