Shloka 119
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
अनुवाता च लोकस्य स वायुरनुवत्सरः / अहङ्कारादुदग्रुद्रः संभूतो ब्रह्मणास्तु यः
Transliteration
anuvātā ca lokasya sa vāyuranuvatsaraḥ / ahaṅkārādudagrudraḥ saṃbhūto brahmaṇāstu yaḥ
Translation
لوک کا انُوات (پیچھے چلنے والی ہوا) وہی ہے؛ وہ وایو ‘اَنُوَتسر’ ہے۔ اور جو برہما سے اہنکار سے پیدا ہوا اُگْر رودر ہے۔
Word by Word
अनुवाताAnuvāta (a name/aspect of wind)
अनुवाता:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootअनुवात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
लोकस्यof the world
लोकस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/possessive)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
सःhe; that
सः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वायुःVāyu (wind)
वायुः:
Pratipādya (प्रतिपाद्य/apposition)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अनुवत्सरःAnuvatsara (a year-name)
अनुवत्सरः:
Pratipādya (प्रतिपाद्य/predicate nominative)
TypeNoun
Rootअनु + वत्सर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (determinative; ‘following-year’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अहङ्कारात्from ego (ahaṅkāra)
अहङ्कारात्:
Apadana (अपादान/source)
TypeNoun
Rootअहङ्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/ablative), एकवचन
उदग्रुद्रःUdagrarudra (the exalted Rudra)
उदग्रुद्रः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootउदग्/उदक् + रुद्र (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास (descriptive; ‘lofty/raised Rudra’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
संभूतःborn; arisen
संभूतः:
Pratipādya (प्रतिपाद्य/predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-भू (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्ग: सम्-
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Kartr-karana (कर्तृकरण/agent-instrument)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (context: Brahmā, masculine), तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विशेषार्थ
यःwho
यः:
Karta (कर्ता/relative subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)