Shloka 164
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
भूतादिश्च तथा काशं भूतादिश्चाप्यसौ महान् / महाश्च सो ऽप्यनन्तेन ह्यव्यक्तेन तु धार्यते
Transliteration
bhūtādiśca tathā kāśaṃ bhūtādiścāpyasau mahān / mahāśca so 'pyanantena hyavyaktena tu dhāryate
Translation
بھوتادی تَتْو آکاش کو تھامتا ہے، اور یہ مہان تَتْو بھی بھوتادی کے سہارے قائم ہے؛ اور وہ مہان بھی اننت اَویَکت کے ذریعے دھارا جاتا ہے۔
Word by Word
भूत-आदिःthe origin of beings (bhūtādi)
भूत-आदिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः ‘भूतानाम् आदिः’ (the origin of beings)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
तथाalso
तथा:
सम्बन्ध/क्रियाविशेषण (Linking adverb)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) ‘also/likewise’
काशम्space/ether (kāśa)
काशम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
भूत-आदिःbhūtādi
भूत-आदिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक अव्यय (also/even)
असौthat (one)
असौ:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
महान्great
महान्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
महान्the Great (Mahān)
महान्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अत्र नामवत् (substantive use)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
सःhe/it
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (also/even)
अनन्तेनby the infinite (one/principle)
अनन्तेन:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
हिindeed/for
हि:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये अव्यय (particle: indeed/for)
अव्यक्तेनby the unmanifest
अव्यक्तेन:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootअव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (contextual), तृतीया (Instrumental), एकवचन; तत्त्व-नाम (the Unmanifest)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
धार्यतेis supported/borne
धार्यते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√धृ धारणे (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)