Adhyaya 110: The Glory and Procedure of the Grain-Cow (Dhānyadhenu) Donation

Verse 1

अथ धान्यधेनुदानमाहात्म्यम् ॥ होतोवाच ॥ शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि धान्यधेनुमनुत्तमाम् ॥ यस्याः सङ्कीर्तनादेव सा तुष्येत् पार्वती स्वयम्

Ngayon ay (susunod) ang dakilang kapurihan ng pag-aalay ng dhānyadhenu, ang bakang-butil. Sinabi ng Hotṛ: Makinig, O Hari; ipaliliwanag ko ang walang kapantay na dhānyadhenu—na sa pagbigkas lamang ng papuri nito ay nalulugod si Pārvatī mismo.

Verse 2

विषुवे चायने वापि कार्त्तिक्यां तु विशेषतः ॥ यां दत्त्वा मुच्यते पापाच्छशाङ्क इव राहुणा

Sa bisuva (equinox) o sa ayana (solstice), at lalo na sa buwan ng Kārttikā—sa pag-aalay nito ay napapalaya ang tao sa kasalanan, gaya ng buwan na nakalalaya mula sa pagkakasakmal ni Rāhu.

Verse 3

तदिदानीं प्रवक्ष्यामि धान्यधेनुविधिं परम् । दशधेनुप्रदानेन यत्फलं राजसत्तम ॥ तत्सर्वमेव प्राप्नोति व्रीहिधेनुप्रदानतः ॥

Ngayon ay ipaliliwanag ko ang pinakadakilang paraan ng pag-aalay ng “butil-na-baka” (dhānya-dhenu). O pinakamainam sa mga hari, ang anumang bunga ng kabutihang nakukuha sa pag-aalay ng sampung baka—lahat yaon ay nakakamtan sa pag-aalay ng bakang hinubog mula sa bigas (butil).

Verse 4

कृष्णाजिनं ततः कृत्वा प्राग्वत्सं स्थापयेद्बुधः । गोमयेनानुलिप्तायां भूमौ तां परिपूजयेत् ॥

Pagkatapos, matapos ihanda ang balat ng itim na usa (kṛṣṇājina), itatag ng marunong ang guya na nakaharap sa silangan. Sa lupang pinahiran ng dumi ng baka, nararapat itong sambahin nang wasto (ang inihandang handog).

Verse 5

उत्तमा तु भवेद्धेनुर्द्रोणैश्चापि चतुष्टयैः । मध्यमा च तदर्धेन वित्तशाठ्यं न कारयेत् ॥

Ang handog na “baka” ay itinuturing na pinakamainam kapag ginawa mula sa apat na droṇa (ng butil); ang katamtaman ay kalahati niyon. Huwag magpakita ng pagkakuripot sa yaman sa ganitong pagbibigay.

Verse 6

चतुर्थांशेन वत्सं तु कल्पयित्वा विधानतः । चतुर्थांशेन धेनोर्वै वत्सं तु परिकल्पयेत् ॥

Ayon sa itinakdang paraan, hubugin ang guya na may sukat na isang-kapat (sa proporsiyon). Tunay, ang guya ay dapat likhain bilang isang-kapat ng sukat ng inihandang baka.

Verse 7

कर्तव्यौ रुक्मशृङ्गौ तु राजतखुरसंयुतौ । गोमेदैः कुर्वीत घ्राणं अगुरुं चन्दनं तथा ॥

Dapat gawin ang mga sungay na ginto at ang mga kuko na may kasamang pilak. Ang ilong ay gawin mula sa batong gomeda; gayundin ay ilagay ang aguru at ang sandalwood (chandana).

Verse 8

मुक्ताफलमया दन्ता घृतक्षौद्रमयं मुखम् । प्रशस्तपत्रश्रवणं कांस्यदोहणकारिताम् ॥

Ang mga ngipin nito ay dapat yari sa mga perlas; ang bibig ay dapat binubuo ng ghee at pulot. Dapat mayroon itong mga taingang tulad ng mariringal na dahon, at gawin na may sisidlang tanso para sa paggagatas.

Verse 9

इक्षुपृष्ठिमयाः पादाः क्षौम्यपुच्छसमन्विताम् । नानाफलसमोपेतां रत्नगर्भसमन्विताम् ॥

Ang mga paa nito ay dapat yari sa tangkay ng tubo; dapat itong may buntot na lino. Dapat itong lagyan ng sari-saring prutas at pagkalooban ng loob na naglalaman ng mga hiyas.

Verse 10

पूर्ववच्चार्चयित्वा तां कृत्वा दीपार्चनादिकम् । पुण्यकालं च सम्प्राप्य स्नातः शुक्लाम्बरो गृही ॥

Matapos sambahin ito gaya ng naunang itinakda, at maisagawa ang pag-aalay ng ilawan at iba pang kaugnay na ritwal, at pagdating sa mapalad na oras, ang maybahay—naligo at nakasuot ng puting kasuotan—ay dapat magpatuloy.

