Shloka 65
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
श्राद्धे प्रीतास्ततः सोमं पितरो योगमास्थिताः / आप्याययन्ति योगेन त्रैलोक्यं येन जीवति
Transliteration
śrāddhe prītāstataḥ somaṃ pitaro yogamāsthitāḥ / āpyāyayanti yogena trailokyaṃ yena jīvati
Translation
شرادھ سے خوش ہو کر یوگ میں مستقر پِتر سوَم کو قبول کرتے ہیں؛ اسی یوگ کے ذریعے وہ تینوں لوکوں کو تقویت دیتے ہیں، جس سے جگت زندہ رہتی ہے۔
Word by Word
śrāddhein the śrāddha rite
śrāddhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrāddha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
prītāḥpleased
prītāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootprīta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √prī)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of pitaras)
tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: ‘thereupon/then’)
somamSoma
somam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsoma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
pitaraḥthe ancestors (Pitṛs)
pitaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन
yogamyoga
yogam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
āsthitāḥhaving resorted to
āsthitāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootā-sthā (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past active/PPP in sense ‘having resorted to’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘having undertaken/entered’
āpyāyayantinourish, cause to thrive
āpyāyayanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-pyā (धातु; causative of √pyā/pyai)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; णिच् (causative)
yogenaby yoga
yogena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
trailokyamthe three worlds
trailokyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottri (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; द्विगु-समासः (triṇāṃ lokānāṃ samāhāraḥ = the three worlds collectively)
yenaby which
yena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; सम्बन्धे (by which)
jīvatilives
jīvati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjīv (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन