Adhyaya 38: The Hunter’s Austerity and the Gaining of Durvāsas’ Favor

Verse 1

श्रीवराह उवाच । स शुभं शोभनं मार्गमास्थाय व्याधसत्तमः । तपस्तेपे निराहारस्तं गुरुं मनसा स्मरन् ॥ ३८.१ ॥

Sinabi ni Śrī Varāha: Ang pinakadakila sa mga mangangaso ay tumahak sa mapalad at marangal na landas, at nagsagawa ng tapas. Sa pag-aayuno, lagi niyang inaalala sa isip ang gurong iyon.

Verse 2

भिक्षाकाले तु संप्राप्ते शीर्णपर्णान्यभक्षयत् । स कदाचित् क्षुधाविष्टो वृक्षमूलं समाश्रितः ॥ ३८.२ ॥

Nang dumating ang oras ng paglimos, mga nalaglag na tuyong dahon lamang ang kanyang kinain. Minsan, dahil sa matinding gutom, sumilong siya sa paanan ng isang puno.

Verse 3

बुभुक्षितस्तरोः पर्णमैच्छद् भक्षितुमन्तिकात् । इत्येवं कुर्वतो व्योम्नि वागुवाचाशरीरिणी ॥ ३८.३ ॥

Dahil sa gutom, ninais niyang kainin ang isang dahon ng puno mula sa malapit. Habang ginagawa niya iyon, may tinig na walang katawan na nagsalita mula sa langit.

Verse 4

मा भक्षयस्व सकटमुच्चैरेवं प्रभाषिते । ततोऽसौ तं विहायान्यद् वार्क्षं पतितमग्रहीत् ॥ ३८.४ ॥

“Huwag mong lamunin ang kariton,”—malakas na winika. Pagkaraan, iniwan niya iyon at sinunggaban ang isa pang pirasong kahoy na nalaglag.

Verse 5

तमप्येवं निषिद्धं स्यादन्यं तथैवमेव च । एवं स सकटं मत्वा व्याधः किञ्चिन्न भक्षयत् ॥ ३८.५ ॥

Maging iyon ay ipinagbabawal sa gayong paraan, at gayundin ang iba pa. Kaya, inakalang kariton iyon, ang mangangaso ay hindi kumain ng anuman.

Verse 6

निराहारस्तपस्तेपे स्मरन् गुरुमतन्द्रितः । तस्याथ बहुना काले गते ऋषिवरोऽभ्यगात् ॥ ३८.६ ॥

Sa pag-aayuno, nagsagawa siya ng matinding pagninilay at pag-austeridad, masikap na inaalala ang kanyang guro. Pagkaraan ng mahabang panahon, isang dakilang rishi ang lumapit sa kanya.

Verse 7

दुर्वासाः शंसितात्मा वै किञ्चित्प्राणमपश्यत । व्याधं तपोत्थतेजोभिर्ज्वलमानं हविर्यथा ॥ ३८.७ ॥

Si Durvāsas, na ang sarili ay kinikilalang dakila, ay nakakita ng bahagyang galaw ng hininga ng buhay. Nasaksihan niya ang mangangaso na nagniningas sa ningning na bunga ng austeridad, gaya ng handog na nagliliyab.

Verse 8

सोऽपि व्याधस्तं नत्वा शिरसा ।अथ महामुनिम् । उवाच स कृतार्थोऽस्मि भगवन् दर्शनात् तव ॥ ३८.८ ॥

Ang mangangaso ay yumukod din sa kanya, iniyuko ang ulo. Pagkatapos ay nagsalita siya sa dakilang muni: “O Bhagavan, ganap na ako sapagkat nasilayan kita.”

Verse 9

इदानीं श्राद्धकालं मे प्राप्तं त्वमवधारय । शीर्णपर्णानि भक्षयन् वै तैरेवाहं महामुने । भवन्तं प्रीणयामीति व्याधस्तं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३८.९ ॥

“Ngayon ay dumating na ang panahon ng aking mga ritong śrāddha—pakiusap, tandaan mo. O dakilang muni, kakain lamang ako ng mga nalaglag na dahon; sa mga iyon lamang kita pararangalan at pasasayahin.” Gayon nagsalita ang mangangaso.

Verse 10

दुर्वासा अपि तं शुद्धं शुद्धभावं जितेन्द्रियम् । जिज्ञासुस्तत्तपो वाक्यमिदमुच्चैरुवाच ह ॥ ३८.१० ॥

Maging si Durvāsā, na nagnanais maunawaan ang gayong pag-aayuno at tapa, nang makita siyang dalisay, may dalisay na loob at may pagpipigil sa mga pandama, ay nagsalita nang malakas ng mga salitang ito.

Verse 11

यवगोधूमशालीनामन्नं चैव सुसंस्कृतम् । दीयतां मे क्षुधार्ताय त्वामुद्दिश्यागताय च ॥ ३८.११ ॥

“Ibigay sa akin ang pagkaing maayos na inihanda—mula sa sebada, trigo, at bigas—sa akin na pinahihirapan ng gutom, at naparito na ikaw ang nasa isip (hinahanap ka/para sa iyo).”

Verse 12

इत्युक्तेन त्वसौ व्याधश्चिन्तां परमिकीं गतः । क्व सम्भविष्यते मह्यमिति चिन्तापरोऽभवत् ॥ ३८.१२ ॥

Nang masabihan nang gayon, ang mangangaso ay napasok sa matinding pagkabalisa; nababad sa pag-aalala, iniisip niya: “Saan ako kukuha ng ikabubuhay?”

Verse 13

तस्य चिन्तयतः पात्रमाकाशात् पतितं शुभम् । सौवर्णं सिद्धिसंयुक्तं तज्जग्राह करेण सः ॥ ३८.१३ ॥

Habang siya’y nag-iisip, may isang mapalad na sisidlan ang nahulog mula sa langit; ginto ito at may pambihirang bisa. Kinuha niya iyon gamit ang kanyang kamay.

Verse 14

तद् गृहीत्वा मुनिं प्राह दुर्वासाख्यं ससाध्वसः । अत्रैव स्थीयतां ब्रह्मन् यावद् भिक्षाटनं त्वहम् । करोमि तत्प्रसादोऽयं क्रियतां ब्रह्मवित्तम ॥ ३८.१४ ॥

Nang hawakan niya ang muning tinatawag na Durvāsā, nagsalita siya nang may pangamba: “O Brahmana, manatili ka rito habang ako’y lalabas upang mamalimos. Ipagkaloob nawa ang biyayang ito mula sa iyo—gawin mo ito, O pinakamainam sa mga nakakabatid ng Brahman.”

Verse 15

एवमुक्त्वा ततो भिक्षामटनं व्याधसत्तमः । नातिदूरेण नगरं धनयोषासमन्वितम् ॥ ३८.१५ ॥

Pagkasabi nito, ang pinakadakilang mangangaso ay umalis upang maglibot sa paghahanap ng limos; hindi kalayuan ay may isang lungsod na hitik sa yaman at mga babae.

Verse 16

तस्य तत्र प्रयातस्य अग्रतः सर्वशोभनाः । वृक्षेभ्यो निर्ययुश्चान्या हेमपात्राग्रपाणयः । विविधान्नानि तस्याशु दत्त्वा पात्रं प्रपूरितम् ॥ ३८.१६ ॥

Habang siya’y nagpapatuloy roon, may mga marilag na anyong lumitaw sa unahan; ang iba nama’y lumabas mula sa mga puno, tangan ang mga sisidlang ginto. Agad silang naghandog ng sari-saring pagkain at pinuno ang kanyang mangkok hanggang umapaw.

Verse 17

स च भूतार्थमात्मानं मत्वा पुनरथाश्रमम् । आजगाम ततोऽपश्यत्तं ऋषिं जपतां वरम् ॥ ३८.१७ ॥

At siya, nang maunawaang ang sarili’y nakaayon sa tunay na layon ng mga nilalang, ay muling nagbalik sa ashram. Doon ay nakita niya ang rishi—ang pinakadakila sa mga nagsasagawa ng japa (paulit-ulit na pagbigkas ng mantra).

Verse 18

तं दृष्ट्वा स्थाप्य तां भिक्षां शुचौ देशे प्रसन्नधीः । प्रणम्य तमृषिं वाक्यमुवाच व्याधसत्तमः ॥ ३८.१८ ॥

Nang makita niya ang rishi, inilagay niya ang limos na pagkain sa isang malinis na lugar, taglay ang payapang isip. Ang pinakadakilang mangangaso ay yumukod sa rishi at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 19

भगवन् क्षालनं पद्भ्यां क्रियतामृषिपुङ्गव । यदि त्वहमनुग्राह्यस्तदेवं कर्त्तुमर्हसि ॥ ३८.१९ ॥

O Pinagpala, O pinakadakila sa mga rishi—mangyaring ipahugas ang aking mga paa. Kung ako’y karapat-dapat pagpalain ng iyong biyaya, nararapat mong gawin ito sa ganitong paraan.

Verse 20

एवमुक्तः स जिज्ञासुस्तपोवीर्यं शुभं मुनिः । नदीं गन्तुं न शक्नोमि जलपात्रं न चास्ति मे ॥ ३८.२० ॥

Nang masabihan nang gayon, ang mapagtanong na muni na may mapalad na lakas ng tapa ay nagsabi: “Hindi ako makapunta sa ilog, at wala rin akong sisidlang tubig.”

Verse 21

कथं प्रक्षालयाम्याशु व्याध पादौ महामते । इत्येतन्मुनिना व्याधः श्रुत्वा चिन्तापरोऽभवत् । किं करोमि कथं चास्य भोजनं वै भविष्यति ॥ ३८.२१ ॥

“Paano ko agad mahuhugasan ang iyong mga paa, O mangangaso, O dakila ang pag-iisip?”—pagkarinig ng mangangaso sa sinabi ng muni, siya’y nabalot ng pag-aalala: “Ano ang gagawin ko, at paano maihahanda ang kanyang pagkain?”

Verse 22

एवं सञ्चिन्त्य मनसा गुरुं स्मृत्वा विचक्षणः । जगाम शरणं तां तु सरितं देविकां सुधीः ॥ ३८.२२ ॥

Matapos magnilay sa isip nang gayon at alalahanin ang kanyang guro, ang marunong at matalinong tao ay nagtungo upang manangan sa ilog na iyon, ang Devikā.

Verse 23

व्याध उवाच । व्याधोऽस्मि पापकर्मास्मि ब्रह्महास्मि सरिद्वरे । तथापि संस्मृता देवि पाहि मां शरणं गतम् ॥ ३८.२३ ॥

Wika ng mangangaso: “Ako’y isang mangangaso; ako’y gumagawa ng kasalanan; ako’y pumatay ng isang brāhmaṇa, dito sa dakilang tawiran ng ilog. Gayunman, O Diyosa, kapag ikaw ay inaalala—iligtas mo ako; ako’y dumating na humihingi ng kanlungan.”

Verse 24

देवतां नैव जानामि न मन्त्रं न तथार्चनम् । गुरुपादौ परं ध्यात्वा पश्यामि सततं शुभे ॥ ३८.२४ ॥

Tunay na hindi ko nalalaman ang diyos, ni ang mantra, ni ang paraan ng pagsamba. Gayunman, sa pinakamataas na pagninilay sa mga paa ng guru, lagi kong namamasdan ang layon, O mapalad na isa.

Verse 25

एवं विधस्य मे देवि दयां कुरु सरिद्वरे । ऋषेः क्षालार्थसलिलं समीपं कुरु माचिरम् ॥ ३८.२५ ॥

O Diyosa, pinakamainam sa mga ilog, mahabag ka sa tulad ko. Ilapit—nang walang pagkaantala—ang tubig na gagamitin ng rishi sa paglilinis.

Verse 26

एवमुक्त्वा । अथ व्याधेन देविका पापनाशिनी । आजगाम यतस्तस्थौ दुर्वासाः संशितव्रतः ॥ ३८.२६ ॥

Pagkasabi nito, si Devikā—na inilarawang tagapawi ng kasalanan—ay dumating kasama ang mangangaso sa pook na kinatatayuan ni Durvāsā, na matatag sa kanyang mga panata.

Verse 27

तस्य पादौ स्वयं देवी क्षालयन्ती सरिद्वरा । जगाम ह्रादिनी भूत्वा व्याधाश्रमसमीपतः ॥ ३८.२७ ॥

Ang pinakadakilang ilog—ang Diyosa mismo—ay naghugas ng kanyang mga paa sa sarili niyang mga kamay. Pagkaraan, naging ilog na Hrādinī siya at nagtungo sa paligid ng ermitanyo ng mangangaso.

Verse 28

तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं दुर्वासा विस्मयं ययौ । प्रक्षाल्य हस्तौ पादौ च तदन्तं श्रद्धयान्वितम् । बुभुजे परमप्रीतस्तथाचम्य विचक्षणः ॥ ३८.२८ ॥

Nang makita ang dakilang kababalaghan, napuno ng pagkamangha si Durvāsā. Matapos hugasan ang mga kamay at paa, at taglay ang pananampalataya, kinain niya ang pagkain hanggang sa huli; saka nagsagawa ng ācāmana (pag-inom ng tubig para sa paglilinis), at ang maingat na rishi ay lubos na nalugod.

Verse 29

तमस्थिशेषं व्याधं तु क्षुधादुर्बलतां गतम् । उवाच वेदाध्ययनं सर्वे वेदाः ससंग्रहाः । ब्रह्मविद्या पुराणानि प्रत्यक्षाणि भवन्तु ते ॥ ३८.२९ ॥

Pagkaraan, sinabi niya sa mangangaso—na halos buto na lamang at nanghihina sa gutom: “Nawa’y dumating sa iyo ang pag-aaral ng mga Veda; nawa’y ang lahat ng Veda, kasama ang kanilang mga kalipunan at buod, ay maging hayag sa iyo; at nawa’y ang kaalamang Brahma at ang mga Purāṇa ay maging tuwirang maliwanag sa iyo.”

Verse 30

एवं प्रादाद् वरं तस्य दुर्वासा नाम चाकरॊत् । भवान् सत्यतपा नाम ऋषिराद्यो भविष्यति ॥ ३८.३० ॥

Sa gayon, ipinagkaloob niya ang biyaya sa kanya at iginawad din ang pangalang “Durvāsā.” At sinabi: “Ikaw ay magiging pinakadakilang rishi, na makikilala sa pangalang Satyatapā.”

Verse 31

एवं दत्तवरो व्याधस्तमाह मुनिसत्तमम् । व्याधो भूत्वा कथं ब्रह्मन् वेदानध्यापयाम्यहम् ॥ ३८.३१ ॥

Kaya nga, ang mangangaso na nabigyan ng biyaya ay nagsabi sa pinakadakilang muni: “O brāhman, yamang ako’y naging mangangaso, paano ko maituturo ang mga Veda?”

Verse 32

ऋषिरुवाच । प्राक्षरीरं गतं तेऽद्य निराहारस्य सत्तम । तपोमयं शरीरं ते पृथग्भूतं न संशयः ॥ ३८.३२ ॥

Sinabi ng Ṛṣi: “O pinakamainam sa mga nag-aayuno, ngayong araw ay narating mo ang kalagayang bago pa ang katawan (banayad). Walang pag-aalinlangan na ang iyong katawan—na binuo ng kapangyarihan ng tapas—ay naging bukod at hiwalay sa karaniwang kalagayang pisikal.”

Verse 33

प्राग्विज्ञानं गतं नाशमिदानीं शुद्धमक्षरम् । विद्धि तं शुद्धकायोऽसि तथाऽन्यत् ते शरीरकम् । तेन वेदाः समं शास्त्रैः प्रतिभास्यन्ति ते मुने ॥ ३८.३३ ॥

Ang dati mong kaalaman ay naglaho na; ngayon ay kilalanin ang di-nasisirang Akṣara bilang dalisay. Unawain na ang iyong katawan ay nalinis at nakamtan mo ang isa pang mas pinong anyo ng katawan. Sa pamamagitan ng paglilinis at pagsasakatuparang iyon, ang mga Veda—kasama ang mga śāstra—ay mahahayag sa iyo, O pantas.”