Adhyaya 36: Account of the Maṇija Kings and a Hymn to Govinda Leading to Liberation

Verse 1

महातपा उवाच । आदितरेतासु राजानो मणिजा ये प्रकीर्तिताः । कथयिष्यामि तान् राजन् यत्र जातोऽपि पार्थिव ॥ ३६.१ ॥

Wika ni Mahātapā: “O hari, isasalaysay ko ang mga pinunong tanyag bilang Maṇijā sa mga inapo ni Āditaretas, sa linyang pinagmulan na doon din isinilang ang nasabing monarka.”

Verse 2

योऽसौ सुप्रभानामासीत्त स त्वं राजन् कृते युगे । जातोऽसि नाम्ना विख्यातः प्रजापाल इति शोभनः ॥ ३६.२ ॥

O hari, sa Kṛta Yuga ikaw nga ang dating nakilala bilang Suprabhā; ngayon ay isinilang kang muli at bantog sa pangalang “Prajāpāla,” ikaw na maringal.

Verse 3

शेषास्त्रेतायुगॆ राजन् भविष्यन्ति महाबलाः । यो दीप्ततेजा मणिजः स शान्तेति प्रकीर्तितः ॥ ३६.३ ॥

O hari, ang mga nalalabi ay lilitaw sa Tretā-yuga bilang mga taong may dakilang lakas. Ang may naglalagablab na ningning, isinilang mula kay Maṇi, ay ipinahahayag na “Śānti”.

Verse 4

सुरश्मिर्भविता राजा शशकर्णो महाबलः । शुभदर्शनः पाञ्चालो भविष्यति नराधिपः ॥ ३६.४ ॥

Isang haring nagngangalang Suraśmi ang lilitaw; gayundin si Śaśakarṇa na napakalakas; at si Pāñcāla na kaaya-ayang pagmasdan ay magiging pinuno sa mga tao.

Verse 5

सुशान्तिरङ्गवंशे वै सुन्दरोऽप्यङ्ग इत्युत । सुन्दश्च मुचुकुन्दोऽभूत्सुद्युम्नस्तुर एव च ॥ ३६.५ ॥

Tunay nga, sa angkan ng Aṅga ay naroon si Suśānti; at si Sundara—na tinatawag ding Aṅga. Nariyan din sina Sunda at Muchukunda; gayundin sina Sudyumna at Tura.

Verse 6

सुमनाः सोमदत्तस्तु शुभः संवरणोऽभवत् । सुशीलो वसुदानस्तु सुखदो सुपतिर्भवत् ॥ ३६.६ ॥

Si Sumanā at si Somadatta ay naging Śubha at Saṃvaraṇa. Gayundin, sina Suśīla at Vasudāna ay nakilala bilang Sukhada at Supati.

Verse 7

शम्भुः सेनापतिरभूत् सुकान्तो दशरथः स्मृतः । सोमोऽभूज्जनको राजा एते त्रेतायुगॆ नृप ॥ ३६.७ ॥

Si Śambhu ay naging pinunong-hukbo; si Sukānta ay inaalala bilang Daśaratha. Si Soma ay naging Haring Janaka—sila ang mga pinuno sa kapanahunan ng Tretā-yuga.

Verse 8

सर्वे भूमिमिमां राजन् भुक्त्वा ते वसुधाधिपाः । इष्ट्वा च विविधैर्यज्ञैर्दिवं प्राप्स्यन्त्यसंशयम् ॥ ३६.८ ॥

O Hari, ang lahat ng mga pinunong iyon ng daigdig—matapos pamahalaan at tamasahin ang lupang ito, at magsagawa ng iba’t ibang yajña (hain na sakripisyo)—walang alinlangang makaaabot sa langit.

Verse 9

श्रीवराह उवाच । एवं श्रुत्वा स राजर्षिर्ब्रह्मविद्याममृतं प्रभुः । आख्यानं परमं प्रीतस्तपश्चर्तुमियाद्वनम् ॥ ३६.९ ॥

Sinabi ni Śrī Varāha: Nang marinig ito, ang banal na pantas na hari—ang panginoong may kakayahan—ay tumanggap ng Brahma-vidyā, ang kaalamang ukol sa Brahman na tila amṛta. Nalugod sa kataas-taasang salaysay, siya’y nagtungo sa gubat upang magsagawa ng tapas (pagpapakabanal).

