Shloka 165
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
अनन्तमपरिव्यक्तं दशधा सूक्ष्ममेव च / अनन्तम कृतात्मानमनादिनिधनं च यत्
Transliteration
anantamaparivyaktaṃ daśadhā sūkṣmameva ca / anantama kṛtātmānamanādinidhanaṃ ca yat
Translation
وہ اننت اور غیر مُظہر ہے، دس طرح سے نہایت لطیف بھی؛ وہی اننت کِرتاتما ہے، جو نہ آغاز رکھتا ہے نہ انجام۔
Word by Word
अनन्तम्endless, infinite (that)
अनन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; adjective used substantively
अपरिव्यक्तम्unmanifest, not clearly expressed
अपरिव्यक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअ-परि-व्यक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; negated adjective
दशधाin ten ways
दशधा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदशधा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
सूक्ष्मम्subtle
सूक्ष्मम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसूक्ष्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एवindeed, just
एव:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (particle of emphasis)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अनन्तम्infinite
अनन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; repetition for description
कृतात्मानम्self-possessed, perfected in self
कृतात्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकृत-आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (कृतः आत्मा यस्य/कृतात्मा) used as adjective
अनादिनिधनम्beginningless and endless
अनादिनिधनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअनादि-निधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्वन्द्वः (आदि च निधनं च) with negation: without beginning and end
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
यत्which/that
यत्:
Karta/Karma (कर्ता/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; relative pronoun