Shloka 30
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
पूर्वसंव्यासमुदितौ पुष्पवन्ताविवांबरे / ततो ऽप्युद्वर्त्तमानाभ्यां नेत्राभ्यां नृपनन्दनान्
Transliteration
pūrvasaṃvyāsamuditau puṣpavantāvivāṃbare / tato 'pyudvarttamānābhyāṃ netrābhyāṃ nṛpanandanān
Translation
گویا پُوروَسَندھیا میں اُبھرا ہوا پُشپَوَنت پہاڑوں کا جوڑا آسمان میں ہو؛ پھر بھی اُن اوپر اٹھتی آنکھوں سے اُس نے شہزادوں کو دیکھ لیا۔
Word by Word
पूर्वसंव्यासमुदितौarisen from the former rubbing/pressure (i.e., previously kindled)
पूर्वसंव्यासमुदितौ:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूर्व + संव्यास + उदित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formबहुपद-तत्पुरुष; अन्त्यपद ‘उदित’ = उद्-इ (धातु) + क्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; ‘(अक्षिणी/नेत्रे)’ इति विशेष्यस्य विशेषण
पुष्पवन्तौflower-bearing (two)
पुष्पवन्तौ:
उपमान (Comparison/उपमान)
TypeAdjective
Rootपुष्पवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; उपमानपद (इव)
इवlike
इव:
उपमान (Comparison/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
अम्बरेin the sky
अम्बरे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअम्बर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/Locative), एकवचन
ततःthereafter
ततः:
सम्बन्ध (Discourse link/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formतस्मात्-अर्थे अव्यय (ablatival adverb: thereafter/from that)
अपिalso, even
अपि:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle: also/even)
उद्वर्त्तमानाभ्याम्by the two (eyes) rolling/turning upward
उद्वर्त्तमानाभ्याम्:
करण (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootउद्-वृत् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्), तृतीया-विभक्ति, द्विवचन; ‘नेत्राभ्याम्’ इति विशेष्यस्य विशेषण
नेत्राभ्याम्by the two eyes
नेत्राभ्याम्:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/Instrumental), द्विवचन
नृपनन्दनान्the princes (sons of kings)
नृपनन्दनान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनृप + नन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), बहुवचन; तत्पुरुष: नृपस्य नन्दनः (king's sons)