Shloka 31
ऋषिसर्गवर्णन (Rishi-Sarga Varṇana) — Account of the Creation/Origination of Sages and Beings
Devanagari script
तास्तदा प्रतिजग्राह पत्न्यर्थं कश्यपः सुताः / धर्मः सोमश्च भगवांस्तथा चान्ये महर्षयः
Transliteration
tāstadā pratijagrāha patnyarthaṃ kaśyapaḥ sutāḥ / dharmaḥ somaśca bhagavāṃstathā cānye maharṣayaḥ
Translation
تب کشیپ نے انہیں زوجیت کے لیے قبول کیا؛ اور دھرم، بھگوان سوم، نیز دیگر مہارشیوں نے بھی (انہیں) اختیار کیا۔
Word by Word
ताःthem
ताः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘them’ (daughters)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
प्रतिजग्राहaccepted
प्रतिजग्राह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-√ग्रह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘accepted/took’
पत्नि-अर्थम्for (as) wives
पत्नि-अर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootपत्नी + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (purpose adverb): पत्न्यर्थम् = ‘for the sake of a wife/wives’; अव्ययवत् प्रयोग
कश्यपःKaśyapa
कश्यपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकश्यप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सुताःdaughters
सुताः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘daughters’; ताः इत्यस्य अप्पोजिशन
धर्मःDharma
धर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समुच्चित-कर्ता
सोमःSoma
सोमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समुच्चित-कर्ता
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
भगवान्the venerable one(s)
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणवत् ‘venerable’ (धर्म/सोम/अन्ये इत्यादीनाम्)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) ‘likewise’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
अन्येothers
अन्ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘others’
महर्षयःgreat sages
महर्षयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहत् + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय: महान्तः ऋषयः = ‘great sages’