Shloka 30
ऋषिसर्गवर्णन (Rishi-Sarga Varṇana) — Account of the Creation/Origination of Sages and Beings
Devanagari script
तदा तेष्वपि नष्टेषु महात्मा स प्रभुः किल / षष्टिं दक्षो ऽसृजत्कन्या वैरण्यामेव विश्रुताः
Transliteration
tadā teṣvapi naṣṭeṣu mahātmā sa prabhuḥ kila / ṣaṣṭiṃ dakṣo 'sṛjatkanyā vairaṇyāmeva viśrutāḥ
Translation
پھر جب وہ بھی ناپید ہو گئے تو اس مہاتما پرَبھُو دکش نے ساٹھ کنیاں پیدا کیں، جو ‘وَیرانیا’ کے نام سے مشہور ہوئیں۔
Word by Word
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
तेषुamong them
तेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसके, सप्तमी, बहुवचन; ‘in/among them’
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle) ‘also/even’
नष्टेषुwhen lost
नष्टेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √नश् + क्त)
Formसप्तमी, बहुवचन; ‘when (they were) lost’
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहत् + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: महान् आत्मा यस्य/महानात्मा = ‘great-souled’
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देश
प्रभुःthe lord
प्रभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
किलindeed
किल:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formनिपात (particle) ‘indeed/it is said’
षष्टिम्sixty
षष्टिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootषष्टि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; संख्या ‘sixty’
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
असृजत्created
असृजत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√सृज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘created/emitted’
कन्याःdaughters
कन्याः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; सृज्-क्रियायाः कर्म
वैरण्याम्(called) Vairaṇyās
वैरण्याम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवैरण्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘Vairaṇyā’ (patronymic/lineage epithet) कन्याः इति विशेषण
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (restrictive particle)
विश्रुताःwell-known
विश्रुताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविश्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; वि-√श्रु (धातु) + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘well-known’; कन्याः इति विशेषण