Verse 10

ऋषिरध्यात्मयोगेन विहायेदं कलेवरम् । ब्रह्मभूतोऽभवद्धात्री हरौ लयमवाप च ॥ ३६.१० ॥

Sa pamamagitan ng adhyātma-yoga (panloob na disiplina), iniwan ng pantas ang katawang ito. Naitatag sa Brahman, siya’y naging kaisa ng Brahman; at si Dhātrī, ang Tagapagtaguyod, ay umabot din sa laya (pagkalusaw) sa loob ni Hari.

Verse 11

वृन्दावनं च राजा असौ तपोऽर्थं गतवान् प्रभुः । तत्र गोविन्दनामानं हरिं स्तोतुमथारभत् ॥ ३६.११ ॥

Ang haring iyon—isang dakilang panginoon—ay nagtungo sa Vṛndāvana upang magsagawa ng tapas (pagpapakasakit-espirituwal); doon ay sinimulan niyang awitin ang pagpupuri kay Hari na kilala sa pangalang Govinda.

Verse 12

राजोवाच । नमामि देवं जगतां च मूर्तिं गोपेन्द्रमिन्द्रानुजमप्रमेयम् । संसारचक्रक्रमणैकदक्षं क्षितीधरं देववरं नमामि ॥ ३६.१२ ॥

Wika ng Hari: “Sumasamba ako sa Diyos na siyang anyo ng mga daigdig; kay Gopendra, nakababatang kapatid ni Indra, ang di-masusukat; sa Kanya na natatanging bihasa sa pagpapagalaw ng gulong ng saṃsāra; sa tagapasan ng daigdig—sa pinakadakila sa mga diyos, ako’y sumasamba.”

Verse 13

भवोदधौ दुःखशतोर्मिभीमे जरावर्ते कृष्णपातालमूले । तदन्तमेको दधते सुखं मे नमोऽस्तु ते गोपतिरप्रमेय ॥ ३६.१३ ॥

Sa karagatan ng pag-iral (bhava) na nakapanghihilakbot sa daan-daang alon ng pagdurusa—sa ipuipo ng katandaan, sa ugat ng madilim na Pātāla—Ikaw lamang ang nagtatakda ng wakas nito at nagkakaloob sa akin ng kagalingan. Pagpupugay sa Iyo, O Gopati, di-masusukat na Panginoon.

Verse 14

व्याध्यादियुक्तः पुरुषैर्ग्रहैश्च सङ्घट्टमानं पुनरेव देव । नमोऽस्तु ते युद्धरते महात्मा जनार्दनो गोपतिरुग्रबाहुः ॥ ३६.१४ ॥

O Diyos—kapag ang mga taong dinadapuan ng karamdaman at iba pang kapighatian, at ginugulo rin ng mga mapanlaban na puwersa, ay muling sinasalpok at nilulupig—pagpupugay sa Iyo, dakilang kaluluwa na nakatuon sa pakikidigma: Janārdana, tagapagtanggol ng mga nilalang, Gopati na may mabibigat na bisig.

Verse 15

त्वमुत्तमः सर्वविदां सुरेश त्वया ततं विश्वमिदं समस्तम् । गोपेन्द्र मां पाहि महानुभाव भवाद्भीतं तिग्मरथाङ्गपाणे ॥ ३६.१५ ॥

Ikaw ang pinakadakila sa lahat ng marurunong, O Panginoon ng mga diyos; sa Iyo ay laganap ang buong sansinukob na ito. O Gopendra, ingatan Mo ako—O dakilang may kapangyarihan—ako na natatakot sa bhava (pagiging-makamundo); O may hawak ng nagliliyab na cakra sa Iyong kamay.

Verse 16

परोऽसि देव प्रवरः सुराणां पुंसः स्वरूपोऽसि शशिप्रकाशः । हुताशवक्त्राच्युत तीव्रभाव गोपेन्द्र मां पाहि भवे पतन्तम् ॥ ३६.१६ ॥

O Diyos na lampas sa lahat, Ikaw ang pinakadakila sa mga diyos; Ikaw ang tunay na anyo ng Kataas-taasang Persona, nagniningning na gaya ng buwan. O Acyuta, na ang bibig ay tulad ng apoy at may matinding kapangyarihan; O Gopendra, ingatan Mo ako habang ako’y nahuhulog sa ikot ng pag-iral sa sanlibutan.

