Adhyaya 4

Verse 1

अगस्त्य उवाच । तस्माच्चंद्रहरिस्थानादाग्नेय्यां दिशि संस्थितः । देवो धर्महरिर्न्नाम कलिकल्मषनाशकः

Sinabi ni Agastya: Sa timog-silangan ng dambanang Candrahari ay naroroon ang isang diyos na tinatawag na Dharmahari, ang pumupuksa sa karumihan ng Panahong Kali.

Verse 2

वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः स्वकर्मपरिनिष्ठितः । पुरा समागतो धर्मस्तीर्थयात्राचिकीर्षया

Noong unang panahon, si Dharma—na nakaaalam ng katotohanan ng Veda at Vedāṅga at matatag sa sariling tungkulin—ay dumating, na nagnanais magsagawa ng paglalakbay-dambana sa mga banal na tīrtha.

Verse 3

आगत्य च चकारोच्चैर्यात्रां तत्रादरेण सः । दृष्ट्वा माहात्म्यमतुलमयोध्यायाः सविस्मयः

Pagdating niya roon, isinagawa niya ang paglalakbay-dambana nang may dakilang paggalang; at nang masilayan ang di-mapapantayang kadakilaan ng Ayodhyā, siya’y napuno ng pagkamangha.

Verse 4

विधाय स्वभुजावूर्ध्वौ विप्रोऽवोचन्मुदान्वितः । अहो रम्यमिदं तीर्थमहो माहात्म्यमुत्तमम्

Itaas ang dalawang bisig, nagsalita ang brāhmaṇa sa galak: “Ah! Kay ganda ng banal na tīrtha na ito; ah! kay kataas-taasan ng kadakilaan nito!”

Verse 5

अयोध्यासदृशी कापि दृश्यते नापरा पुरी । या न स्पृशति वसुधां विष्णुचक्रस्थिताऽनिशम्

Walang ibang lungsod na makikitang tulad ng Ayodhyā—ang lungsod na ito’y hindi sumasayad sa lupa, laging nakalagay sa cakra ni Viṣṇu.

Verse 6

यस्यां स्थितो हरिः साक्षात्सेयं केनोपमीयते । अहो तीर्थानि सर्वाणि विष्णुलोकप्रदानि वै

Kung saan si Hari mismo ay tuwirang nananahan—ano ang maihahambing dito? Ah! Tunay na ang lahat ng tīrtha rito’y nagkakaloob ng daigdig ni Viṣṇu.

Verse 7

अहो विष्णुरहो तीर्थमयोध्याऽहो महापुरी । अहो माहात्म्यमतुलं किं न श्लाघ्यमिहास्थितम्

Ah, Viṣṇu! Ah, banal na tīrtha! Ah, Ayodhyā—dakilang lungsod! Ah, di-matatawarang kaluwalhatian! Ano ba rito ang hindi karapat-dapat purihin?

Verse 8

इत्युक्त्वा तत्र बहुशो ननर्त प्रमदाकुलः । धर्मो माहात्म्यमालोक्य अयोध्याया विशेषतः

Pagkasabi nito, si Dharma—nalulunod sa galak—ay sumayaw roon nang paulit-ulit, habang minamasdan lalo na ang pambihirang kadakilaan ng Ayodhyā.

Verse 9

तं तथा नर्तमानं वै धर्मं दृष्ट्वा कृपान्वितः । आविर्बभूव भगवान्पीतवासा हरिः स्वयम् । तं प्रणम्य च धर्मोऽथ तुष्टाव हरिमादरात्

Nang makita ni Dharma na sumasayaw nang gayon, ang Panginoon—na naantig ng habag—ay nagpakita roon: si Hari mismo, na nakadamit ng dilaw. Pagkaraan, yumukod si Dharma at may paggalang na nagpuri kay Hari.

Verse 10

धर्म उवाच । नमः क्षीराब्धिवासाय नमः पर्यंकशायिने । नमः शंकरसंस्पृष्टदिव्यपादाय विष्णवे

Wika ni Dharma: Pagpupugay sa Panginoong nananahan sa Karagatang Gatas; pagpupugay sa Kanya na nakahimlay sa higaan. Pagpupugay kay Viṣṇu na ang banal na mga paa ay nahipo ni Śaṅkara.

Verse 11

भक्त्यार्च्चितसुपादाय नमोऽजादिप्रियाय ते । शुभांगाय सुनेत्राय माधवाय नमो नमः

Pagpupugay sa Iyo na ang magagandang paa ay sinasamba sa debosyon; pagpupugay sa Iyo na minamahal ni Brahmā at ng iba pang mga diyos. Pagpupugay nang paulit-ulit kay Mādhava, na may mapalad na anyo at maririkit na mata.

