Shloka 163
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
समन्ताद्धनवातेन धार्यमाणः स तिष्ठति / घनवातं तथाकाशो दधानः खलु तिष्ठति
Transliteration
samantāddhanavātena dhāryamāṇaḥ sa tiṣṭhati / ghanavātaṃ tathākāśo dadhānaḥ khalu tiṣṭhati
Translation
وہ ہر طرف سے گھنی ہوا کے سہارے قائم ہے؛ اور اس گھنی ہوا کو تھامے ہوئے آکاش بھی یقیناً قائم رہتا ہے۔
Word by Word
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
देशाधिकरण (Spatial adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्त (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) ‘on all sides’
घन-वातेनby dense wind
घन-वातेन:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootघन (प्रातिपदिक) + वात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; कर्मधारयः ‘घनः वातः’
धार्यमाणःbeing supported
धार्यमाणः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootधार्यमाण (कृदन्त; √धृ धारणे)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि वर्तमानकृदन्त (present passive participle)
सःit/he
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तिष्ठतिstands
तिष्ठति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
घन-वातम्dense wind
घन-वातम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootघन (प्रातिपदिक) + वात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; कर्मधारयः
तथाlikewise
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) ‘thus/likewise’
आकाशःspace/ether
आकाशः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootआकाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दधानःbearing/holding
दधानः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootदधान (कृदन्त; √धा धारणे)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle)
खलुindeed
खलु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootखलु (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/प्रत्ययार्थक अव्यय (emphatic particle)
तिष्ठतिstands
तिष्ठति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन