Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description

योजनानां सहस्राणि चतुरशीतरुच्छ्रितः / प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्विस्तृतः षोडशैव तु

yojanānāṃ sahasrāṇi caturaśītarucchritaḥ / praviṣṭaḥ ṣoḍaśādhastādvistṛtaḥ ṣoḍaśaiva tu

اس کی بلندی چوراسی ہزار یوجن ہے؛ نیچے کی طرف سولہ (ہزار یوجن) تک دھنس گیا ہے، اور پھیلاؤ بھی سولہ (ہزار یوجن) ہی ہے۔

योजनानाम्of yojanas
योजनानाम्:
सम्बन्ध (Measure relation)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी (Genitive), बहुवचन (Plural)
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
परिमाण (Measure/extent; object of implied 'अस्ति')
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन; संख्यावाचक-नाम
चतुरशीतिःeighty-four
चतुरशीतिः:
परिमाण (Measure)
TypeNoun
Rootचतुरशीति (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (Numerical: 84), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संख्या
उच्छ्रितःhigh; elevated
उच्छ्रितः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of मेरुः)
TypeAdjective
Rootउद् + श्रि (धातु) → उच्छ्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (Past participle/क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रविष्टःentered; sunk in
प्रविष्टः:
विशेषण (Viśeṣaṇa; 'embedded')
TypeAdjective
Rootप्र + विश् (धातु) → प्रविष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (Past participle/क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
षोडशsixteen
षोडश:
परिमाण (Measure)
TypeNoun
Rootषोडश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या (numeral used indeclinably here)
अधस्तात्below; downward
अधस्तात्:
देश-क्रियाविशेषण (Locative adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअधस्तात् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of place)
विस्तृतःspread out; broad
विस्तृतः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootवि + स्तृ (धातु) → विस्तृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (Past participle/क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
षोडशsixteen
षोडश:
परिमाण (Measure)
TypeNoun
Rootषोडश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या (numeral used indeclinably)
एवindeed; just
एव:
निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic particle)
तुbut; and
तु:
निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (contrastive particle)