Verse 12

नमोऽरविन्दपादाय पद्मनाभाय वै नमः । नमः क्षीराब्धिकल्लोलस्पृष्टगात्राय शार्ङ्गिणे

Pagpupugay sa Kanya na ang mga paa ay tulad ng lotus; tunay na pagpupugay kay Padmanābha. Pagpupugay kay Śārṅgin na ang katawan ay nahahaplos ng mga alon ng Karagatang Gatas.

Verse 13

ॐ नमो योगनिद्राय योगर्क्षैर्भावितात्मने । तार्क्ष्यासनाय देवाय गोविन्दाय नमोनमः

Oṃ—pagpupugay kay Yogānidrā; pagpupugay sa Kanya na ang tunay na pagkatao ay natatanto ng mga rishi na yogi. Pagpupugay sa Diyos na ang luklukan ay si Tārkṣya (Garuḍa); pagpupugay nang paulit-ulit kay Govinda.

Verse 14

सुकेशाय सुनासाय सुललाटाय चक्रिणे । सुवस्त्राय सुवर्णाय श्रीधराय नमोनमः

Pagpupugay at pagpapatirapa sa Kanya na may marikit na buhok, marangal na ilong, at maliwanag na noo; sa Tagapagdala ng cakra. Pagpupugay sa Kanya na may maningning na kasuotan at gintong ningning—kay Śrīdhara—muli at muli.

Verse 15

सुबाहवे नमस्तुभ्यं चारुजंघाय ते नमः । सुवासाय सुदिव्याय सुविद्याय गदाभृते

Pagpupugay sa Iyo na may makapangyarihang mga bisig; pagpupugay sa Iyo na may marikit na mga binti. Pagpupugay sa Iyo na may dakilang tahanan at maningning na pagka-Diyos; sa Iyo na siyang tunay na karunungan; sa Tagapagdala ng gada (pamalo).

Verse 16

केशवाय च शांताय वामनाय नमोनमः । धर्मप्रियाय देवाय नमस्ते पीतवाससे

Pagpupugay nang paulit-ulit kay Keśava, ang Mapayapa, at kay Vāmana. Pagpupugay sa Diyos na umiibig sa Dharma; pagpupugay sa Iyo, O nagsusuot ng dilaw na kasuotan.

Verse 17

अगस्त्य उवाच । इति स्तुतो जगन्नाथो धर्मेण श्रीपतिर्मुदा । उवाच स हृषीकेशः प्रीतो धर्ममुदारधीः

Sinabi ni Agastya: Sa gayong pagpupuri ni Dharma, si Jagannātha—ang Panginoon ni Śrī—ay napuspos ng kagalakan. At si Hṛṣīkeśa, na lubos na nalugod, ay nagsalita kay Dharma na may marangal na pag-unawa.

Verse 18

श्रीभगवानुवाच । तुष्टोऽहं भवतो धर्म स्तोत्रेणानेन सुव्रत । वरं वरय धर्मज्ञ यस्ते स्यान्मनसः प्रियः

Wika ng Mapalad na Panginoon: “O Dharma, nalugod Ako sa iyo dahil sa himnong ito, O may dakilang panata. Humiling ka ng isang biyaya, O nakaaalam ng katuwiran—anumang minamahal ng iyong puso.”

Verse 19

स्तोत्रेणानेन यः स्तौति मानवो मामतन्द्रितः । सर्वान्कामानवाप्नोति पूजितः श्रीयुतःसदा

Sinumang tao na pumupuri sa Akin sa pamamagitan ng himnong ito, nang walang kapaguran at may buong pag-iingat, ay makakamtan ang lahat ng ninanais at mananatiling laging pinararangalan at pinagkakalooban ng kasaganaan.

Verse 20

धर्म उवाच । यदि तुष्टोसि भगवन्देवदेव जगत्पते । त्वामहं स्थापयाम्यत्र निजनाम्ना जगद्गुरो

Wika ni Dharma: “Kung Ikaw ay nalulugod, O Bhagavān—Diyos ng mga diyos, Panginoon ng sanlibutan—kung gayon dito ay itatatag Kita sa aking sariling pangalan, O Guro ng sansinukob.”

Verse 21

अगस्त्य उवाच । एवमस्त्विति संप्रोच्याभवद्धर्महरिर्विभुः । स्मरणादेव मुच्येत नरो धर्महरेर्विभोः

Sinabi ni Agastya: “Pagkasambit ng ‘Mangyari nawa,’ ang Panginoong sumasaklaw sa lahat ay nakilala bilang Dharma-Hari. Sa pag-alaala lamang sa makapangyarihang Dharma-Hari, ang tao ay napapalaya.”

