Shloka 74
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
तदं तरमनुप्राप्य गर्भं हेतारमाहवे / भिन्नवानहमेतं ते बहुधा क्षन्तुमर्हसि
Transliteration
tadaṃ taramanuprāpya garbhaṃ hetāramāhave / bhinnavānahametaṃ te bahudhā kṣantumarhasi
Translation
اسی موقعے کو پا کر میں جنگ کے سبب بننے والے تمہارے حمل تک پہنچا اور میں نے اسے بہت سے حصّوں میں چیر دیا؛ تمہیں چاہیے کہ مجھے بار بار معاف کرو۔
Word by Word
तदाthen
तदा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
अन्तरम्the interval/inside
अन्तरम्:
कर्म/देश (Karma/Goal)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; ‘अन्तरम्’ = interval/inside
अनुप्राप्यhaving reached
अनुप्राप्य:
पूर्वक्रिया (Pūrvakriyā/Absolutive)
TypeVerb
Rootअनु+प्राप् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; उपसर्गः अनु-
गर्भम्the embryo
गर्भम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हेतारम्the cause/agent
हेतारम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootहेतृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आहवेin battle
आहवे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootआहव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
भिन्नवान्having split
भिन्नवान्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त (Perfect participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
एतम्this (one)
एतम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
तेto/for you
ते:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (Sampradāna/Relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन (Genitive/Dative Singular) ‘of/for you’
बहुधाin many ways
बहुधा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootबहुधा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)
क्षन्तुम्to forgive
क्षन्तुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Rootक्षम् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), अव्ययभाव
अर्हसिyou ought/are fit
अर्हसि:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन