Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 13
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
तैः खन्यमाना वसुधा ररास भृशविह्वला / चुक्रुशुश्चापि भूतानि दृष्ट्वा तेषां विचेष्टितम्
Transliteration
taiḥ khanyamānā vasudhā rarāsa bhṛśavihvalā / cukruśuścāpi bhūtāni dṛṣṭvā teṣāṃ viceṣṭitam
Translation
ان کے کھودنے سے زمین سخت بے قرار ہو کر کراہ اٹھی؛ اور مخلوقات ان کی اس حرکت کو دیکھ کر چیخنے لگیں۔
Word by Word
तैःby them
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुँलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (3rd/करण), बहुवचन
खन्यमानाbeing dug
खन्यमाना:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootखन् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्/यमान), कर्मणि प्रयोगे स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘being dug’
वसुधाthe earth
वसुधा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/कर्ता), एकवचन
ररासcried out; resounded
ररास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootरस् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भृश-विह्वलाgreatly distressed
भृश-विह्वला:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभृश (अव्यय/उपसर्गार्थ) + विह्वल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
चुक्रुशुःthey cried out
चुक्रुशुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्रुश् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle), ‘also/even’
भूतानिcreatures; beings
भूतानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/कर्ता), बहुवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), ‘having seen’
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुँलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
विचेष्टितम्their action/deed
विचेष्टितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवि-चेष्टित (प्रातिपदिक; √चेष्ट् धातोः क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/कर्म), एकवचन