Shloka 78
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
महाबलो महासत्त्वः संग्रामेष्वपराजितः / दंष्ट्रया तु वराहेण स दैत्यस्तु द्विधाकृतः
Transliteration
mahābalo mahāsattvaḥ saṃgrāmeṣvaparājitaḥ / daṃṣṭrayā tu varāheṇa sa daityastu dvidhākṛtaḥ
Translation
وہ دیو، جو نہایت زورآور اور عظیم ہمت والا تھا اور جنگوں میں ناقابلِ شکست تھا، ورہاہ نے اپنی دَمشٹرا سے چیر کر دو ٹکڑے کر دیا۔
Word by Word
महाबलःvery strong
महाबलः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: ‘महच्च तत् बलम्’
महासत्त्वःof great prowess
महासत्त्वः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + सत्त्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: ‘महच्च तत् सत्त्वम्’ (great valor/being)
संग्रामेषुin battles
संग्रामेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
अपराजितःundefeated
अपराजितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + पराजित (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधारित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-समास/उपसर्ग-निषेध: ‘not defeated’
दंष्ट्रयाby the tusk
दंष्ट्रया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootदंष्ट्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
वराहेणby the Boar (Varāha)
वराहेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootवराह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
दैत्यःthe demon (Daitya)
दैत्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्त-विशेषार्थक (emphatic)
द्विधाin two parts
द्विधा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootद्विधा (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्यय (adverb of manner)
कृतः(was) made
कृतः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Predicate participle)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘made’