Adhyaya 22
Varaha PuranaAdhyaya 2255 Shlokas

Adhyaya 22: Gaurī’s Rebirth, Umā’s Austerities, Rudra’s Test, and the Himalayan Wedding

Gaurījanma-Umātapas-Rudrāvāha-vivāhaḥ

Purāṇic Narrative-Etiology and Vrata Instruction (Tithi-based Ethics)

Sa balangkas ng pagtuturo nina Varāha at Pṛthivī, itinatampok ang salaysay nina Gaurī–Umā bilang huwaran ng matibay na paninindigan, disiplina ng katawan sa pamamagitan ng tapas, at ng kasal na ginagabayan ng mga ritwal bilang panatag ng daigdig. Naalaala ni Gaurī ang poot ni Dakṣa at ang dating pagkagambala ng yajña; iniwan niya ang dating katawan sa pamamagitan ng matinding pag-aayuno at pagninilay, at muling isinilang bilang anak ni Himavat na si Umā. Nagsagawa siya ng mabigat na tapas para kay Rudra, na sumubok sa kanya sa anyo ng gutom na brāhmaṇa at sa isang panganib sa Gaṅgā, upang timbangin ni Umā ang kadalisayan ng ritwal laban sa mabigat na kasalanang brahmahatyā. Matapos niya siyang iligtas, inihayag ni Rudra ang tunay na anyo at humiling ng pag-aasawa. Humingi si Himavat ng pahintulot kay Brahmā, inanyayahan ang mga nilalang na kosmiko at ang mga tanawin ng daigdig, at naisagawa ang kasal. Sa wakas, may utos na pang-vrata: sa tṛtīyā, iwasan ang asin, at ipinangakong kagalingan at kasaganaan—na ang personal na pagpipigil ay ambag sa kaayusan ng lupa.

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī

Key Concepts

Gaurī–Umā rebirth as narrative etiologyTapas (ascetic discipline) as moral forceDharma-conflict: purity rules vs brahmahatyā avoidanceRudra’s mārga-parīkṣā (testing through disguise)Vivāha as cosmic-social stabilizationTṛtīyā-vrata: lavaṇa-varjana (salt avoidance) for saubhāgyaBrahmā’s authorization and ritual legitimationLandscape personification (mountains, rivers, flora) as ecological community

Shlokas in Adhyaya 22

Verse 1

महातपा उवाच । तस्मिन् निवसतस्तस्य रुद्रस्य परमेष्ठिनः । चुकोप गौरी देवस्य पितुर्वैरमनुस्मरन् ॥ २२.१ ॥

Mahātapā said: While that supreme lord Rudra was dwelling there, Gaurī became angered, recalling the enmity connected with the god’s father.

Verse 2

चिन्तयामास दक्षस्य अनेनापकृतं पुरा । यज्ञो विध्वंसितो यस्मात् तस्माच्चान्यां तनूमहम् ॥ २२.२ ॥

He reflected: “Formerly, an offense was committed against Dakṣa by this one; because of that the sacrifice was destroyed. Therefore I shall assume another form.”

Verse 3

आराध्य तपसा तस्य गृहे भूत्वा व्रजाम्यहम् । कथं गच्छामि पितरं दक्षं क्षपितबान्धवम् ॥ २२.३ ॥

Having propitiated him through austerity and having come to be in his household, how can I go to my father Dakṣa, whose kinsmen have been destroyed?

Verse 4

भवपत्नी च दुहिता एवं संचिन्त्य सुन्दरी । जगाम तपसे शैलं हिमवन्तं महागिरिम् ॥ २२.४ ॥

Thus reflecting, Bhava’s wife—also (his) daughter, the beautiful woman—went for ascetic practice to the mountain, Himavant, the great peak.

Verse 5

तत्र कालेन महता क्षपयन्ती कलेवरम् । स्वशरीराग्निना दग्धा ततः शैलसुता अभवत् ॥ २२.५ ॥

There, after a long passage of time, wearing away her bodily frame, she was consumed by the fire of her own body; thereafter she became the Daughter of the Mountain.

Verse 6

उमा नामेति महती कृष्णा चेत्यभिधानतः । लब्ध्वा तु शोभनां मूर्तिं हिमवन्तगृहे शुभा ॥ २२.६ ॥

Tinawag siya sa marangal na pangalang “Umā,” at sa pagtawag ay kilala rin bilang “Kṛṣṇā.” Nang makamtan niya ang isang magandang anyo, ang mapalad na dalaga ay nanahan sa tahanan ni Himavant.

Verse 7

पुनस्तपश्चकारोग्रं देवं स्मृत्वा त्रिलोचनम् । असावेव पतिर्मह्यमित्युक्त्वा तपसि स्थिता ॥ २२.७ ॥

Muli, nagsagawa siya ng mahigpit na pag-aayuno at pagtitika; inalaala niya ang Diyos na may tatlong mata at sinabi, “Siya lamang ang aking asawa,” at nanatiling matatag sa pagsasagawa ng asetikong disiplina.

Verse 8

कुर्वन्त्या तत् तपश्चोग्रं हिमवन्ते महागिरौ । कालेन महता देवस्तपसाराधितस्तया ॥ २२.८ ॥

Habang isinasagawa niya ang mabagsik na pagtitika sa dakilang bundok na Himavat, pagkalipas ng mahabang panahon, ang Diyos ay napalugod sa kanyang asetikong pagsasanay.

Verse 9

अजगामाश्रमं तस्या विप्रो भूत्वा महेश्वरः । वृद्धः शिथिलसर्वाङ्गः स्खलंश्चैव पदे पदे ॥ २२.९ ॥

Dumating si Mahēśvara sa kanyang ermitanyo, nag-anyong isang brāhmaṇa—matanda, lupaypay ang mga sangkap ng katawan, at natitisod sa bawat hakbang.

Verse 10

कृच्छ्रात् तस्याः समीपं तु आगत्य द्विजसत्तमः । बुभुक्षितोऽस्मि मे देहि भद्रे भोज्यं द्विजस्य तु ॥ २२.१० ॥

Sa hirap ng paglapit, ang pinakadakila sa mga ‘dalawang-ulit na isinilang’ ay lumapit at nagsabi: “Ako’y gutom. Marangal na ginang, bigyan mo ako ng pagkain—pagkaing nararapat sa isang brāhmaṇa.”

Verse 11

एवमुक्ता तदा कन्या उमा शैलसुता शुभा । उवाच ब्राह्मणं भोज्यं दद्मि विप्र फलादिकम् । कुरु स्नानं द्रुतं विप्र भुञ्जस्वान्नं यदृच्छया ॥ २२.११ ॥

Nang masabihan nang gayon, ang mapalad na dalagang si Umā, anak ng bundok, ay nagsalita sa brāhmaṇa: “O vipra, mag-aalay ako sa iyo ng pagkain—mga prutas at iba pa. Mabilis kang maligo, O vipra, at kainin ang pagkaing dumating sa iyo nang di mo hinihingi (sa pagkakataon).”

Verse 12

एवमुक्तस्तदा विप्रस्तस्य पार्श्वे महानदीम् । गङ्गां जगाम स्नानार्थी स्नानं कर्त्तुमवातरात् ॥ २२.१२ ॥

Nang masabihan nang gayon, ang brāhmaṇa ay nagtungo sa dakilang ilog na Gaṅgā na nasa malapit; nagnanais maligo, siya’y bumaba upang isagawa ang ritwal na pagligo.

Verse 13

स्नानं तु कुर्वता तेन रुद्रेण द्विजरूपिणा । भूत्वा मायामयं भीमं मकरं भयदर्शनम् । ग्राहितस्तु तदा विप्रस्तेन दुष्टेन मद्गुणा ॥ २२.१३ ॥

Pagkaraan, habang si Rudra—na nag-anyong dvija (brāhmaṇa)—ay nagsasagawa ng ritwal na pagligo, sa pamamagitan ng māyā ay naging isang nakapangingilabot na makara, isang tanawing nakakatakot; at noon ang brāhmaṇa ay sinunggaban ng masamang iyon, si Madguṇa.

Verse 14

दृष्ट्वा धृतमथात्मानं मकरॆण बलीयसा । वृद्धमात्मानमन्यं तां दर्शयन् वाक्यमब्रवीत् ॥ २२.१४ ॥

Pagkatapos, nang makita niyang siya’y hawak ng mas malakas na makara, at habang ipinakikita sa kanya ang isa pang anyo ng sarili—ang anyong matanda—ay sinabi niya ang mga salitang ito.

Verse 15

अब्रह्मण्यं गतं कन्ये धावस्वानय मां रुषः । यावन्नायाति विकृतिं तावन्मां त्रातुमर्हसि ॥ २२.१५ ॥

“O dalaga, siya’y nahulog sa gawang laban sa dangal ng kaayusang brāhmaṇa. Tumakbo ka at dalhin siya pabalik sa akin agad. Bago pa siya tuluyang magbago sa mas masamang anyo, nararapat mong iligtas ako.”

Verse 16

एवमुक्ता तदा कन्या चिन्तयामास पार्वती । पितृभावेन शैलेन्द्रं भर्तृभावेन शङ्करम् । स्पृशामि तपसा पूता कथं विप्रं स्पृशाम्यहम् ॥ २२.१६ ॥

Nang masabihan nang gayon, nagmuni-muni ang dalagang si Pārvatī: “Itinuturing ko ang Panginoon ng mga bundok bilang ama, at si Śaṅkara bilang asawa; ako—na nalinis ng pag-aayuno at pagninilay (tapas)—ay maaaring humipo sa kanila; ngunit paano ko mahihipo ang isang brāhmaṇa?”

Verse 17

यद्येनं नापकर्षामि मकरॆण जले धृतम् । तदानिं ब्रह्मवध्याऽ मे भवतीति न संशयः ॥ २२.१७ ॥

“Kung hindi ko siya hihilahin palabas, habang siya’y pinipigil sa tubig ng isang makara, sa mismong sandaling iyon ang kasalanan ng pagpatay sa brāhmaṇa (brahma-hatyā) ay mapapasakin—walang pag-aalinlangan.”

Verse 18

अन्यव्यतिक्रमे धर्ममपनेतुं च शक्यते । ब्रह्मवध्याः पुनर्नैवमेवमुक्त्वा गता त्वरम् ॥ २२.१८ ॥

“Sa ibang paglabag, maaaring alisin at tubusin ang kasalanan ayon sa dharma; ngunit sa brahma-hatyā (pagpatay sa brāhmaṇa), hindi ganoon.” Pagkasabi nito, siya’y umalis nang nagmamadali.

Verse 19

सा गत्वा त्वरितं भीरुर् गृहीत्वा पाणिना द्विजम् । चकर्षान्तर्-जलात् तावत् स्वयं भूतपतिर् हरः ॥ २२.१९ ॥

Siya, sa takot, ay nagmadaling lumapit at hinawakan sa kamay ang dvija (ang “dalawang ulit na isinilang”), at hinila siya mula sa loob ng tubig; samantala, si Hara mismo—ang Panginoon ng mga nilalang—ay naroon at kumilos.

Verse 20

यमाराध्य तपश्चर्त्तुमारब्धं शैलपुत्र्याः । स एव भगवान् रुद्रस्तस्याः पाणौ विलम्बत ॥ २२.२० ॥

Matapos sambahin Siya, ang anak na babae ng bundok (Śailaputrī) ay nagsimulang magsagawa ng tapas; at ang mismong Panginoong Rudra ay dumating sa kanyang kamay (ibig sabihin, natamo niya Siya bilang kabiyak).

Verse 21

तं दृष्ट्वा लज्जिता देवी पूर्वत्यागमनुस्मरन् । न किञ्चिदुत्तरं सुभ्रूर्वदति स्म सुलज्जिता ॥ २२.२१ ॥

Nang makita siya, ang Diyosa ay napahiya at naalaala ang dati niyang pag-alis. Wala siyang isinagot; ang may magandang kilay, lubhang nahihiya, ay nanatiling tahimik.

Verse 22

तूष्णीम्भूतां तु तां दृष्ट्वा गौरीं रुद्रो हसन्निव । पाणौ गृहीत्वा मां भद्रे कथं त्यक्तुमिहार्हसि ॥ २२.२२ ॥

Nang makita ni Rudra na nanahimik si Gaurī, waring nakangiti siya; hinawakan niya ang aking kamay at sinabi: “O mapalad na ginang, paano mo naisip na nararapat mo akong iwan dito?”

Verse 23

मत्पाणिग्रहणं भद्रे वृथा यदि करिष्यसि । तदानीं ब्रह्मणः पुत्र्यामाहारार्थं ब्रवीम्यहम् ॥ २२.२३ ॥

“O mabuting ginang, kung balak mong gawing walang saysay ang paghawak ko sa iyong kamay (sa pag-iisang-dibdib), kung gayon sa sandaling iyon ay babanggitin ko ang anak na babae ni Brahmā kaugnay ng paghahanap ng ikabubuhay.”

Verse 24

न भवेत् परिहासोऽयमुक्ता देवी परापरा । लज्जमाना तदा वाक्यं वदति स्मितपूर्वकम् ॥ २२.२४ ॥

Nang masabihan nang gayon, ang Diyosa—kapwa higit sa lahat at nananahan sa lahat—ay nagsabi: “Huwag itong ituring na biro lamang.” Pagkaraan, sa kahinhinan, nagsalita siya, na sinundan ng banayad na ngiti.

Verse 25

देवदेव त्रिलोकेश त्वदर्थोऽयं समुद्यमः । प्राग्जन्माराधितो भर्त्ता भवान् देवो महेश्वरः ॥ २२.२५ ॥

“O Diyos ng mga diyos, Panginoon ng tatlong daigdig, ang pagsisikap na ito ay alang-alang sa iyo. Sa isang naunang kapanganakan, ikaw ay sinamba bilang asawang tagapagtaguyod; ikaw ang banal na Maheśvara.”

Verse 26

इदानीं मे भवान् देवः पतिर्नान्यो भविष्यति । किन्तु स्वामी पिता मह्यं शैलेन्द्रो मे व्रजामि तम् । अनुज्ञाप्य विधानॆन ततः पाणिं गृहीष्यसि ॥ २२.२६ ॥

Mula ngayon, O banal na diyos, ikaw ang magiging asawa ko—wala nang iba. Ngunit ang aking ama, ang panginoong Śailendra, ang aking tagapangalaga; pupunta ako sa kanya. Pagkatapos makuha ang kanyang pahintulot ayon sa wastong ritwal, saka mo kukunin ang aking kamay (sa pag-aasawa).

Verse 27

एवमुक्त्वा तदा देवी पितरं प्रति भामिनी । कृताञ्जलिपुटा भूत्वा हिमवन्तमुवाच ह ॥ २२.२७ ॥

Pagkasabi nito, ang diyosang maningning ay humarap sa kanyang ama; na may magkadikit na palad sa paggalang, nagsalita siya kay Himavān.

Verse 28

अतोऽन्यजन्मभर्त्ता मे रुद्रो दक्षमखान्तकः । इदानीं तपसा सैव ध्यातोऽभूद्गतिभावनः ॥ २२.२८ ॥

Kaya nga, si Rudra—na naging asawa ko sa ibang kapanganakan, ang sumira sa paghahandog ni Dakṣa—ay ngayon ay pinagnilayan niya sa pamamagitan ng matinding pag-aayuno at pagsasagawa ng tapa, at naging tagapaghatid ng itinakdang landas.

Verse 29

स च विश्वपतिर्भूत्वा ब्राह्मणो मे तपोवनम् । आगत्य भोजनार्थाय याचयामास शङ्करः । मया स्नातुं व्रजस्वेति चोदितो जाह्नवीं गतः ॥ २२.२९ ॥

At siya—bagaman Panginoon ng sansinukob, ay nag-anyong isang brāhmaṇa—ay dumating sa aking gubat ng pag-austeridad. Humingi si Śaṅkara ng pagkain. Inutusan ko siya, “Humayo ka at maligo,” kaya nagtungo siya sa Jāhnavī (ang Gaṅgā).

Verse 30

तत्रासौ वृद्धकायेन द्विजरूपेण शङ्करः । मकरेण धृतस्तूर्णं अब्रह्महण्यमुवाच ह ॥ २२.३० ॥

Doon, si Śaṅkara—na nag-anyong matandang katawan at anyong brāhmaṇa—ay mabilis na sinunggaban ng isang makara; at saka niya kinausap si Abrahahmaṇya.

Verse 31

ब्रह्महत्याभयात् तात मया पाणौ धृतस्ततः । धृतमात्रः स्वकं देहं दर्शयामास शङ्करः ॥ २२.३१ ॥

Dahil sa takot sa bunga ng kasalanang brahma-hatyā, mahal kong anak, noon ay hinawakan ko siya sa kamay. Sa sandaling mahawakan, inihayag ni Śaṅkara ang kanyang tunay na anyo.

Verse 32

ततो मामब्रवीद् देवः पाणिग्रहणमागताम् । भवती देवि मा किञ्चिद् विचारय तपोधने ॥ २२.३२ ॥

Pagkatapos, kinausap ako ng Diyos, na dumating para sa ritwal ng paghawak sa kamay sa pag-aasawa: “O Diyosa—o kayamanang bunga ng pag-aayuno at pagninilay—huwag kang mag-alinlangan sa anuman.”

Verse 33

एवमुक्ता त्वहं तेन शङ्करेण महात्मना । तदनुज्ञाप्य देवेशं भवन्तं प्रष्टुमागता । इदानीं यत्क्षमं कार्यं तच्छीघ्रं संविधीयताम् ॥ २२.३३ ॥

Sa gayong pananalita ni Śaṅkara na dakilang kaluluwa, ako—matapos humingi ng pahintulot sa Panginoon ng mga diyos—ay dumating upang magtanong sa iyo. Ngayon, anumang nararapat na gawain, ay ayusin agad nang walang pagkaantala.

Verse 34

एवं श्रुत्वा तदा वाक्यं शैलराजो मुदा युतः । उवाच दुहितां धन्यां तस्मिन् काले वराननाम् ॥ २२.३४ ॥

Nang marinig ang mga salitang iyon, ang panginoon ng bundok ay napuspos ng kagalakan. Noon, kinausap niya ang kanyang pinagpalang anak na babae, ang may magandang mukha.

Verse 35

पुत्रि धन्योऽस्म्यहं लोके यस्य रुद्रः स्वयं हरः । जामाता भविता देवि त्वयापत्यवतामहम् । स्थापितो मूर्ध्नि देवानामपि पुत्रि त्वया ह्यहम् ॥ २२.३५ ॥

“Anak kong babae, mapalad ako sa mundong ito, sapagkat si Rudra—si Hara mismo—ay magiging manugang ko. O Diyosa, dahil sa iyo ako’y magiging may supling; tunay nga, anak, sa pamamagitan mo ako’y naitatag sa pinakapanguna, maging sa hanay ng mga diyos.”

Verse 36

स्थीयतां क्षणमेकं तु यावदागमनं मम । एवमुक्त्वा गतो राजा शैलानां ब्रह्मणोऽन्तिकम् ॥ २२.३६ ॥

“Manatili ka muna kahit isang saglit, hanggang sa aking pagbabalik.” Pagkasabi nito, ang hari ay nagtungo sa harap ni Brahmā sa gitna ng mga kabundukan.

Verse 37

तत्र दृष्ट्वा महात्मानं सर्वदेवपितामहम् । उवाच प्रणतो भूत्वा ब्रह्माणं शैलराट् ततः ॥ २२.३७ ॥

Doon, nang makita niya si Brahmā na dakilang kaluluwa—ang ninuno ng lahat ng mga diyos—ang hari ng mga bundok ay yumukod nang may paggalang at nagsalita kay Brahmā.

