Previous Verse
Next Verse

Shloka 101

Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage

Marutakanyā–Vamśa-varṇana

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः / यैषा प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम्

yā dustyajā durmatibhiryā na jīryati jīryataḥ / yaiṣā prāṇāntiko rogastāṃ tṛṣṇāṃ tyajataḥ sukham

وہ تڑپ جو بدعقلوں کے لیے چھوڑنا دشوار ہے، جو بوڑھا ہونے پر بھی بوڑھی نہیں ہوتی؛ جو جان لیوا بیماری ہے—اس حرص کو چھوڑنے والے کو سکون ملتا ہے۔

which (she/that)
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; relative pronoun
dus-tyajāhard to abandon
dus-tyajā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdus (उपसर्ग/अव्यय) + tyajya (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; gerundive (तव्यत्/यत्—‘to be abandoned’) from √tyaj; with prefix dus- (‘hard to’)
dur-matibhiḥby the foolish/evil-minded
dur-matibhiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdus (उपसर्ग/अव्यय) + mati (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Feminine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; ‘by evil-minded (people)’
which
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; relative pronoun (repetition)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध-अव्यय)
jīryatidecays/grows old
jīryati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootjṝ (धातु)
FormPresent tense (लट्), Ātmanepada, 3rd person (प्रथम-पुरुष), Singular; √jṝ (to decay/age)
jīryataḥof the aging (person)
jīryataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootjṝ (धातु)
FormPresent active participle (वर्तमान-कृदन्त/शतृ), Genitive (6th/षष्ठी), Singular; from √jṝ; ‘of one who is aging’
which
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; relative pronoun (understood with next clause)
eṣāthis
eṣā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; demonstrative pronoun
prāṇa-antikaḥlife-ending
prāṇa-antikaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprāṇa (प्रातिपदिक) + antika (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; ‘ending in life/near the end of life’ qualifying rogaḥ
rogaḥdisease
rogaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootroga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
tāmthat (her/it)
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; demonstrative pronoun
tṛṣṇāmcraving/thirst
tṛṣṇām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottṛṣṇā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; apposition to tām
tyajataḥof one who abandons
tyajataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeVerb
Roottyaj (धातु)
FormPresent active participle (वर्तमान-कृदन्त/शतृ), Genitive (6th/षष्ठी), Singular; from √tyaj; ‘of one who abandons’
sukhamhappiness
sukham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsukha (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative (1st/2nd—प्रथमा/द्वितीया), Singular; predicate/result