Adhyaya 5: Reconciliation of Action and Knowledge: Offering All Acts to Nārāyaṇa and the Hymn to the Yajña-Puruṣa

Verse 1

अश्वशिरा उवाच । भवन्तौ मम सन्देहमेकं छेत्तुमिहार्हतः । येन छिन्नेन जायेत मम संसारविच्युतिः ॥ ५.१ ॥

Wika ni Aśvaśirā: “Kayong dalawa ay karapat-dapat na lumutas ng isang pag-aalinlangan ko rito—sapagkat kapag napawi iyon, para sa akin ay lilitaw ang paglaya mula sa pag-ikot ng saṃsāra.”

Verse 2

एवमुक्ते नृपतिना तदा योगिवरो मुनिः । कपिलः प्राह धर्मात्मा राजानं यजतां वरम् ॥ ५.२ ॥

Nang masabi na iyon ng hari, noon ay nagsalita ang dakilang yogin na muni, si Kapila, na matuwid ang kalooban, sa hari—ang pinakamainam sa mga nagsasagawa ng yajña (handog-sakripisyo).

Verse 3

कपिल उवाच । कस्ते मनसि सन्देहो राजन् परमधार्मिक । छिन्दामि येन तच्छ्रुत्वा ब्रूहि यत्तेऽभिवाञ्छितम् ॥ ५.३ ॥

Sinabi ni Kapila: “O hari na lubhang maka-dharma, anong pag-aalinlangan ang sumibol sa iyong isipan? Sabihin mo ang nais mong malaman; pagkarinig ko, aking wawasakin ang pagdududang iyon.”

Verse 4

राजोवाच । कर्मणा प्राप्यते मोक्ष उताहो ज्ञानिना मुने । एतन्मे संशयं छिन्धि यदि मेऽनुग्रहः कृतः ॥ ५.४ ॥

Sinabi ng Hari: “O muni, ang mokṣa ba ay nakakamit sa pamamagitan ng karma (gawa), o sa pamamagitan ng jñānin (ang may tunay na kaalaman)? Putulin mo ang pag-aalinlangan kong ito, kung ipinagkaloob mo sa akin ang iyong biyaya.”

Verse 5

कपिल उवाच । इमं प्रश्नं महाराज पुरा पृष्टो बृहस्पतिः । रैभ्येण ब्रह्मपुत्रेण राज्ञा च वसुनापुराः । वसुरासीन्नृपश्रेष्ठो विद्वान् दानपतिः पुरा ॥ ५.५ ॥

Sinabi ni Kapila: “O dakilang hari, ang tanong na ito ay minsang naitanong noon kay Bṛhaspati—ni Raibhya, anak ni Brahmā, at gayundin ni Haring Vasu. Noong panahong iyon, si Vasu ay isang pinakadakilang pinuno, marunong, at bantog bilang panginoon ng dāna (pagkakaloob).”

Verse 6

चाक्षुषस्य मनोः काले ब्रह्मणोऽन्वयवर्धनः । वसुश्च ब्रह्मणः सद्म गतवान्स्तद्दिदृक्षया ॥ ५.६ ॥

Sa panahon ni Cākṣuṣa Manu, si Anvayavardhana—na kaugnay ng angkan ni Brahmā—at si Vasu ay nagtungo sa tahanan ni Brahmā, sa pagnanais na masilayan Siya.

Verse 7

पथि चैत्ररथं दृष्ट्वा विद्याधरवरं नृप । अपृच्छच्च वसुः प्रीत्या ब्रह्मणोऽवसरं प्रभो ॥ ५.७ ॥

O hari, sa daan ay nakita ni Vasu si Caitraratha, ang dakilang Vidyādhara; at dahil sa paggalang at paglingap, nagtanong siya tungkol sa pagkakataong makaharap si Brahmā, O panginoon.

Verse 8

सोऽब्रवीद् देवसमितिर्वर्तते ब्रह्मणो गृहे । एवं श्रुत्वा वसुस् तस्थौ द्वारि ब्रह्मौकसस् तदा । तावत् तत्रैव रैभ्यस् तु आजगाम महातपाः ॥ ५.८ ॥

Sinabi niya, “Nagpupulong ang kapulungan ng mga diyos sa tahanan ni Brahmā.” Pagkarinig nito, tumigil si Vasu sa may pintuan ng tahanan ni Brahmā. Samantala, dumating din doon ang dakilang asetang si Raibhya.

Verse 9

स राजा प्रीतमनसा वसुः सम्पूर्णमानसः । उवाच पूजयित्वाग्रे क्व प्रयातोऽसि वै मुने ॥ ५.९ ॥

Ang haring si Vasu, na may galak sa puso at ganap na panatag ang isip, ay nagsalita—matapos munang magbigay-galang: “O muni, saan ka nga ba patutungo?”

Verse 10

रैभ्य उवाच । अहं बृहस्पतेः पार्श्वे आगतोऽस्मि महानृप । किञ्चित्कार्यान्तरं प्रष्टुमहं देवपुरोहितम् ॥ ५.१० ॥

Sinabi ni Raibhya: “O dakilang hari, naparito ako sa piling ni Bṛhaspati, ang guro ng mga diyos, upang magtanong sa banal na pari tungkol sa isang iba pang bagay.”

Verse 11

एवं वदति रैभ्ये तु ब्रह्मणस्तन्महासदः । उत्तस्थौ स्वानि धिष्ण्यानि गता देवगणाः प्रभो ॥ ५.११ ॥

Habang nagsasalita si Raibhya nang gayon, tumindig ang dakilang kapulungan ni Brahmā; at ang mga pangkat ng mga deva, O Panginoon, ay umalis patungo sa kani-kanilang tahanan.

Verse 12

तावद् बृहस्पतिस्तत्र रैभ्येण सह संविदम् । कृत्वा स्वधिष्ण्यमगमद् वसुनाच सुपूजितः ॥ ५.१२ ॥

Samantala, si Bṛhaspati roon ay nakipagpulong kay Raibhya; at pagkatapos ay nagtungo sa sarili niyang tahanan—na pinarangalan din nang wasto ni Vasu.

Verse 13

रैभ्य आङ्गिरसो राजा वसुश्चोपाविवेश ह । उपविष्टेषु राजेन्द्र तेषु तेष्वपि सोऽब्रवीत् ॥ ५.१३ ॥

Si Haring Raibhya, na mula sa angkan ni Aṅgiras, at si Vasu ay naupo rin. Nang makaupo na ang mga haring iyon, O hari ng mga hari, saka niya sila kinausap din.

Verse 14

बृहस्पतिर्देवगुरू रैभ्यं वचनमन्तिके । किं करोमि महाभाग वेदवेदाङ्गपारग ॥ ५.१४ ॥

Si Bṛhaspati, ang guro ng mga deva, ay nagsalita kay Raibhya nang malapitan: “O mapalad, ikaw na ganap na bihasa sa Veda at Vedāṅga, ano ang dapat kong gawin?”

Verse 15

रैभ्य उवाच । बृहस्पते कर्मणा किं प्राप्यते ज्ञानिना । अथवा । मोक्ष एतन्ममाचक्ष्व पृच्छतः संशयं प्रभो ॥ ५.१५ ॥

Sinabi ni Raibhya: “O Bṛhaspati, ano ang natatamo ng may kaalaman sa pamamagitan ng gawa (karma)? O kaya—ipaliwanag mo sa akin ang mokṣa, O Panginoon, upang mapawi ang aking pag-aalinlangan.”

Verse 16

बृहस्पतिरुवाच । यत्किञ्चित् कुरुते कर्म पुरुषः साध्वसाधु वा । सर्वं नारायणे न्यस्य कुर्वन् नैव च लिप्यते ॥ ५.१६ ॥

Wika ni Bṛhaspati: Anumang gawaing ginagawa ng tao—mabuti man o masama—kapag iniaalay at ipinagkakatiwala ang lahat kay Nārāyaṇa at kumikilos sa diwang debosyon, hindi siya nadudungisan o naitatali ng gawaing iyon.

Verse 17

श्रूयते च द्विजश्रेष्ठ संवादो विप्रलुब्धयोः । आत्रेयो ब्राह्मणः कश्चिद् वेदाभ्यासरतो मुनिः ॥ ५.१७ ॥

At naririnig din, O pinakadakila sa mga dwija, na nagkaroon ng isang pag-uusap sa pagitan ng dalawang brāhmaṇa na nalinlang. Kabilang sa kanila ang isang brāhmaṇa mula sa angkang Ātreya, isang muni na masigasig sa pag-aaral at pagbigkas ng mga Veda.

Verse 18

वसत्यविरतं प्रातःस्नायी त्रिषवणे रतः । नाम्ना संयमनः पूर्वमेकस्मिन् दिवसे नदीम् । धर्मारण्ये गतः स्नातुं धन्यां भागीरथीं शुभाम् ॥ ५.१८ ॥

Noong una, may isang lalaking nagngangalang Saṃyamana, na walang patid sa pagsasagawa ng disiplina, naliligo sa madaling-araw at tapat sa mga ritwal ng tatlong panahon sa maghapon. Isang araw, nagtungo siya sa Dharma-araṇya upang maligo sa mapalad at banal na ilog na Bhāgīrathī.

Verse 19

तत्रासीनं महायूथं हरिणानां विचक्षणः । लुब्धो निष्ठुरको नाम धनुःपाणिः कृतान्तवत् । आययौ तं जिघांसुः स धनुष्यायोज्य सायकम् ॥ ५.१९ ॥

Doon, nang makita ang isang malaking kawan ng mga usa na nakaupo at nagpapahinga, dumating ang isang mangangaso na matalas ang paningin, na ang pangalan ay Niṣṭhuraka, may hawak na pana na tila si Kamatayan mismo; lumapit siyang may balak pumatay, at ikinabit ang palaso sa pana.

Verse 20

ततः संयमनो विप्रो दृष्ट्वा तं मृगयारतम् । वारयामास मा भद्र जीवघातमिमं कुरु ॥ ५.२० ॥

Pagkaraan, nakita ng brāhmaṇa na si Saṃyamana na siya’y sabik sa pangangaso, kaya pinigilan niya at nagsabi: “O mabuting ginoo, huwag mong gawin ang pagpatay sa mga nilalang na may buhay na ito.”

Verse 21

एतच्छ्रुत्वा वचो व्याधः स्मितपूर्वमिदं वचः । उवाच नाहं हिंसामि पृथग्जीवं द्विजोत्तम ॥ ५.२१ ॥

Pagkarinig sa mga salitang iyon, ang mangangaso (vyādha), na may naunang ngiti, ay nagsabi: “O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, hindi ako pumapatay ng nilalang na may buhay na para bang hiwalay ito sa aking sarili.”

Verse 22

परमात्मा त्वयं भूतैः क्रीडते भगवान् स्वयम् । क्रीता मृदा बलीवर्द्धास्तद्वदेतन्न संशयः ॥ ५.२२ ॥

Ikaw ang Kataas-taasang Sarili (Paramātman); ang Bhagavān mismo ay nakikipaglaro sa mga nilalang. Kung paanong ang mga baka ay nabibili sa pamamagitan ng isang tipak ng lupa, gayon din dito—walang pag-aalinlangan.

Verse 23

अहे भावः सदा ब्रह्मन्नविद्येयं मुमुक्षुणाम् । यात्राप्राणरतं सर्वं जगदेतद्विचेष्टितम् । तत्राहमिति यः शब्दः स साधुत्वं न गच्छति ॥ ५.२३ ॥

O Brahmana, ang ganitong kalagayan ng pag-iral ay laging kamangmangan (avidyā) para sa mga naghahangad ng paglaya: ang buong daigdig na ito ay abala sa pagkilos, nakatuon sa ikabubuhay na wari’y iyon ang mismong hininga. At ang paniwalang ipinahahayag sa salitang “ako” ay hindi umaabot sa tunay na kabutihan (sādhutva).

Verse 24

इत्याकर्ण्य स विप्रेन्द्रो द्विजः संयमनस्तदा । विस्मयेनाब्रवीद्वाक्यं लुब्धं निष्ठुरकं द्विजः ॥ ५.२४ ॥

Pagkarinig nito, ang pinakadakila sa mga brāhmaṇa—ang dalawang-ulit na isinilang na nagngangalang Saṃyamana—ay nagsalita sa pagkamangha, subalit ang kanyang mga salita ay may layong sakim at may tonong mabagsik.

Verse 25

किमेतदुच्यते भद्र प्रत्यक्षं हेतुमद्वचः । ततः श्रुत्वा मुनेर्विप्रं लुब्धकः प्राह धर्मवित् । कृत्वा लोहमयं जालं तस्याधो ज्वलनं ददौ ॥ ५.२५ ॥

“Ano ito, ginoong mabuti—isang pahayag na hayag at may batayang dahilan?” Pagkatapos marinig ang pantas na brāhmaṇa, ang mangangaso—na nakaaalam ng dharma—ay nagsalita; at matapos gumawa ng lambat na bakal, nagsindi siya ng apoy sa ilalim nito.

Verse 26

दत्त्वा वह्निं द्विजं प्राह ज्वाल्यतां काष्ठसचयः । ततो विप्रो मुखेनाग्निं प्रज्वाल्य विरराम ह ॥ ५.२६ ॥

Pagkaibigay ng apoy, sinabi niya sa dalawahang-ipinanganak (brahmana): “Pagliyabin ang bunton ng panggatong.” Pagkaraan, ang brahmana ay nagpaalab ng apoy sa pamamagitan ng kanyang bibig at saka tumigil.

Verse 27

ज्वलिते तु पुनर्वह्नौ तं जालं लोहसम्भवम् । पृथक्पृथक् सहस्राणि निन्येऽन्तर्जालकैर्द्विज । एकस्थानगतस्यापि वह्नेरायसजालकैः ॥ ५.२७ ॥

Ngunit nang muling mag-alab ang apoy, O brahmana, inialis niya ang lambat na yari sa bakal—hinila ito palabas sa libu-libong magkakahiwalay na bahagi sa pamamagitan ng mga panloob na mata ng lambat—bagaman ang apoy ay nanatili sa iisang lugar, napipigil ng mga rehas na bakal.

Verse 28

ततो लुब्धोऽब्रवीद्विप्रं एकां ज्वालां महामुने । गृहाण येन शेषाणां करिष्यामीह नाशनम् ॥ ५.२८ ॥

Pagkaraan, sinabi ng sakim sa brahmana: “O dakilang muni, tanggapin mo ang iisang liyab na ito; sa pamamagitan nito, aking wawasakin dito ang nalalabi.”

Verse 29

एवमुक्त्वा हुताशे तु तोयपूर्णं घटं द्रुतम् । चिक्षेप सहसा वह्निः प्रशशामाशु पूर्ववत् ॥ ५.२९ ॥

Pagkasabi nito, dali-dali niyang inihagis sa apoy ang isang banga na puno ng tubig; biglang namatay ang liyab at agad na humupa gaya ng dati.

Verse 30

ततोऽब्रवील्लुब्धकस्तु ब्राह्मणं तं तपोधनम् । भगवन् या त्वया ज्वाला गृहोतासीद्धुताशनात् । प्रयच्छ येन मार्गाणि मांसान्यानाय्य भक्षये ॥ ५.३० ॥

Pagkaraan, nagsalita ang mangangaso sa brahmanang mayaman sa pag-aayuno: “Kagalang-galang na ginoo, ipagkaloob mo sa akin ang paraan, mula sa apoy na sumiklab sa iyong tahanan dahil sa liyab na iyon, upang malaman ko ang mga daan ng pagkuha ng karne at aking makain.”

Verse 31

एवमुक्तस्तदा विप्रो यावदायसजालकम् । पश्यत्येव न तत्राग्निर्मूलनाशे गतः क्षयम् ॥ ५.३१ ॥

Nang masabihan nang gayon, tiningnan ng brahmana ang rehas na bakal at nakita niyang walang apoy doon; nang masira ang pinakaugat, ito’y umabot sa wakas.

Verse 32

ततो विलक्षणभावेन ब्राह्मणः शंसितव्रतः । तूष्णीम्भूतस्थितस्तावल्लुब्धको वाक्यमब्रवीत् ॥ ५.३२ ॥

Pagkaraan, nagbago nang kapansin-pansin ang anyo ng brahmana—yaong ang panata’y pinuri—at tumindig na tahimik sandali; samantala, nagsalita ang mangangaso ng mga salitang ito.

Verse 33

एतस्मिञ्ज्वलितो वह्निर्बहुशाखश्च सत्तम । मूलनाशे भवेन्नाशस्तद्वदेतदपि द्विज ॥ ५.३३ ॥

Dito, ang naglalagablab na apoy ay kumakalat sa maraming sanga, O pinakamainam sa mga banal. Kapag winasak ang ugat, kasunod ang pagkapuksa; gayon din ito rito, O dalawang-ulit-na-isinilang.

Verse 34

आत्मा स प्रकृतिस्थश्च भूतानां संश्रयो भवेत् । भूय एषा जगत्सृष्टिस्तत्रैव जगतो भवेत् ॥ ५.३४ ॥

Ang Sarili (Ātman) na yaon, na nananatili sa Prakṛti (likas na materyal), ay nagiging sandigan ng mga nilalang; at muli, ang paglikha ng sanlibutan ay sumisibol—doon nga nagkakaroon ng daigdig.

Verse 35

पिण्डग्रहणधर्मेण यदस्य विहितं व्रतम् । तत्तदात्मनि संयोज्य कुर्वाणो नावसीदति ॥ ५.३५ ॥

Anumang panatang itinakda para sa kanya ayon sa tuntunin ng pagtanggap ng piṇḍa (handog na ritwal), ang nagsasagawa nito sa pag-uugnay ng bawat gawa sa loob ng sarili ay hindi mahuhulog sa dalamhati o pagkalugmok.

Verse 36

एवमुक्ते तु व्याधेन ब्राह्मणे राजसत्तम । पुष्पवृष्टिरथाकाशात् तस्योपरि पपात ह ॥ ५.३६ ॥

Nang masabi ng mangangaso ang gayon, O pinakamainam sa mga hari, bumuhos mula sa langit ang ulan ng mga bulaklak sa ibabaw ng brahmana.

Verse 37

विमानानि च दिव्यानि कामगानि महान्ति च । बहुरत्नानि मुख्यानि ददृशे ब्राह्मणोत्तमः ॥ ५.३७ ॥

At nakita ng pinakadakilang brahmana ang mga banal na sasakyang panghimpapawid, malalaki at gumagalaw ayon sa nais, gayundin ang maraming pangunahing hiyas at kayamanan.

Verse 38

तेषु निष्ठुरकं लुब्धं सर्वेषु समवस्थितम् । ददृशे ब्राह्मणस्तत्र कामरूपिणमुत्तमम् ॥ ५.३८ ॥

Doon, sa gitna ng mga iyon, nakita ng brahmana ang malupit at sakim na ugali na lumalaganap sa lahat; at sa lugar ding iyon ay namalas niya ang isang dakilang nilalang na nakapag-aanyo ayon sa nais.

Verse 39

अद्वैतवासना सिद्धं योगाद् बहुशरीरकम् । दृष्ट्र्वा विप्रो मुदा युक्तः प्रययौ निजमाश्रमम् ॥ ५.३९ ॥

Nang makita sa pamamagitan ng yoga ang kalagayang ganap dahil sa pagninilay na di-dalawa, na nahahayag bilang “maraming katawan,” ang brahmana, puspos ng galak, ay umalis patungo sa sarili niyang ashram.

Verse 40

एवं ज्ञानवतः कर्म कुर्वतोऽपि स्वजातिकम् । भवेन्मुक्तिर्द्विजश्रेष्ठ रैभ्य राजन् वसो ध्रुवम् ॥ ५.४० ॥

Kaya nga, para sa may kaalaman, kahit gumagawa pa ng mga gawa—at kahit kumikilos ayon sa sariling kalagayang panlipunan—sumisibol ang paglaya, O pinakamahusay sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak. O Raibhya, O Haring Vasu, ito’y tiyak.

Verse 41

एवं तौ संशयच्छेदं प्राप्तौ रैभ्यवसू नृप । बृहस्पतेस्ततो धिष्ण्याज्जग्मतुर्निजमाश्रमम् ॥ ५.४१ ॥

Kaya nga, O hari, ang dalawang iyon—sina Raibhya at Vasu—nang mapawi ang kanilang pag-aalinlangan, ay umalis mula sa banal na luklukan ni Bṛhaspati at nagtungo sa sarili nilang ashram.

Verse 42

तस्मात् त्वमपि राजेन्द्र देवं नारायणं प्रभुम् । अभेदेन स्वदेहस्थं पश्यन्नाराधय प्रभुम् ॥ ५.४२ ॥

Kaya nga, O pinakadakilang hari, ikaw man ay dapat sumamba sa Panginoong Nārāyaṇa; pagmasdan Siya nang walang pagkakaiba bilang nananahan sa loob ng sarili mong katawan, at sambahin ang Panginoon.

Verse 43

कपिलस्य वचः श्रुत्वा स राजाऽश्वशिरा विभुः । ज्येष्ठं पुत्रं समाहूय धन्यं स्थूलशिराह्वयम् । अभिषिच्य निजे राज्ये स राजा प्रययौ वनम् ॥ ५.४३ ॥

Nang marinig ang mga salita ni Kapila, ang makapangyarihang haring Aśvaśiras ay ipinatawag ang kanyang panganay na anak—si Dhanya, na tinatawag ding Sthūlaśiras—at matapos siyang italaga sa pamamagitan ng banal na pagluklok sa sariling kaharian, ang hari ay nagtungo sa gubat.

Verse 44

नैमिषाख्यं वरारोहे तत्र यज्ञतनुं गुरुम् । तपसाराधयामास यज्ञमूर्तिं स्तवेन् च ॥ ५.४४ ॥

O marikit ang balakang, sa pook na tinatawag na Naimiṣa, doon niya pinalugod sa pamamagitan ng pagtitika at ng mga papuri ang kagalang-galang na guro na ang katawan ay ang paghahandog—ang mismong anyo ng Yajña.

Verse 45

धरण्युवाच । कथं यज्ञतनॊः स्तोत्रं राज्ञा नारायणस्य ह । स्तुतिः कृता महाभाग पुनरेतच्च शंस मे ॥ ५.४५ ॥

Sinabi ni Dharāṇī: “Paano nga ba binuo ng hari ang himno ng papuri kay Nārāyaṇa, na ang anyo ay ang paghahandog? O pinagpala, isalaysay mo itong muli sa akin.”

Verse 46

श्रीवराह उवाच । नमामि याज्यं त्रिदशाधिपस्य भवस्य सूर्यस्य हुताशनस्य । सोमस्य राज्ञो मरुतामनेक-रूपं हरिं यज्ञनरं नमस्ये ॥ ५.४६ ॥

Wika ni Śrī Varāha: Ako’y yumuyuko kay Hari, ang karapat-dapat paghandugan ng pagsamba—na nahahayag bilang panginoon ng mga diyos, bilang Bhava (Śiva), bilang Araw, bilang Apoy ng yajña, bilang Soma na hari, at bilang mga Marut—maraming anyo; nagbibigay-galang ako kay Hari bilang Yajña-Puruṣa, ang Persona ng sakripisyo.

Verse 47

सुभीमदंष्ट्रं शशिसूर्यनेत्रं संवत्सरे छायनयुग्मकुक्षम् । दर्भाङ्गरोमाणमतैध्मशक्तिं सनातनं यज्ञनरं नमामि ॥ ५.४७ ॥

Ako’y yumuyuko sa walang-hanggang Yajña-Puruṣa: ang mga pangil ay kakila-kilabot; ang mga mata ay ang Buwan at ang Araw; ang tiyan ay ang Taon na may dalawang solstis; ang balahibo ng katawan ay damong darbha; at ang lakas ay ang panggatong na nagpapanatili sa ritwal.

Verse 48

द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि व्याप्तं शरीरेण दिशश्च सर्वाः । तमीद्यामीशं जगतां प्रसूतिं जनार्दनं तं प्रणतोऽस्मि नित्यम् ॥ ५.४८ ॥

Tunay, ang pagitan ng langit at lupa ay nilulukuban ng mismong katawan Niya, gayundin ang lahat ng dako. Sa Kanya na karapat-dapat purihin, ang Panginoon at pinagmulan ng mga daigdig—si Janārdana—ako’y laging nagpapatirapa.

Verse 49

सुरासुराणां च जयाजयाय युगे युगे यः स्वशरीरमाद्यम् । सृजत्यनादिः परमेश्वरो य- स्तं यज्ञमूर्तिं प्रणतोऽस्मि नाथम् ॥ ५.४९ ॥

Ako’y nagpapatirapa sa Panginoong ang anyo ay Yajña—ang Walang-simula at Kataas-taasang Tagapamahala, na sa bawat yuga ay inilalantad ang Kanyang sinaunang katawan para sa tagumpay at pagkatalo ng mga diyos at mga asura.

Verse 50

दधार मायामयमुग्रतेजा जयाय चक्रं त्वमलांशुशुभ्रम् । गदासिशार्ङ्गादिचतुर्भुजोऽयं तं यज्ञमूर्तिं प्रणतोऽस्मि नित्यम् ॥ ५.५० ॥

Taglay ang nakapanghihilakbot na ningning, dinala Mo ang cakra para sa tagumpay—dalisay, maningning sa walang-dungis na sinag. Ang apat-na-brasong ito’y may hawak na pamalo (gada), espada, busog na Śārṅga at iba pang sandata; sa Yajñamūrti, ang anyo ng sakripisyo, ako’y laging nagpapatirapa.

Verse 51

क्वचित् सहस्रं शिरसां दधार क्वचिन्महापर्वततुल्यकायम् । क्वचित् स एव त्रसरेणुतुल्यो यस्तं सदा यज्ञनरं नमामि ॥ ५.५१ ॥

Kung minsan, taglay Niya ang sanlibong ulo; kung minsan, ang Kanyang katawan ay tulad ng dakilang bundok. Kung minsan, Siya ring iyon ay kasingliit ng butil ng alikabok. Lagi akong yumuyuk at sumasamba sa Taong-Yajña (yajña-nara).

Verse 52

चतुर्मुखो यः सृजते समग्रं रथाङ्गपाणिः प्रतिपालनाय । क्षयाय कालानलसन्निभो य-स्तं यज्ञमूर्तिं प्रणतोऽस्मि नित्यम् ॥ ५.५२ ॥

Lagi akong yumuyuk at sumasamba sa Yajñamūrti, ang anyong-katawan ng paghahandog: Siya na bilang Apat-ang-Mukha ay lumilikha ng buong sangnilikha; Siya na may hawak na chakra upang magpanatili; at Siya na tulad ng apoy ng Panahon ay nagdadala ng pagkalusaw.

Verse 53

संसारचक्रक्रमणक्रियायै य इज्यते सर्वगतः पुराणः । यो योगिभिर्ध्यायते चाप्रमेयस् तं यज्ञमूर्तिं प्रणतोऽस्मि नित्यम् ॥ ५.५३ ॥

Lagi akong yumuyuk at sumasamba sa Yajñamūrti: ang Sinauna, ang sumasaklaw sa lahat, at di-masusukat; na sinasamba bilang prinsipyong kumikilos sa pag-ikot ng gulong ng samsara; at pinagninilayan ng mga yogi sa pagninilay.

Verse 54

सम्यङ्मनस्यर्पितवानहं ते यदा सुदृश्यं स्वतनौ नु तत्त्वम् । न चान्यदस्तॊति मतिः स्थिरा मे यतस्ततो मावतु शुद्धभावम् ॥ ५.५४ ॥

Nang ialay ko nang wasto ang aking isip sa Iyo, noon nga’y luminaw sa aking sariling katawan ang prinsipyo ng katotohanan. At naging matatag ang aking pagkaunawa: wala nang iba. Kaya mula sa lahat ng dako, nawa’y ingatan ng pagkaunawang iyon ang aking dalisay na loob.

Verse 55

इतीरितस्तस्य हुताशनार्चिः प्रख्यं तु तेजः पुरतो बभूव । तस्मिन् स राजा प्रविवेश बुद्धिं कृत्वा लयं प्राप्तवान् यज्ञमूर्तौ ॥ ५.५५ ॥

Nang masabi iyon, sa harap niya’y lumitaw ang isang tanyag na liwanag na tulad ng liyab ng apoy. Pumasok ang hari sa liwanag na iyon, itinatag ang isip, at nakamit ang pagkalusaw—ang ganap na pag-iisa—sa Yajñamūrti, ang anyo ng paghahandog.