Shloka 99
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
एते ह्येकोनपञ्चाशन्मरुतो नामतः स्मृताः / प्रसंख्यातास्तदा ताभ्यां दित्या शक्रेण चैव वै
Transliteration
ete hyekonapañcāśanmaruto nāmataḥ smṛtāḥ / prasaṃkhyātāstadā tābhyāṃ dityā śakreṇa caiva vai
Translation
یہ نام کے اعتبار سے اُنچاس مروت یاد کیے گئے ہیں۔ تب دِتی اور شَکر (اِندر) نے مل کر ان کی گنتی کی۔
Word by Word
एतेthese
एते:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural
हिindeed
हि:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle)
एकोनपञ्चाशत्forty-nine
एकोनपञ्चाशत्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + ऊन (प्रातिपदिक) + पञ्चाशत् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (ऊनपूर्व), संख्यावाचक; ‘one less than fifty’ (=49), अव्ययवत् प्रयोग
मरुतःMaruts
मरुतः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन — Nominative plural
नामतःby name
नामतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनामतः (अव्यय)
Formअव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) — ‘by name/as to name’
स्मृताःare remembered/known
स्मृताः:
विधेय (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्यय भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रसंख्याताःwere counted
प्रसंख्याताः:
विधेय (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootप्र-सम्-ख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्यय भूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — ‘counted/enumerated’
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण — temporal adverb
ताभ्याम्by those two (fem.)
ताभ्याम्:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, द्विवचन — Instrumental dual
दित्याby Diti
दित्या:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन — Instrumental singular
शक्रेणby Śakra (Indra)
शक्रेण:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन — Instrumental singular
चand
च:
समुच्चय (Coordinator/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
अवधारण (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphatic particle)
वैverily
वै:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle)