Shloka 79
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
प्रह्लादो निर्जितो युद्धे इन्द्रेणामृतमन्थने / विरोचनस्तु प्राह्लादिर्नित्यमिन्द्रवधोद्यतः
Transliteration
prahlādo nirjito yuddhe indreṇāmṛtamanthane / virocanastu prāhlādirnityamindravadhodyataḥ
Translation
امرت منٿن کے وقت جنگ میں اندر نے پرہلاد کو مغلوب کیا؛ اور پرہلاد کا بیٹا ویروچن ہمیشہ اندر کے وध کے لیے آمادہ رہتا تھا۔
Word by Word
प्रह्लादःPrahlāda
प्रह्लादः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रह्लाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निर्जितः(was) defeated
निर्जितः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Predicate participle)
TypeVerb
Rootनि + जि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘defeated’
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
इन्द्रेणby Indra
इन्द्रेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अमृतnectar (amṛta)
अमृत:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समासपूर्वपद (in compound)
मन्थनेin the churning
मन्थने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्थन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘मन्थने’ = in the churning
विरोचनःVirocana
विरोचनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविरोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषार्थक (indeed)
प्राह्लादिःson/descendant of Prahlāda
प्राह्लादिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रह्लाद (प्रातिपदिक) + इ (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तद्धित-प्रत्यय ‘इञ्/इ’ (अपत्यार्थ): ‘प्रह्लादस्य अपत्यम्’
नित्यम्always
नित्यम्:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचन-प्रथमा/द्वितीया (adverbial accusative)
इन्द्रIndra
इन्द्र:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद (in compound)
वधslaying
वध:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
Formसमासमध्यपद; ‘slaying’
उद्यतःintent/ready
उद्यतः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + यत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि/भावे कृदन्त (past participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘ready/intent’