Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description

सुमेरुः शुशुभेशुभ्रो राजव त्समधिष्ठितः / तरुणादित्यवर्णाभो विधूम इव पावकः

sumeruḥ śuśubheśubhro rājava tsamadhiṣṭhitaḥ / taruṇādityavarṇābho vidhūma iva pāvakaḥ

سُمیرو سفید درخشندگی کے ساتھ گویا شاہی تخت پر متمکن ہو کر جگمگایا؛ وہ نوخیز آفتاب کے رنگ کا، دھوئیں سے پاک آگ کی مانند روشن تھا۔

सुमेरुःSumeru
सुमेरुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसु + मेरु (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Determinative: 'श्रेष्ठः मेरुः'), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शुशुभेshone; was splendid
शुशुभे:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootशुभ् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
शुभ्रःwhite; bright
शुभ्रः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of सुमेरुः)
TypeAdjective
Rootशुभ्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
राजवत्like a king
राजवत्:
क्रियाविशेषण (Adverbial comparison)
TypeIndeclinable
Rootराजवत् (अव्यय/तुल्य-प्रयोग)
Formअव्यय (indeclinable comparative particle: 'like a king')
समधिष्ठितःwell-established; firmly seated
समधिष्ठितः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of सुमेरुः)
TypeAdjective
Rootसम् + अधि + स्था (धातु) → समधिष्ठित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (Past participle/क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (अधिष्ठितः = seated/established)
तरुणादित्यवर्णाभःhaving the hue of the young sun
तरुणादित्यवर्णाभः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootतरुण + आदित्य + वर्ण + आभ (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समास (Determinative: 'तरुणादित्यस्य वर्ण इव आभा यस्य'), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विधूमःsmokeless
विधूमः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootवि + धूम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
इवlike
इव:
उपमान-सूचक (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (simile particle)
पावकःfire
पावकः:
उपमान (Upamāna/Standard of comparison)
TypeNoun
Rootपावक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन