Shloka 43
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
तेन जातेन महाता देवानामसहिष्णवः / स्कन्दिता दानवगणास्तस्मात्स्कन्दः प्रतापवान्
Transliteration
tena jātena mahātā devānāmasahiṣṇavaḥ / skanditā dānavagaṇāstasmātskandaḥ pratāpavān
Translation
اس عظیم ہستی کے پیدا ہوتے ہی دیوتاؤں کو نہ سہنے والے دانَو گروہ گھبرا کر پسپا ہو گئے؛ اسی لیے وہ صاحبِ جلال ‘سکند’ کہلایا۔
Word by Word
तेनby that/thereby
तेन:
Hetu (हेतु) / Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति एकवचन; Instrumental singular
जातेनby (his) being born
जातेन:
Hetu (हेतु)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle, active sense); पुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति एकवचन; Instrumental singular
महताgreat
महता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति एकवचन; Instrumental singular; विशेषण
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति बहुवचन; Genitive plural
असहिष्णवःintolerant (towards)
असहिष्णवः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ-सहिष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति एकवचन; विशेषण; नञ्-प्रत्यय (negated)
स्कन्दिताःwere made to fall/overthrown
स्कन्दिताः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्कन्द् (धातु) → स्कन्दित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति बहुवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय
दानवगणाःhosts of Dānavas (demons)
दानवगणाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव-गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति बहुवचन; Nominative plural
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति अव्ययीभूत-प्रयोग; हेत्वर्थक अव्यय (ablatival adverb: 'therefore/from that')
स्कन्दःSkanda
स्कन्दः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्कन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति एकवचन; Nominative singular
प्रतापवान्mighty, valorous
प्रतापवान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रतापवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति एकवचन; विशेषण