Adhyaya 112: Praise and Procedure of Donating the Two-Faced Kapilā Cow and the Golden Pot (Hema-kumbha)

Verse 1

अथोभयतोमुखीगोदानहेमकुम्भदानपुराणप्रशंसाः ॥ होतोवाच ॥ अतः परं महाराज शृणूभयमुखीं ततः ॥ विधानं तद्वरारोहे धरण्या कथितं पुरा ॥

Ngayon ay (sumusunod) ang papuri sa Purāṇa hinggil sa handog na tinatawag na ‘Ubhayatomukhī’, sa pag-aalay ng mga baka, at sa pagbigay ng mga gintong banga. Nagsalita ang Hotā: “Pagkaraan nito, O dakilang hari, pakinggan mo ang Ubhayamukhī. O marikit ang balakang, ang paraan nito ay minsang isinalaysay ni Dharaṇī (Inang-Lupa).”

Verse 2

तदहं सम्प्रवक्ष्यामि तव पुण्यफलम् महत् ॥ धरण्युवाच ॥ या त्वया कपिला प्रोक्ता पूर्वमुत्पादिता प्रभो

Ngayon ay ipaliliwanag ko sa iyo ang dakilang bunga ng kabanalan. Wika ni Pṛthivī: “Yaong Kapilā na baka na dati mong inilarawan at nilikha, O Panginoon—”

Verse 3

होमधेनुः सदा पुण्या सा ज्ञेया कपिलक्षणा ॥ कियत्‍यः कपिलाः प्रोक्ताः स्वयमेव स्वयम्भुवा

Ang homadhenu, ang bakang ukol sa mga handog sa apoy, ay laging mapagkaloob ng kabanalan; dapat siyang maunawaang may tanda ng Kapilā. Ilan ba ang Kapilā na ipinahayag mismo ni Svayambhū (Brahmā)?

Verse 4

प्रसूयमाना दानेन किं पुण्यं स्याच्च माधव ॥ एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण जगद्गुरो

Kapag siya’y inihahandog bilang dāna, anong kabanalan ang nalilikha roon, O Mādhava? Ito ang nais kong marinig nang masinsinan, O guro ng sanlibutan.

Verse 5

श्रीवराह उवाच ॥ शृणुष्व देवि तत्त्वेन पवित्रं पापनाशनम् ॥ यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

Wika ni Śrī Varāha: “Makinig ka, O Devī, sa katotohanan, sa banal at nagpapawi ng kasalanan. Sa pagdinig nito, napapalaya ang tao sa lahat ng kasalanan—walang pag-aalinlangan dito.”

Verse 6

कपिला ह्यग्निहोत्रार्थे यज्ञार्थे च वरानने ॥ उद्धृत्य सर्वतेजोभिर्ब्रह्मणा निर्मिता पुरा

Ang Kapilā, O marikit ang mukha, ay nilikha noong unang panahon ni Brahmā, na hinango mula sa lahat ng ningning at lakas, upang magamit sa agnihotra at sa mga yajña.

Verse 7

पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम् ॥ पुण्यानां परमं पुण्यं कपिला च वसुन्धरे

Sa mga nagpapadalisay, siya ang pinakadalisay; sa mga mapalad, siya ang pinakamasuwerte. Sa mga kabutihang-loob, siya ang sukdulang kabutihan—ang Kapilā, O Vasundharā.

Verse 8

तपसस्तप एवाग्र्यं व्रतानां व्रतमुत्तमम् ॥ दानानामुत्तमं दानं निधीनां ह्येतदक्षयम्

Sa mga pag-aayuno at pagtitika, ito ang pinakadakila; sa mga panata, ito ang pinakamataas na panata; sa mga handog, ito ang pinakamahusay na handog—at sa mga kayamanan, ito nga ang di-nauubos.

Verse 9

पृथिव्यां यानि तीर्थानि गुह्यान्यायतनानि च ॥ पवित्राणि च पुण्यानि सर्वलोकेषु सुन्दरि

Anumang mga tīrtha sa Daigdig, at anumang lihim na dambana at banal na tahanan—na nagpapadalisay at nagdudulot ng kabutihan—sa lahat ng mga daigdig, O marikit na giliw—

Verse 10

त्रिः सदावर्तनं कृत्वा पापं वर्षकृतं च यत् ॥ नश्यते तत्क्षणादेव वायुना पांसवो यथा

Matapos isagawa ang sadāvartana nang tatlong ulit, anumang kasalanang naipon sa loob ng isang taon ay napapawi agad—gaya ng alikabok na tinatangay ng hangin.

Verse 11

जुह्वते ह्यग्निहोत्राणि मन्त्रैश्च विविधैः सदा ॥ पूजयन्नतिथींश्चैव परां भक्तिमुपागताः

Lagi nilang inihahandog ang agnihotra sa pamamagitan ng sari-saring mantra, at pinararangalan din nila ang mga panauhin—na nakarating sa sukdulang debosyon.

Verse 12

ते यान्त्यादित्यवर्णैश्च विमानैर्द्विजसत्तमाः ॥ सूर्य मण्डलमध्यात्तु ब्रह्मणा निर्मिता पुरा ॥

Ang pinakamahuhusay sa mga dalawang-ulit-ipinanganak ay naglalakbay sa mga sasakyang panghimpapawid na may ningning ng Araw—mga vimāna na noong unang panahon ay nilikha ni Brahmā mula sa gitna mismo ng bilog ng Araw.

Verse 13

कपिला या पिङ्गलाक्षी सूर्यसौख्यप्रदायिनी ॥ सिद्धिबुद्धिप्रदा धेनुः कपिलानन्तरूपिणी ॥

Ang Kapilā na baka, na may matang kulay-tanso, ay sinasabing nagkakaloob ng kaligayahang kaugnay ng Araw; siya ang nagbibigay ng siddhi at buddhi—si Kapilā na may walang-hanggang mga anyo.

Verse 14

पूर्वोक्ता यास्तु कपिलाः सर्वलक्षणलक्षिताः ॥ सर्वा ह्येता महाभागास्तारयन्ति न संशयः ॥

Ang mga Kapilā na bakang naunang inilarawan—na may lahat ng palatandaang tumutukoy sa kanila—ay pawang tunay na mapalad; walang pag-aalinlangan, sila’y sinasabing tumatawid (sa nagkakaloob) sa ibayo.

Verse 15

संगमेषु प्रशस्ताश्च सर्वपापविनाशनाः ॥ अग्निपुच्छा अग्निमुखी अग्निलोमानलप्रभा ॥

Sila’y pinupuri sa mga sangam (pagtatagpo ng mga ilog) at inilarawang pumupuksa sa lahat ng kasalanan; sila’y ‘may buntot na apoy,’ ‘may mukhang apoy,’ ‘may balahibong apoy,’ at nagniningning na gaya ng liyab.

Verse 16

तथाग्नायी तथा देवी सुवर्णाख्या प्रवर्तते ॥ गृहीत्वा कपिलां शूद्रात्कामतः सदृशः पिबेत् ॥

Gayundin, siya’y tinatawag na Agnāyī; gayundin, binabanggit ang diyosang kilala bilang Suvarṇā. Kapag kinuha ang Kapilā na baka mula sa isang Śūdra dahil sa pagnanasa, ang tao’y nagiging tulad niya (sa katayuan) at ‘iniinom’ ang bunga ng gawa.

Verse 17

पतितैः स हि विज्ञेयश्चाण्डालसदृशोऽधमः ॥ तस्मान्न प्रतिगृह्णीयाच्छ्रूद्राद्विप्रः प्रतिग्रहम् ॥

Dapat siyang makilalang nalugmok—hamak, gaya ng isang caṇḍāla. Kaya ang vipra ay hindi dapat tumanggap ng handog (pratigraha) mula sa isang Śūdra.

Verse 18

दूरात्ते परिहर्त्तव्याः श्वभिस्तुल्या इवाध्वरे ॥ पर्वकाले हि सर्वे वै वर्जिताः पितृदैवतैः ॥

Dapat silang iwasan mula sa malayo sa mga gawain ng paghahandog, na wari’y kapantay ng mga aso; sapagkat sa mga panahong parva-kāla, silang lahat ay tunay na itinatakwil sa mga ritong ukol sa mga ninuno at sa mga diyos.

Verse 19

असंभाष्याः प्रतिग्राह्या शूद्रास्ते पापकर्मणः ॥ पिबन्ति यावत्कपिलां तावत्तेषां पितामहः ॥

Ang mga Śūdra na yaon, na gumagawa ng kasalanang gawain, ay hindi dapat kausapin, ni dapat tanggapin bilang mga nagbibigay. Hangga’t sila’y ‘umiinom’—nakikibahagi o nagmamay-ari—ng Kapilā na baka, gayon din katagal naaapektuhan ang kanilang pitāmaha (ninuno).

Verse 20

उपजीवन्ति ये शूद्रास्तेषां गतिमतः शृणु ॥ कपिलाजीविनः शूद्राः क्रूरा गच्छन्ति रौरवम् ॥

Pakinggan mo ang kapalaran ng mga Śūdra na nabubuhay sa gayong paraan. Ang mga Śūdra na ikinabubuhay ang Kapilā na mga baka—na tinawag dito na malulupit—ay napupunta sa Raurava.

Verse 21

रौरवे तु महारौद्रे वर्षकोटिशतं धरे ॥ ततो विमुक्ताः कालेन शुनो योनिं व्रजन्ति हि ॥

Sa Raurava, ang lubhang nakapanghihilakbot na dako, sila’y nananatili sa loob ng sandaang krore ng mga taon. Pagkaraang mapalaya roon sa takdang panahon, sila’y tunay na pumapasok sa sinapupunan o uri ng mga aso.

Verse 22

शुनो योन्या विमुक्तास्तु विष्ठाभुक्कृमयस्ततः ॥ विष्ठास्थानेषु पापिष्ठः सुदुर्गन्धिषु नित्यशः ॥

Pagkalaya mula sa sinapupunan ng aso, sila’y nagiging mga uod na kumakain ng dumi; ang pinakamasasama sa kasalanan ay laging nananatili sa mga pook ng karumihan, na walang humpay ang baho.

Verse 23

भूयोभूयो जायमानस्तथोत्तारं न विन्दति ॥ ब्राह्मणश्चैव यो विद्वान्कुर्यात्तेषां प्रतिग्रहम् ॥

Paulit-ulit na isinisilang, hindi niya natatagpuan ang pagkaligtas; at kahit ang isang marunong na brāhmaṇa, kung tatanggap ng mga handog mula sa gayong mga tao, ay napaparatangan din.

Verse 24

ततः प्रभृत्यमेध्यान्तः पितरस्तस्य शेरते ॥ न तं विप्रं तु सम्भाषेन्न चैवैकासनं विशेत् ॥

Mula noon, ang kanyang mga ninuno ay sinasabing nakahimlay sa gitna ng karumihan; hindi dapat makipag-usap sa gayong brāhmaṇa, ni makiupo sa iisang upuan kasama niya.

Verse 25

स नित्यं वर्जनीयो हि दूरात्तु ब्राह्मणैर्धरे ॥ यस्तेन सह सम्भाषेत्तथा चैकाासनं व्रजेत् ॥

Siya’y dapat laging iwasan—maging mula sa malayo—ng mga brāhmaṇa sa daigdig; at sinumang makipag-usap sa kanya, at gayundin makiupo sa iisang upuan, ay nadadamay rin.

Verse 26

प्राजापत्यं चरेत्कृच्छ्रं तेन शुष्यति स द्विजः ॥ एकस्य गोप्रदानस्य सहस्रांशेन पूर्यते ॥

Dapat niyang isagawa ang Prājāpatya kṛcchra na penitensiya; sa pamamagitan nito, ang taong dalawang-beses-isinilang ay ‘natutuyo’—nalilinis at nababawasan ang kasalanan. Gayunman, natutupad ito sa ikasanlibong bahagi ng isang pag-aalay ng baka.

Verse 27

किमन्यैर्बहुभिर्दानैः कोटिसंख्यानविस्तरैः ॥ श्रोत्रियाय दरिद्राय सुवृत्तायाहिताग्नये ॥

Ano pa ang kailangan sa napakaraming ibang handog, kahit umabot sa di-mabilang na koro, kung ang ibinibigay ay sa isang śrotriya na dukha, may mabuting asal, at nag-iingat ng mga banal na apoy?

Verse 28

आसन्नप्रसवां धेनुं दानार्थं प्रतिपालयेत ॥ कपिलार्द्धप्रसूता वै दातव्या च द्विजन्मने ॥

Dapat alagaan ang bakang malapit nang manganak upang maihandog bilang dāna; at ang kapilā (mapulang-kayumanggi) na bagong panganak ay tunay na dapat ibigay sa isang dvija (dalawang-ulit na isinilang).

Verse 29

धेन्वा यावन्ति रोमाणि सवत्साया वसुन्धरे ॥ तावत्यो वर्षकोट्यस्तु ब्रह्मवादिभिरर्चिताः ॥

O Vasundharā, kung gaano karami ang balahibo ng isang baka kasama ang kanyang guya, gayon din karaming koro ng mga taon ang mga nagkakaloob ay pinararangalan ng mga tagapahayag ng Brahman.

Verse 30

वसन्ति ब्रह्मलोके वै ये नित्यं कपिलाप्रदाः ॥ सुवर्णशृङ्गीं यः कृत्वा रौप्ययुक्तखुरां तथा ॥

Tunay na yaong palagiang nagkakaloob ng kapilā na mga baka ay nananahan sa Brahmaloka; at ang sinumang gumawa sa (bakang ihahandog) na may sungay na ginto at mga kuko na may pilak din…

Verse 31

ब्राह्मणस्य करे दत्त्वा सुवर्णं रौप्यमेव च ॥ कपिलायास्तदा पुच्छं ब्राह्मणस्य करे न्यसेत् ॥

Pagkapatong ng ginto at gayundin ng pilak sa kamay ng brāhmaṇa, saka ilagay ang buntot ng kapilā na baka sa kamay ng brāhmaṇa, bilang pormal na paglilipat ng handog.

Verse 32

उदकं च करे दत्त्वा वाचयेच्छुद्धया गिरा ॥ ससमुद्रवना तेन सशैलवनकानना

Pagkalagay ng tubig sa palad, ipabigkas ang (mantra) sa dalisay na tinig; sa gawang iyon, kabilang ang daigdig—kasama ang mga dagat at kagubatan, pati mga bundok, kakahuyan, at mga punuan.

Verse 33

रत्नपूर्णा भवेद्दत्ता पृथिवी नात्र संशयः ॥ पृथिवीदानतुल्येन दानेनैतेन वै नरः

Ang daigdig na hitik sa mga hiyas ay itinuturing na naipagkaloob—walang alinlangan dito. Sa handog na ito, na sinasabing katumbas ng pag-aalay ng daigdig, nagkakamit ang tao ng kabutihang-dharma.

Verse 34

नन्दितो याति पितृभिर्विष्ण्वाख्यं परमं पदम् ॥ ब्रह्मस्वहारी गोघ्नो वा भ्रूणहा पापदेहकः

Sa kagalakan, kasama ang mga ninuno, ang isa’y nagtutungo sa kataas-taasang tahanang tinatawag na kay Viṣṇu. Maging ang umangkin ng ari-ariang ukol sa brāhmaṇa, o pumatay ng baka, o pumatay ng sanggol sa sinapupunan—isang katawang nababalot ng kasalanan—(ay tinutukoy rito).

Verse 35

महापातकयुक्तोऽपि वञ्चको ब्रह्मदूषकः ॥ निन्दको ब्राह्मणानां च तथा कर्मावदूषकः

Maging ang nabibigatan ng mahā-pātaka—ang mandaraya, ang dumudungis sa banal na kaalaman, ang naninira sa mga brāhmaṇa, at gayundin ang humahamak sa mga gawaing-ritwal—(ay saklaw nito).

Verse 36

महापातकयुक्तोऽपि गवां दानेन शुध्यति ॥ यश्चोभयमुखीं दद्यात्रभूतकनकान्विताम्

Maging ang may kaugnayan sa mahā-pātaka ay nalilinis sa pag-aalay ng mga baka. At sinumang maghandog ng ‘obhayamukhī’—isang bakang may dalawang tanda/mukha—na may kasamang saganang ginto, (tinatamo ang itinakdang bunga).

Verse 37

तद्दिनं पायसाहारं पयसा वापि वा भवेत् ॥ सुवर्णस्य सहस्रेण तदर्धेनापि भामिनि

Sa araw na iyon, ang pagkain ay maaaring pāyasa (kaning niluto sa gatas), o kaya’y gatas lamang. Sa isang libong (yunit) ng ginto—o kahit kalahati nito, O ginang—itinuturing na mabisa ang ritwal.

Verse 38

इमां गृह्णोभयमुखीमुभयत्र शमोऽस्तु वै ॥ ददे वंशविवृद्ध्यर्थं सदा स्वस्तिकरी भव

(Sabi ng nagkakaloob:) “Tanggapin mo itong obhayamukhī (baka); nawa’y may kapayapaan sa dalawang daigdig. Ibinibigay ko siya para sa pagdami ng angkan; lagi kang maging tagapaghatid ng pagpapala.”

Verse 39

प्रतिगृह्णामि त्वां धेनो कुटुम्बार्थे विशेषतः ॥ शुभं भवतु मे नित्यं देवधात्रि नमोऽस्तु ते

(Sabi ng tumatanggap:) “Tinatanggap kita, O baka, lalo na para sa ikabubuhay ng sambahayan. Nawa’y laging mapasakin ang kabutihang-palad; O banal na tagapagtaguyod, pagpupugay sa iyo.”

Verse 40

मे नित्यं स्वस्ति भवतु रुद्राङ्गेति नमोनमः ॥ ॐ द्योस्त्वा ददातु पृथिवी त्वा प्रति गृह्णतु

“Nawa’y laging may kapayapaan para sa akin; ‘rudrāṅga’—pagpupugay, pagpupugay.” “Oṃ: nawa’y ibigay ka ng Langit; nawa’y tanggapin ka ng Daigdig.”

Verse 41

क इदं कस्मा अदादिति जपित्वा वै वसुन्धरे ॥ विसृज्य ब्राह्मणं देवि तां धेनुं तद्गृहं नयेत

Matapos bigkasin, “Sino ang nagbigay nito, at kanino ito ibinigay?”, O Vasundharā, at matapos magpaalam nang may paggalang sa brāhmaṇa, O diyosa, dapat dalhin ang bakang iyon sa sariling tahanan.

Verse 42

एवं प्रसूयमानां यो गां ददाति वसुंधरे ॥ पृथिवी तेन दत्ता स्यात्सप्तद्वीपा न संशयः ॥

O Vasundharā, sinumang maghandog ng baka sa oras ng panganganak nito ay itinuturing na nagkaloob ng mismong Daigdig—kasama ang pitong dvīpa—walang alinlangan.

Verse 43

वदन्ति तां चन्द्रसमानवक्त्रां प्रतप्तजाम्बूनदतुल्यवर्णाम् ॥ महासितत्त्वां तनुवृत्तमध्यां सेवन्त्यजस्रं कुलिता हि देवाः ॥

Inilalarawan nila siya na may mukhang tulad ng buwan, at kutis na gaya ng dalisay na ginto ng Jāmbūnada; taglay ang dakilang mapalad na diwa at may payat, maayos na baywang. Ang mga diyos ay tunay na naglilingkod sa kanya nang walang humpay.

Verse 44

प्रातरुत्थाय यो मर्त्यः कल्पं छेदं समाहितः ॥ जितेन्द्रियः शुचिर्भूत्वा पठेद्भक्त्या समन्वितः ॥

Ang taong mortal na bumabangon nang maaga, na may kapanatagan at pag-iingat, may pagpipigil sa pandama at nalinis, ay dapat bumigkas nito nang may debosyon at nakatuong layon.

Verse 45

श्राद्धकाले पठेद्यस्तु इदं पावनमुत्तमम् ॥ तस्याऽन्नं संस्कृतं तद्धि पितरोऽश्नन्ति धीमतः ॥

Ngunit sinumang bumigkas nito—ang pinakamataas na nagpapadalisay—sa panahon ng śrāddha, ang handog na pagkain, na wasto nang naitalaga, ay waring kinakain ng mga ninuno ng taong marunong na iyon.

Verse 46

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं तद्गतेनान्तरात्मना ॥ संवत्सरकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥

At sinumang nakikinig nito araw-araw, na ang panloob na sarili ay lubos na nakalubog dito—ang kasalanang naipon sa loob ng isang taon ay napapawi sa mismong sandaling iyon.

Verse 47

होतोवाच ॥ इदं रहस्यं राजेन्द्र वराहेण पुरातनम् ॥ धरण्यै कथितं राजन् धेनुमाहात्म्यमुत्तमम् ॥

Wika ng Hotṛ: O panginoon ng mga hari, ang sinaunang lihim na ito—ang pinakamataas na salaysay ng kadakilaan ng baka—ay itinuro ni Varāha kay Dharaṇī (Inang-Lupa), O hari.

Verse 48

मया ते कथितं सर्वं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ द्वादश्यां माघमासस्य शुक्लायां तिलधेनुदः ॥

Naipaliwanag ko na sa iyo ang lahat—na pumupuksa sa lahat ng kasalanan. Sa ikalabindalawang araw ng maliwanag na kalahati ng Māgha, maghandog ng tiladhenu, ang “bakang linga,” na yari sa linga.

Verse 49

सर्वकामसमृद्धार्थो वैष्णवं पदमाप्नुयात् ॥ द्वादश्यां श्रावणे मासि शुक्लायां राजसत्तम ॥

Sa pagkakamit ng kasaganaan sa lahat ng ninanais na layon, mararating niya ang kalagayang Vaiṣṇava. Sa ikalabindalawang araw ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Śrāvaṇa, O pinakamainam sa mga hari—

Verse 50

धेनूनां फलमुद्दिश्य सर्वकामप्रदं नृणाम् ॥ अथवा पीड्यसेऽत्यन्तं क्षुधया पार्थिवोत्तम ॥

Upang ipahayag ang bunga ng pag-aalay ng mga baka—na nagbibigay ng lahat ng ninanais sa mga tao—o kaya naman, O pinakamainam sa mga hari, kung ikaw ay labis na pinahihirapan ng gutom—

Verse 51

इदानीं कार्त्तिकी चेयं वर्त्तते च नराधिप ॥ ब्रह्माण्डं सर्वसम्पन्नं भूतरत्नौषधैर्युतम् ॥

Ngayon ay dumarating ang panahon ng Kārttikī, O pinuno ng mga tao; ang brahmāṇḍa, ang kosmikong itlog, ay ganap na pinagpala, hitik sa mga nilalang, mga hiyas, at mga halamang-gamot.

Verse 52

देवदानवयक्षैस्तु युक्तमेतत्सदा विभो ॥ एतद्धेममयं कृत्वा सर्वबीजरसान्वितम्

O Makapangyarihan, ito’y laging itinuturing na wasto sa mga deva, dānava, at yakṣa: gawin ito bilang handog na ginto, na taglay ang mga katas ng lahat ng binhi.

Verse 53

पुरोहिताय गुरवे दद्याद्भक्तिसमन्वितः ॥ ब्रह्माण्डोदरवर्तीनि यानि भूतानि पार्थिव

Na may debosyon, dapat itong ibigay sa punong pari (purohita) at sa guro. O hari, anumang mga nilalang na nananahan sa loob ng kosmikong itlog (brahmāṇḍa)—

Verse 54

तानि दत्तानि तेन स्युः समासात्कथितं तव ॥ यो यज्ञे यजते राजन् सहस्रशतदक्षिणैः

Sa pamamagitan ng gayong kaloob, ang mga iyon ay itinuturing na naibigay. Ito’y ipinaliwanag ko sa iyo nang maikli. O hari, ang nagsasagawa ng yajña na may dakṣiṇā na isang daang libo—

Verse 55

सैकदेशो यजेत्तस्य ब्रह्माण्डस्य विशेषतः ॥ यः पुनः सकलं छेदं ब्रह्माण्डं यजते नरः

Iyon ay magiging pagsamba lamang sa isang bahagi ng brahmāṇḍa, lalo na. Ngunit ang taong muling sumasamba sa brahmāṇḍa nang buo, kasama ang lahat ng mga bahagi nito—

Verse 56

तेन चेष्टं हुतं दत्तं पठितं कीर्त्तितं भवेत् ॥ एवं श्रुत्वा ततो राजा हेमकुम्भप्रकल्पितम्

Sa pamamagitan niyon, ang anumang sinimulan, inihandog sa apoy, ibinigay, binigkas, at pinuri ay nagiging ganap, na para bang natupad. Nang marinig ito, inihanda ng hari ang brahmāṇḍa na hinubog bilang gintong banga—

Verse 57

ब्रह्माण्डमृषये प्रादात्सविधानं च तत्क्षणात् ॥ सर्वकामैः सुसंवीतो ययौ स्वर्गं नराधिपः

Agad niyang ipinagkaloob, ayon sa wastong ritwal, ang brahmāṇḍa sa isang ṛṣi. Taglay ang lahat ng minimithing layon, ang panginoon ng mga tao ay nagtungo sa langit.

Verse 58

तस्मात्त्वमपि राजेन्द्र तद्दत्त्वा तु सुखी भव ॥ एवमुक्तो वसिष्ठेन सोऽप्येवमकरोन्नृपः

Kaya ikaw man, O pinakamainam sa mga hari—pagkaloob mo iyon at maging maligaya. Nang masabihan ni Vasiṣṭha, gayon din ang ginawa ng haring iyon.

Verse 59

जगाम परमां सिद्धिं यत्र गत्वा न शोचति ॥ श्रीवराह उवाच ॥ इयं ते कथिता देवि संहिता सर्वकामिका

Nakamit niya ang pinakamataas na siddhi, sapagkat nakarating siya sa dako na walang pagdadalamhati. Sinabi ni Śrī Varāha: “O Diyosa, isinalaysay ko sa iyo ang Saṃhitā na ito, na tumutupad sa lahat ng layon.”

Verse 60

वराहाख्या वरारोहे सर्वपातकनाशिनी ॥ सर्वज्ञादुत्थिता चेयं ततो ब्रह्मा बुबोध ह

O marikit ang balakang, ito’y tinatawag na “Varāhā,” at sinasabing pumupuksa sa lahat ng kasalanan. Ang aral na ito’y nagmula sa Ganap na Nakaaalam; pagkaraan, naunawaan ito ni Brahmā.

Verse 61

ब्रह्मा स्वसूनवे प्रादात्पुलस्त्याय महात्मने ॥ सोऽपि रामाय च प्रादाद्भार्गवाय महात्मने

Ipinagkaloob ito ni Brahmā sa sarili niyang anak, ang dakilang Pulastya. Siya naman ay nagkaloob nito kay Rāma, at gayundin sa dakilang Bhārgava.

