Shloka 118
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
स इडावत्सरः सोमः पुराणे निश्चयं गतः / यश्चायं पवते लोकांस्तनुभिः सप्तसप्तभिः
Transliteration
sa iḍāvatsaraḥ somaḥ purāṇe niścayaṃ gataḥ / yaścāyaṃ pavate lokāṃstanubhiḥ saptasaptabhiḥ
Translation
وہی سوم ‘اِڈاوتسر’ ہے—پوران میں یہ بات قطعی ہے۔ اور وہ سات سات تنوں کے ذریعے جہانوں کو پاکیزہ کرتا ہے۔
Word by Word
सःhe; that
सः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इडावत्सरःIḍāvatsara (a year-name)
इडावत्सरः:
Pratipādya (प्रतिपाद्य/predicate nominative)
TypeNoun
Rootइडा + वत्सर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (determinative; ‘Iḍā-year’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सोमःSoma (Moon; deity)
सोमः:
Karta (कर्ता/subject/apposition)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुराणेin the Purāṇa
पुराणे:
Adhikarana (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन
निश्चयम्certainly; as a certainty
निश्चयम्:
Karma (कर्म/object; adverbial acc.)
TypeNoun
Rootनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/acc), एकवचन; अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणार्थे (used adverbially)
गतःhas gone; has attained
गतः:
Pratipādya (प्रतिपाद्य/predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यःwho
यः:
Karta (कर्ता/relative subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निकटवाचक (demonstrative ‘this’)
पवतेblows; flows; purifies (moves)
पवते:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootपू (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद (Ātmanepada)
लोकान्worlds
लोकान्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
तनुभिःwith bodies; with forms
तनुभिः:
Karana (करण/instrument)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), बहुवचन
सप्तसप्तभिःby seven sevens (forty-nine)
सप्तसप्तभिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त + सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formद्विगुसमास (numerical compound; ‘seven-seven’ = 49), तृतीया, बहुवचन; संख्याविशेषण (numeral adjective)