Verse 11

त्रिः प्रदक्षिणमावृत्य दण्डवत्प्रणमेच्च ताम् । त्वं हि विप्र महाभाग वेदवेदाङ्गपारग ॥

Matapos umikot nang tatlong ulit sa kanan, dapat ding magpatirapa nang buong katawan bilang pagpupugay. “Sapagkat ikaw, O brāhmaṇa na mapalad, ay dalubhasa sa Veda at sa mga sangay nitong kaalaman.”

Verse 12

मया दत्तां च गृह्णीष्व प्रसीद त्वं द्विजोत्तम । प्रीयतां मम देवेशो भगवान्मधुसूदनः ॥

“Tanggapin mo ang handog na ito na ibinigay ko, at maging mapagpala ka, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang. Nawa’y malugod ang Panginoon ng aking pagsamba—si Bhagavān Madhusūdana.”

Verse 13

या च लक्ष्मीस्तु गोविन्दे स्वाहा या च विभावसौ ॥ शक्रे शचीति विख्याता शिवे गौरी च संस्थिता

Siya na si Lakṣmī kay Govinda, si Svāhā kay Vibhāvasu (Agni); na kilala bilang Śacī kay Śakra (Indra), at nananahan bilang Gaurī kay Śiva—ang iisang Diyosa ring ito ang binibigkas sa maraming anyo.

Verse 14

गायत्री ब्रह्मणः प्रोक्ता ज्योत्स्ना चन्द्रे रवॆः प्रभा ॥ बुद्धिर्बृहस्पतेः ख्यातं मेधा मुनिषु सत्तमा

Siya ay ipinahahayag bilang Gāyatrī para kay Brahmā; siya ang liwanag ng buwan sa Buwan, at ang ningning sa Araw. Siya ang kilala bilang talino kay Bṛhaspati, at bilang pinakadakilang medhā sa mga pantas.

Verse 15

तस्मात्सर्वमयी देवी धान्यरूपेण संस्थिता ॥ एवमुच्चार्य तां धेनुं ब्राह्मणाय निवेदयेत्

Kaya ang Diyosa, na binubuo ng lahat ng anyo, ay itinatag sa anyo ng butil. Pagkasambit nang ganito, dapat ihandog ang gayong ‘baka’ (na yari sa butil) sa isang brāhmaṇa.

Verse 16

दत्त्वा प्रदक्षिणं कृत्वा तं क्षमाप्य द्विजोत्तमम् ॥ यावच्च पृथिवी सर्वा वसुरत्नानि भूपते

Pagkakaloob ng handog, matapos magsagawa ng pradakṣiṇa (pag-ikot nang pakanan), at matapos humingi ng tawad sa pinakadakilang dalawang-beses-isinilang (brāhmaṇa)—hanggang sa lawak ng buong daigdig na may mga kayamanan at hiyas, O hari—

Verse 17

तावत्पुण्यं समधिकं व्रीहिधेनोश्च तत्फलम् ॥ तस्मान्नरेन्द्र दातव्या भुक्तिमुक्तिफलप्रदा

Gayon kalaki—at higit pa—ang puṇya (kabanalan) at ang katumbas na bunga ng vrīhi-dhenu, ang ‘baka’ na gawa sa bigas. Kaya, O narendra, ito’y dapat ipagkaloob, sapagkat nagbibigay ito ng bunga ng bhukti (tamasang-mundo) at mukti (kalayaan).

Verse 18

इहलोके च सौभाग्यमायुरारोग्यवर्द्धनम् ॥ विमानॆनार्कवर्णेन किङ्किणीजालमालिना

Sa mundong ito, nagdudulot ito ng kapalaran at pagdami ng haba ng buhay at kalusugan; at ang nagkaloob ay sasakay sa isang makalangit na vimāna, kulay-araw, na pinalamutian ng lambat ng maliliit na kampanilya.

Verse 19

ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जम्बूद्वीपपतिर्भवेत् ॥ एवं हरेण चोद्गीर्णं श्रुत्वा वाक्यं नरोत्तमः

Pagkaraan, pagkahulog mula sa langit, siya’y nagiging panginoon ng Jambūdvīpa. Nang marinig ng pinakadakila sa mga tao ang pahayag na binigkas ni Hari sa ganitong paraan—

Verse 20

सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोके महीयते

Na ang sarili’y nalinis mula sa lahat ng kasalanan, siya’y pinararangalan sa Rudraloka.

Verse 21

पादुकोपानहच्छत्रभाजनं तर्पणं तथा ॥ अङ्गं तु पूर्ववत्कार्यं मुखं क्षौद्रमयं शुभम्

(Ihandog) ang mga sandalyas, sapatos, payong, isang sisidlan, at gayundin ang tarpaṇa na handog; at ang katawan ay gawin gaya ng nauna, samantalang ang mukha ay maging mapalad at yari sa pulot (o mala-pulot na tamis).

Verse 22

स्तूयमानोऽप्सरोभिश्च स याति शिवमन्दिरम् ॥ यावच्च स्मरते जन्म तावत्स्वर्गे महीयते

Pinupuri ng mga apsarā, siya’y nagtutungo sa tahanan ni Śiva; at habang naaalala niya ang (kanyang) kapanganakan, sa gayong katagal siya’y pinararangalan sa langit.