Verse 38

देवो मा दुहिता मह्यं तां रुद्राय ददाम्यहम् । त्वया देव अनुज्ञातस्तत्करोमि प्रसाधि माम् ॥ २२.३८ ॥

O diyos, siya ay aking anak na babae; ibinibigay ko siya kay Rudra. Sa iyong pahintulot, O banal na Diyos, gagawin ko iyon—maging mahabagin ka sa akin.

Verse 39

ततो ब्रह्मा प्रीतमना याहि रुद्राय तां शुभाम् । प्रयच्छोवाच देवानां तदा लोकपितामहः ॥ २२.३९ ॥

Pagkatapos, si Brahmā na may galak sa puso ay nagsabi: “Humayo ka—ipagkaloob mo kay Rudra ang mapalad na iyon.” Gayon nagsalita noon ang ninuno ng mga daigdig, ang ama ng mga diyos.

Verse 40

एवमुक्तः शैलराजः स्ववेश्मागम्य सत्वरम् । देवानृषीन् सिद्धसङ्घान् चामन्त्रयत सत्वरम् ॥ २२.४० ॥

Nang masabihan nang gayon, ang panginoon ng bundok ay nagmadaling bumalik sa kanyang tahanan at agad na ipinatawag ang mga diyos, ang mga rishi, at ang mga kapulungan ng mga Siddha.

Verse 41

तुम्बुरुं नारदं चैव हाहाहूहूं तथैव च । स गत्वा किन्नरांश्चैव असुरान् राक्षसानपि ॥ २२.४१ ॥

Umalis siya kasama sina Tumburu at Nārada, gayundin si Hāhāhūhū; at nagpunta rin siya sa mga Kinnara, pati sa mga Asura at mga Rākṣasa.

Verse 42

पर्वताः सरितः शैलाः वृक्षाः ओषधयस्तथा । आगताः मूर्त्तिमन्तो वै पर्वताः सङ्गमोपलाः । हिमवद्दुहितुर्द्रष्टुं विवाहं शङ्करेण ह ॥ २२.४२ ॥

Dumating ang mga bundok, mga ilog, mga batuhing taluktok, mga puno, at mga halamang-gamot; tunay ngang ang mga bundok ay dumating na may anyong nahahayag, kasama ang mga batong nasa tagpuan ng mga ilog, upang masaksihan ang kasal ng anak na babae ni Himavat kay Śaṅkara.

Verse 43

तत्र वेदिः क्षितिश्चासीद् कलशाः सप्त सागराः । सूर्यॊ दीपस्तथा सोमः सरितो ववहुर् जलम् ॥ २२.४३ ॥

Doon ay naroon ang vedi (dambana) at ang kṣiti (lupa); ang pitong karagatan ay wari’y mga kalaśa (banal na sisidlan). Ang Araw ay nagsilbing ilawan, gayundin ang Buwan; at ang mga ilog ay dumaloy na may dalang tubig.

Verse 44

एवं विवाहसामग्रीं कृत्वा शैलवराधिपः । प्रेषयामास रुद्राय समीपं मन्दरं गिरिम् ॥ २२.४४ ॥

Kaya nito, matapos ihanda ang mga kailangan sa kasal, ang panginoon ng mga dakilang bundok ay nagsugo kay Rudra, sa kalapit na Bundok Mandara.

Verse 45

स तदा मन्दरोक्‍तस्तु शङ्करो द्रुतमाययौ । विधिना सोमया पाणिं जग्राह परमेश्वरः ॥ २२.४५ ॥

Pagkaraan, dahil sa mga salita ni Mandara, si Śaṅkara ay dumating nang mabilis. Ayon sa itinakdang ritwal, kinuha ng Kataas-taasang Panginoon ang kamay ni Somā bilang pag-iisang-dibdib.

Verse 46

तत्रोत्सवे पर्वतनारदौ द्वौ जगुश्च सिद्धा ननृतुर्वनस्पतीः । पुष्पाण्यनेकानि विचिक्षिपुः शुभाः ननर्तुरुच्चैः सुरयोषितो भृशम् ॥ २२.४६ ॥

Sa pagdiriwang na iyon, ang dalawang sina Parvata at Nārada ay umawit; ang mga Siddha ay sumayaw; ang mga punò sa gubat ay umindayog na tila sumasayaw; maraming mapalad na bulaklak ang ikinalat; at ang mga dalagang makalangit ay sumayaw nang malakas at may matinding galak.

Verse 47

तस्मिन् विवाहे सलिलप्रवाहे चतुर्मुखो लोकपरः स्वसंस्थः । उवाच कन्यां भव पुत्रि लोके नारी प्रभर्त्ता तव चान्यपुंसाम् ॥ इत्येवमुक्त्वा स उमां सरुद्रां पितामहः स्वं पुरमाजगाम ॥ २२.४७ ॥

Sa kasalang iyon, sa gitna ng agos ng tubig, ang Apat-ang-Mukha (Brahmā)—na nakatuon sa kapakanan ng mga daigdig at nananatili sa sariling katayuan—ay nagsalita sa dalaga: “Maging gayon, anak kong babae, sa mundo: ang babae ang gabay at sandigan para sa iyo, at para rin sa iba pang mga lalaki.” Pagkasabi nito, umalis si Pitāmaha (Brahmā) patungo sa sarili niyang lungsod, at iniwan si Umā na kasama si Rudra.

Verse 48

जामातरं पर्वतराट् सुपूज्य विसर्जयामास विभुं स सोमम् । देवान्श्च दैत्यान् विविधानृषींश्च सम्पूज्य सर्वान् विविधैस्तु वस्तुभिः । विभूषणैर्वस्त्रवरान्नदानैः—र्विसर्जयामास तदाद्रिमुख्यान् ॥२२.४८॥

Matapos parangalan nang nararapat ang kanyang manugang—si Soma, ang makapangyarihan—ang panginoon ng mga bundok ay nagpaalam at nagpaluwal sa kanya. At matapos igalang at sambahin ang lahat—ang iba’t ibang Deva, Daitya, at mga Ṛṣi—sa sari-saring handog, ipinauwi rin niya ang mga pangunahing bundok, na may mga palamuti, mahuhusay na kasuotan, mainam na pagkain, at mga kaloob.

Verse 49

स वीतशोको विरजो विशुद्धः शुभाननां देववराय दत्त्वा । उमां महात्मा हिमवानद्रिराजः पैतामहे लोक इवाध्वरे भात् ॥ २२.४९ ॥

Si Himavān, ang dakilang-loob na hari ng mga bundok, ay naging malaya sa dalamhati, walang dungis, at dalisay. Matapos ibigay si Umā na may mapalad na mukha sa pinakadakila sa mga diyos, siya’y nagningning sa daigdig ng mga ninuno (paitāmaha), na wari’y nasa isang paghahandog na ritwal.

Verse 50

इतीरितेयं तव राजसत्तम प्रसूतिरॆषा न विदुर्यां सुरासुराः । स्वयम्भुदक्षादिराजः त्रिजन्मभिर्गौरीविवाहोऽपि मया सुकीर्तितः ॥ २२.५० ॥

Kaya nga, O pinakamahusay sa mga hari, naisalaysay na ang iyong angkan—isang angkang hindi ganap na nalalaman maging ng mga diyos at mga asura. Ang sinaunang haring si Dakṣa, na isinilang mula kay Svayambhū, at pati ang salaysay ng kasal ni Gaurī sa tatlong kapanganakan, ay malinaw ko ring naipahayag.