Verse 17

संसारचक्रक्रमणान्यनेका- न्याविर्भवन्त्यच्युत देहिनां यत् । त्वन्मायया मोहितानां सुरेश कस्ते मायां तरते द्वन्द्वधामा ॥ ३६.१७ ॥

O Acyuta, sa mga may katawan, maraming anyo ng pag-ikot at paglalakbay sa gulong ng saṃsāra ang lumilitaw. O Panginoon ng mga diyos, yaong mga nalilinlang ng Iyong māyā—sino ang makakatawid sa māyā na iyon, tahanan ng mga pagdadalawahan?

Verse 18

अगोत्रमस्पर्शमरूपगन्ध- मनामनिर्देशमजं वरेण्यम् । गोपेन्द्र त्वां यद्युपासन्ति धीराः- स्ते मुक्तिभाजो भवबन्धमुक्ताः ॥ ३६.१८ ॥

O Gopendra, kung ang matatapang at matatalinong banal ay sumasamba sa Iyo—Ikaw na lampas sa angkan, lampas sa paghipo, lampas sa anyo at amoy, lampas sa isip at pagbanggit ng salita, hindi isinilang at lubhang karapat-dapat—sila’y nagiging kabahagi ng kalayaan (mukti), pinalaya sa gapos ng pag-iral.

Verse 19

शब्दातिगं व्योमरूपं विमूर्त्तिं विकर्म्मिणां शुभभावं वरेण्यम् । चक्राब्जपाणिं तु तथोपचारादुक्तं पुराणे सततं नमामि ॥ ३६.१९ ॥

Ako’y patuloy na yumuyuko, gaya ng sinasabi sa Purāṇa at ayon sa itinakdang paraan ng pag-aalay, sa Kanya na lampas sa tunog, ang anyo’y tulad ng kalangitan, walang katawang anyo; Siya ang mapagpalang kabutihan para sa mga gumaganap ng ritwal na gawa, ang pinakakarapat-dapat—na may hawak na diskus at lotus sa Kanyang mga kamay.

Verse 20

त्रिविक्रमं क्रान्तजगत्त्रयं च चतुर्मूर्त्तिं विश्वगतां क्षितीशम् । शम्भुं विभुं भूतपतिं सुरेशं नमाम्यहं विष्णुमनन्तमूर्त्तिम् ॥ ३६.२० ॥

Ako’y sumasamba kay Viṣṇu na may walang-hanggang mga anyo—si Trivikrama na lumakad at nilampasan ang tatlong daigdig; ang may apat na anyo, laganap sa sansinukob, Panginoon ng lupa; ang Mapalad, ang Makapangyarihan, Panginoon ng mga nilalang at Panginoon ng mga diyos.

Verse 21

त्वं देव सर्वाणि चराचराणि सृजस्यथो संहरसे त्वमेव । मां मुक्तिकामं नय देव शीघ्रं यस्मिन् गता योगिनो नापयान्ति ॥ ३६.२१ ॥

O Panginoon, Ikaw lamang ang lumilikha ng lahat ng nilalang—gumagalaw man o di-gumagalaw—at Ikaw rin lamang ang muling naglalaho sa kanila. Akayin mo ako nang madali, O Diyos, na naghahangad ng kalayaan, sa kalagayang yaon na kapag narating ng mga yogi ay hindi na sila bumabalik.

Verse 22

जयस्व गोविन्द महानुभाव जयस्व विष्णो जय पद्मनाभ । जयस्व सर्वज्ञ जयाप्रमेय जयस्व विश्वेश्वर विश्वमूर्ते ॥ ३६.२२ ॥

Magtagumpay ka, Govinda, O dakilang-loob; magtagumpay ka, Viṣṇu; tagumpay kay Padmanābha. Tagumpay sa Ganap na Nakaaalam; tagumpay sa Di-masusukat; magtagumpay ka, Panginoon ng sansinukob, O yaong ang anyo ay ang sansinukob.

Verse 23

श्रीवराह उवाच । एवं स्तुत्वा तदा राजा निधाय स्वं कलेवरम् । परमात्मनि गोविन्दे लयमागाच्छ शाश्वते ॥ ३६.२३ ॥

Wika ni Śrī Varāha: “Sa gayon, matapos mag-alay ng papuri, inilagak ng hari ang sarili niyang katawan at pumasok sa pagkalusaw at pag-iisa (laya) sa walang-hanggang Govinda, ang Kataas-taasang Sarili.”