Verse 62

सम्बन्धः पूर्वकल्पीयो द्वितीयं शृणु साम्प्रतम् ॥ सर्वज्ञाल्लब्धवानस्मि त्वं च मत्तो धराधरे

Ang ugnayan (ng mga aral na ito) ay mula pa sa naunang kalpa; ngayo’y pakinggan ang ikalawang salaysay. Mula sa Nakaaalam-sa-Lahat ay natamo ko ang kaalamang ito, at ikaw din, O Tagapagsuporta ng Daigdig, ay tumanggap nito mula sa akin.

Verse 63

त्वत्तश्च तपसा सिद्धा वेत्स्यन्ते कपिलादयः ॥ क्रमेण यावद्व्यासेन ज्ञातमेतद्भविष्यति

At mula sa iyo, na ganap sa pamamagitan ng tapas (pagpapakasakit na banal), makikilala ito nina Kapila at ng iba pa. Sa wastong pagkakasunod, hanggang sa panahon ni Vyāsa, ito’y magiging nalalaman.

Verse 64

तस्यापि शिष्यॊ भविता नाम्ना वै रोमहार्षणिः ॥ असौ शुनकपुत्राय कथयिष्यति नान्यथा

At siya man ay magkakaroon ng alagad na ang pangalan ay Romaharṣaṇi; isasalaysay niya ito sa anak ni Śunaka—ganito at hindi iba.

Verse 65

अष्टादश पुराणानि वेद द्वैपायनो गुरुः ॥ ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च शैवं भागवतं तथा

Nalalaman ng guro na si Dvaipāyana (Vyāsa) ang labingwalong Purāṇa: ang Brāhma, ang Pādma, ang Vaiṣṇava, ang Śaiva, at gayundin ang Bhāgavata.

Verse 66

तथान्यं नारदीयं च मार्कण्डेयं च सप्तमम् ॥ आग्नेयमष्टमं प्रोक्तं भविष्यं नवमं तथा

Gayundin ang Nāradiya, at ang Mārkaṇḍeya bilang ikapito. Ang Āgneya ay ipinahayag na ikawalo, at ang Bhaviṣya naman ay ikasiyam.

Verse 67

दशमं ब्रह्मवैवर्त्त लैङ्गमेकादशं स्मृतम् ॥ वाराहं द्वादशं प्रोक्तं स्कन्दं चापि त्रयोदशम्

Ang ikasampu ay ang Brahmavaivarta; ang Liṅga ay inaalala bilang ikalabing-isa. Ang Vārāha ay ipinahahayag na ikalabindalawa, at ang Skanda rin ay ikalabintatlo.

Verse 68

चतुर्दशं वामनकं कौर्मं पञ्चदशं स्मृतम् ॥ मात्स्यं च गारुडं चैव ब्रह्माण्डं च ततः परम्

Ang ikalabing-apat ay ang Vāmana; ang Kaurma ay inaalala bilang ikalabing-lima. At ang Mātsya, at tunay nga ang Gāruḍa, at pagkaraan nito ang Brahmāṇḍa.

Verse 69

य एतत्पाठयेद्भक्त्या कार्तिक्यां द्वादशीदिने ॥ तस्य नूनं भवेत्पुत्रो ह्यपुत्रस्यापि धारिणि

Sinumang bumigkas nito nang may debosyon sa ikalabindalawang araw ng buwan sa buwan ng Kārtika—tiyak na magkakaroon siya ng anak na lalaki, kahit siya’y walang supling, O Tagapagdala (ng daigdig).

Verse 70

यस्येदं तिष्ठते गेहे लिखितं पूज्यते सदा ॥ तस्य नारायणो देवः स्वयं तिष्ठति धारिणि

Sa bahay ng sinumang mayroong (tekstong) ito—naisulat at laging pinararangalan—sa kanya, si Nārāyaṇa mismo, ang banal na Diyos, ay nananahan, O Tagapagdala (ng daigdig).

Verse 71

श्रुत्वा तु पूजयेत्शास्त्रं तथा विष्णुं सनातनम् ॥ गन्धैः पुष्पैस्तथा वस्त्रैर्ब्राह्मणानां च तर्पणैः

Pagkarinig, dapat parangalan ang śāstra, at gayundin si Viṣṇu, ang walang hanggan—sa pamamagitan ng mga pabango, mga bulaklak, at mga kasuotan, at sa mga handog na nagbibigay-kasiyahan sa mga Brāhmaṇa.

