Shloka 21
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
रोमाञ्छोद्भिन्नसर्वाङ्गो हर्षाश्रुप्लुतलोचनः / पपात पादयोर्भूमौ भक्त्या तस्य महामतिः
Transliteration
romāñchodbhinnasarvāṅgo harṣāśruplutalocanaḥ / papāta pādayorbhūmau bhaktyā tasya mahāmatiḥ
Translation
اس کے سارے اعضا پر رونگٹے کھڑے ہو گئے اور خوشی کے آنسوؤں سے آنکھیں بھر آئیں؛ وہ صاحبِ خرد بھکتی سے اس کے قدموں میں زمین پر گر پڑا۔
Word by Word
रोमाञ्च-उद्भिन्न-सर्वाङ्गःwhose whole body bristled with horripilation
रोमाञ्च-उद्भिन्न-सर्वाङ्गः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootरोमाञ्च (प्रातिपदिक) + उद्भिन्न (कृदन्त/प्रातिपदिक) + सर्वाङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); बहुव्रीहि-समास: रोमाञ्चेन उद्भिन्नानि सर्वाङ्गानि यस्य सः
हर्ष-अश्रु-प्लुत-लोचनःwhose eyes were flooded with tears of joy
हर्ष-अश्रु-प्लुत-लोचनः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootहर्ष (प्रातिपदिक) + अश्रु (प्रातिपदिक) + प्लुत (कृदन्त/प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); बहुव्रीहि-समास: हर्षाश्रुभिः प्लुतानि लोचनानि यस्य सः
पपातfell down
पपात:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद
पादयोःat the feet / of the feet
पादयोः:
अधिकरण (Locative sense) / सम्बन्ध (Genitive sense)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी/सप्तमी-द्विवचन (Genitive/Locative, Dual)
भूमौon the ground
भूमौ:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine/Neuter), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
महा-मतिःthe great-minded one
महा-मतिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + मति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); कर्मधारय-समास: महती मतिः यस्य