Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 10
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
मरुत्संघट्टनाघृष्टनीरसांघ्रिपजन्मना / सानिलेनानलेनोच्छैर्दह्यमानं नवं क्वचित्
Transliteration
marutsaṃghaṭṭanāghṛṣṭanīrasāṃghripajanmanā / sānilenānalenocchairdahyamānaṃ navaṃ kvacit
Translation
کہیں ہوا کے ٹکراؤ سے رگڑ کھا کر خشک بانس سے پیدا ہونے والی دَواگنی، بادِ صبا کے ساتھ بھڑک کر نئے جنگل کو بلند بلند جلا رہی تھی۔
Word by Word
मरुत्-संघट्टन-आघृष्ट-नीरस-अङ्घ्रिप-जन्मनाby vegetation made sapless through wind-friction
मरुत्-संघट्टन-आघृष्ट-नीरस-अङ्घ्रिप-जन्मना:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक) + संघट्टन (प्रातिपदिक) + आघृष्ट (√घृष्, कृदन्त) + नीरस (प्रातिपदिक) + अङ्घ्रिप (प्रातिपदिक) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमास: मरुतां संघट्टनेन आघृष्टः नीरसः अङ्घ्रिपः (पादपः) यस्मात् तत् जन्म — ‘by the growth/vegetation rendered sapless by wind-friction’; तृतीया-एकवचन instrumental
स-अनिलेनwith the wind
स-अनिलेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootस (सह/सहित, अव्यय-उपपद) + अनिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; ‘with wind’; स- उपपद (saha)
अनलेनby fire
अनलेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootअनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
उच्चैःintensely
उच्चैः:
क्रियाविशेषण (Adverb)
TypeIndeclinable
Rootउच्चैः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb) — ‘highly, loudly, intensely’
दह्यमानम्being burnt
दह्यमानम्:
कर्मविशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Root√दह् (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमान कर्मणि कृदन्त (present passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘being burnt’
नवम्new/fresh
नवम्:
कर्मविशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण
क्वचित्in some places
क्वचित्:
देश/कालाधिकरण (Adverbial locative)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय, देश/कालवाचक (adverb) — ‘somewhere/sometimes’