Verse 51

श्रीवराह उवाच । एवं सा गौरिनाम्ना तु कारणान्मूर्तिमागता । सम्बभूव यथा प्रोक्तं प्रजापालाय पृच्छते । ऋषिणा महता पूर्वं तपसा भावितात्मना ॥ २२.५१ ॥

Wika ni Śrī Varāha: Kaya nga, siya—na kilala sa pangalang Gaurī—ay nag-anyong may katawan dahil sa isang sanhi, at nagkaroon ayon sa naipahayag noon, bilang tugon sa tanong ni Prajāpāla na minsang itinanong ng isang dakilang ṛṣi na pinadalisay ang sarili sa pamamagitan ng matinding pag-aayuno at tapas.

Verse 52

गौर्याः उत्पत्तिर् एषा वै कथिता परमर्षिणा । विवाहश्च यथा वृत्तस् तत्सर्वं कथितं तव ॥ २२.५२ ॥

Ang pinagmulan ni Gaurī ay tunay na isinalaysay ng kataas-taasang tagakita; at kung paano naganap ang kasal—ang lahat ng iyon ay naipahayag na sa iyo.

Verse 53

एतत्सर्वं तु गौर्या वै सम्पन्नं तु तृतीयया । तस्यां तिथौ तृतीयायां लवणं वर्जयेन्नरः । यश्चोपोष्यति नारी वा सा सौभाग्यं तु विन्दति ॥ २२.५३ ॥

Ang lahat ng ito ay sinasabing natutupad para kay Gaurī sa ikatlong araw ng buwan (tṛtīyā). Sa tithi na tṛtīyā, dapat iwasan ng tao ang asin; at sinumang babae ang mag-ayuno (upavāsa), siya’y magkakamit ng saubhāgya—mabuting kapalaran at biyaya sa buhay may-asawa.

Verse 54

दुर्भगा या तु नारी स्यात् पुरुषश्चातिदुर्भगः । एतच्छ्रुत्वा तृतीयायां लवणं तु विवर्जयेत् ॥ २२.५४ ॥

Kung ang isang babae ay maging kapus-palad at ang isang lalaki ay maging lubhang kapus-palad—pagkarinig nito, dapat umiwas sa asin sa tṛtīyā (ikatlong araw).

Verse 55

सर्वकामानवाप्नोति सौभाग्यं द्रव्यसम्पदम् । आरोग्यं च सदा लोके कान्तिं पुष्टिं च विन्दति ॥ २२.५५ ॥

Nakakamit ng tao ang lahat ng ninanais—saubhāgya at kasaganaan ng yaman; at sa daigdig ay palagi siyang nagkakamit ng kalusugan, ningning (kānti), at lakas at pagyabong (puṣṭi).

Frequently Asked Questions

The text foregrounds disciplined conduct (tapas and restraint) and responsible decision-making under dharma-conflict. Umā’s hesitation about touching a brāhmaṇa after ritual purification is set against the greater harm of allowing a death that would entail brahmahatyā; the narrative resolves this by prioritizing prevention of grave wrongdoing while maintaining ritual awareness. The concluding tṛtīyā salt-avoidance rule translates narrative ethics into a repeatable social practice.

A lunar marker is explicit: tṛtīyā (the third lunar day). On tṛtīyā, the chapter prescribes lavaṇa-varjana (avoiding salt), with stated results including saubhāgya (marital good fortune), health, prosperity, and well-being; it is presented as applicable to both men and women.

Environmental order is implied through the depiction of a ‘cosmic ecology’ participating in ritual: mountains, rivers, trees, and medicinal plants are described as assembling in embodied form for the wedding, while rivers provide water and celestial bodies function as ritual supports. This frames landscape and community as interdependent, suggesting that disciplined human rites and ethical restraint contribute to maintaining a stable, auspicious world for Pṛthivī.

The narrative references Dakṣa (as the remembered source of prior conflict), Rudra/Śaṅkara (as the tested and revealed bridegroom), Himavān/Himavat (as Umā’s father and mountain-king), and Brahmā (as lokapitāmaha granting authorization). It also names cultural-sage figures associated with celestial music and transmission—Nārada and Tumburu—along with groups such as siddhas, ṛṣis, devas, daityas, asuras, rākṣasas, and kinnaras.