Verse 72

यथाशक्त्या नृपो ग्रामैः पूजयेद्वत्सकं धरे ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुसायुज्यमाप्नुयात् ॥

O Ina ng Daigdig, ayon sa kanyang makakaya, dapat parangalan ng hari ang isang guya sa pamamagitan ng mga nayon (bilang kaloob). Malaya sa lahat ng kasalanan, makakamit niya ang pakikiisa kay Viṣṇu.

Verse 73

प्रत्यक्षधेनुर्दातव्या सहिरण्या नृपोत्तम ॥ सर्वदा सर्वधेनूनां प्रदानं राजसत्तम ॥

O pinakadakilang hari, isang buhay na baka ang dapat ipagkaloob, kasama ang ginto. O pinakamarangal na hari, ang pag-aalay ng lahat ng uri ng baka ay pinupuri bilang palagiang gawain.

Verse 74

सर्वपापप्रशमनं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् ॥ एतत्ते सर्वमाख्यातं समासाद्बहुविस्तरम् ॥

Ito ang nagpapatahimik sa lahat ng kasalanan at nagbibigay ng makamundong kaginhawahan at kalayaan (mokṣa). Kaya ang lahat ay naipahayag sa iyo—sa buod at sa malawak na paliwanag.

Verse 75

होतव्यान्यग्निहोत्राणि सायं प्रातर्द्विजातिभिः ॥ कपिलाया घृतेनेह दध्ना क्षीरेण वा पुनः ॥

Ang mga handog na Agnihotra ay dapat isagawa ng mga dvija sa dapithapon at sa umaga, dito gamit ang ghee ng kapilā (kayumangging) baka, o muli’y gamit ang yogurt o gatas.

Verse 76

भूमेर्मलं समश्नन्ति जायन्ते विड्भुजश्चिरम् ॥ तासां क्षीरं घृतं वापि नवनीतमथापि वा ॥

Kinakain nila ang dumi ng lupa at sa mahabang panahon ay isinisilang bilang mga kumakain ng dumi. Gayunman, ang kanilang gatas, o ang kanilang ghee, o muli ang kanilang mantikilya—

Verse 77

जायमानस्य वत्सस्य मुखं योन्यां प्रदृश्यते ॥ तावत्सा पृथिवी ज्ञेया यावद्गर्भं न मुञ्चति ॥

Kapag isinisilang ang guya, nakikita ang mukha nito sa sinapupunan. Hangga’t hindi niya inilalabas ang sanggol, siya’y dapat kilalaning “Daigdig” (Pṛthivī).

Verse 78

तस्याप्यर्द्धशतेनाथ पञ्चाशच्च ततोऽर्द्धकम् ॥ यथाशक्त्या प्रदातव्या वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् ॥

Mula roon, maaaring maghandog kahit kalahating daan; o limampu; o kalahati pa niyon. Magbigay ayon sa kakayahan, at iwasan ang pandaraya sa yaman.

Verse 79

अमायां वाथ यः कश्चिद्द्विजानामग्रतः पठेत् ॥ पितरस्तस्य तृप्यन्ति वर्षाणां शतमेव च ॥

At sinumang, sa araw ng bagong buwan, ay bumigkas nito sa harap ng mga dvija—ang kanyang mga ninuno ay nalulugod sa loob ng isang daang taon.

Verse 80

सरत्नं पुरुषः कृत्वा कार्त्तिक्यां द्वादशी दिने ॥ अथवा पञ्चदश्यां च कार्त्तिकस्य विशेषतः ॥

Matapos ihanda ang “taong may mga hiyas” (isang alay na pigurang pinalamutian ng hiyas), sa ikalabindalawang araw ng Kārttika—o rin sa ikalabinlima, lalo na sa buwang Kārttika—

Verse 81

असावपि स्वशिष्याय प्रादादुग्राय धारिणि ॥ उग्रोऽपि मनवे प्रादादेष वः कीर्तितो मया ॥

Ibinigay din niya iyon sa sarili niyang alagad, kay Ugra, O Tagapagdala (Daigdig). At si Ugra man ay nagbigay kay Manu—ito ang isinalaysay ko sa inyo.

Verse 82

यश्चैतच्छृणुयाद्भक्त्या नैरन्तर्येण मानवः ॥ श्रुत्वा तु पूजयेद्यस्तु शास्त्रं वाराहसंज्ञितम् ॥

At ang sinumang tao na nakikinig nito nang may debosyon at walang patid—at matapos marinig ay gumagalang at sumasamba rin sa kasulatang tinatawag na Varāha (Purāṇa)…