Shloka 37
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
स गत्वामुनिमुख्यस्य भृगोराश्रममण्डलम् / ददर्श शान्तचेतोभिर्मुनिभिः सर्वतो वृतम्
Transliteration
sa gatvāmunimukhyasya bhṛgorāśramamaṇḍalam / dadarśa śāntacetobhirmunibhiḥ sarvato vṛtam
Translation
وہ مُنیوں کے سردار بھِرگو کے آشرم کے احاطے میں پہنچا اور دیکھا کہ وہ ہر طرف سے پُرسکون دل مُنیوں سے گھِرا ہوا ہے۔
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘having gone’
मुनिमुख्यस्यof the foremost sage
मुनिमुख्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमुनि + मुख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (of the chief sage)
भृगोःof Bhṛgu
भृगोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
आश्रम-मण्डलम्the hermitage precinct
आश्रम-मण्डलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (आश्रमस्य मण्डलम् = precinct/compound of the hermitage)
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
शान्त-चेतोभिःby calm-minded
शान्त-चेतोभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootशान्त + चेतस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः—कर्मधारय (calm-minded)
मुनिभिःby sages
मुनिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
सर्वतःon all sides
सर्वतः:
Desha (देश)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (from all sides)
वृतम्surrounded
वृतम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) ‘surrounded’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; आश्रममण्डलम् इति कर्मपदम् विशेषयति