Shloka 11
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
क्वचिद्रविकरामर्शज्वलदर्केपलाग्निभिः / द्रवद्धिमाशिलाजातुजलशान्तदवानलम्
Transliteration
kvacidravikarāmarśajvaladarkepalāgnibhiḥ / dravaddhimāśilājātujalaśāntadavānalam
Translation
کہیں سورج کی کرنوں کے لمس سے اَرك کے پتّوں کی آگ بھڑک اٹھتی تھی، مگر پگھلتی برفیلی چٹانوں سے نکلنے والے پانی سے وہ دَواگنی بجھ جاتی تھی۔
Word by Word
क्वचित्in some places
क्वचित्:
देश/कालाधिकरण (Adverbial locative)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय, देश/कालवाचक (adverb) — ‘somewhere/sometimes’
रवि-कर-आमर्श-ज्वलत्-अर्क-एपल-अग्निभिःby fires kindled by the touch of sunrays
रवि-कर-आमर्श-ज्वलत्-अर्क-एपल-अग्निभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक) + आमर्श (प्रातिपदिक) + ज्वलत् (√ज्वल्, कृदन्त) + अर्क (प्रातिपदिक) + एपल (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष: रविकराणाम आमर्शेण ज्वलन्तः अर्क-एपल-अग्नयः — ‘fires blazing due to the touch of sunrays (with arka/epala fuel)’; तृतीया बहुवचन instrumental
द्रवत्-हिम-आशिला-जातु-जल-शान्त-दव-अनलम्with forest-fire quenched by water from melting snow etc.
द्रवत्-हिम-आशिला-जातु-जल-शान्त-दव-अनलम्:
कर्मविशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootद्रवत् (√द्रु/द्रव्, कृदन्त) + हिम (प्रातिपदिक) + आशिला (प्रातिपदिक) + जातु (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक) + शान्त (√शम्, कृदन्त) + दव (प्रातिपदिक) + अनल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: द्रवत्-हिम-आशिला-जातु-जलैः शान्तः दव-अनलः यस्मिन् तत् — ‘where the forest-fire is quenched by water from melting snow/rock/resin’; शान्त = क्त-प्रत्ययान्त (past participle)