Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 12
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
इति कृत्वा मतिं सर्वे सागराः क्रूरनिश्चयाः / निचख्नुर्भूमिमंबोधेस्तटा दारभ्य सर्वतः
Transliteration
iti kṛtvā matiṃ sarve sāgarāḥ krūraniścayāḥ / nicakhnurbhūmimaṃbodhestaṭā dārabhya sarvataḥ
Translation
یوں ارادہ باندھ کر، سخت فیصلہ رکھنے والے وہ سب سمندر کے کنارے سے شروع کر کے ہر طرف زمین کھودنے لگے۔
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), ‘having done/made’
मतिम्an intention/resolve
मतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/कर्म), एकवचन
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुँलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/कर्ता), बहुवचन; विशेषण
सागराःthe sons of Sagara / Sagaras
सागराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुँलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/कर्ता), बहुवचन
क्रूर-निश्चयाःof cruel resolve
क्रूर-निश्चयाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रूर (प्रातिपदिक) + निश्चय (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुँलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
निचख्नुःthey dug
निचख्नुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-खन् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
भूमिम्the earth/ground
भूमिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/कर्म), एकवचन
अम्बोधेःof the ocean
अम्बोधेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअम्बोधि (प्रातिपदिक)
Formपुँलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (6th/सम्बन्ध), एकवचन
तटात्from the shore/bank
तटात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतट (प्रातिपदिक)
Formपुँलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति (5th/अपादान), एकवचन
आरभ्यstarting (from)
आरभ्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ-रभ् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), ‘starting from’
सर्वतःon all sides; everywhere
सर्वतः:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय, दिशार्थक/पर्याय (adverb of direction/extent)