Verse 22

सरयूसलिले स्नात्वा सुचिंताकुलमानसः । देवं धर्महरिं पश्येत्सर्वपापैः प्रमुच्यते

Pagkaligo sa mga tubig ng Sarayū, na may isip na puspos ng dalisay na pagninilay, dapat masilayan ang diyos na Dharma-Hari; at siya’y mapapalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 23

अत्र दानं तथा होमं जपो ब्राह्मणभोजनम् । सर्वमक्षयतां याति विष्णुलोके निवासकृत्

Dito, ang pag-aalay ng kawanggawa, ang homa (handog sa apoy), ang japa (paulit-ulit na pagbigkas ng mantra), at ang pagpapakain sa mga brāhmaṇa—lahat ng ito’y nagiging di-nauubos ang bunga at nagdudulot ng paninirahan sa daigdig ni Viṣṇu.

Verse 24

अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि यत्किंचिद्दुष्कृतं भवेत् । प्रायश्चित्तं विधातव्यं तन्नाशाय प्रयत्नतः

Maging dahil sa kamangmangan o sadyang ginawa, kung may naganap na anumang kasalanan, nararapat isagawa ang prāyaścitta (pagbabayad-sala at paglilinis) ayon sa tuntunin, nang buong pagsisikap upang mapawi ito.

Verse 25

प्रायश्चित्तेन विधिना पापं तस्य प्रणश्यति । तस्मादत्र प्रकर्त्तव्यं प्रायश्चित्तं विधानतः

Sa prāyaścitta na isinasagawa ayon sa wastong paraan, napapawi ang kasalanan ng taong iyon. Kaya rito, dapat gawin ang prāyaścitta ayon sa itinakdang alituntunin.

Verse 26

अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि राजादेर्निग्रहात्तथा । नित्यकर्मनिवृत्तिः स्याद्यस्य पुंसोऽवशात्मनः । तेनाप्यत्र विधातव्यं प्रायश्चित्तं प्रयत्नतः

Maging dahil sa kamangmangan o sadyang ginawa—at gayundin dahil sa pagpigil ng hari at iba pa—kung ang isang taong walang magawa sa kalagayan niya ay napabayaan ang mga araw-araw na tungkuling ritwal (nitya-karma), kahit siya man ay nararapat magsagawa rito ng prāyaścitta nang taimtim na pagsisikap.

Verse 27

अत्र साक्षात्स्वयं देवो विष्णुर्वसति सादरः । तस्माद्वर्णयितुं शक्यो महिमा न हि मानवैः

Dito, ang Diyos na si Viṣṇu mismo ay nananahan nang tuwiran at may banal na paglingap. Kaya ang Kanyang kadakilaan (sa pook na ito) ay hindi tunay na mailalarawan ng mga tao.

Verse 28

आषाढे शुक्ल पक्षस्य एकादश्यां द्विजोत्तम । तस्य सांवत्सरी यात्रा कर्तव्या तु विधानतः

O pinakamainam sa mga dwija, sa Ekādaśī ng maliwanag na kalahati ng buwang Āṣāḍha, nararapat isagawa ang taunang yātrā (paglalakbay-pananampalataya) na iyon ayon sa wastong ritwal.

Verse 29

स्वर्गद्वारे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा धर्महरिं विभुम् । सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोके वसेत्सदा

Ang sinumang maligo sa Svargadvāra at masilayan ang maluwalhating Panginoong Hari—ang sagisag ng Dharma—ay luminis sa lahat ng kasalanan at mananahan magpakailanman sa daigdig ni Viṣṇu.

Verse 30

तस्माद्दक्षिणदिग्भागे स्वर्णस्य खनिरुत्तमा । यत्र चक्रे स्वर्णवृष्टिं कुबेरो रघुजाद्भयात्

Kaya sa dakong timog ng pook na iyon ay may isang napakahusay na minahan ng ginto; doon, si Kubera, dahil sa takot sa anak ni Raghu, ay nagpaulan ng ginto.

Verse 31

व्यास उवाच । भगवन्ब्रूहि तत्त्वज्ञ स्वर्णवृष्टिरभूत्कथम् । कुबेरस्य कथं भीतिरुत्पन्ना रघुभूपतेः

Wika ni Vyāsa: O kagalang-galang, nakaaalam ng katotohanan, ipaliwanag mo sa akin kung paano naganap ang pag-ulan ng ginto; at paano sumibol ang takot kay Kubera dahil sa haring mula sa angkan ni Raghu.

Verse 32

एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरान्मम सुव्रत । श्रुत्वा कथारहस्यानि न तृप्यति मनो मम

Ipaliwanag mo sa akin ang lahat ng ito nang masinsinan, O taong may banal na panata; sapagkat kahit narinig ko na ang mga lihim na lalim ng salaysay, hindi pa rin nasisiyahan ang aking puso.

Verse 33

अगस्त्य उवाच । शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि स्वर्णस्योत्पत्तिमुत्तमाम् । यस्य श्रवणतो नृणां जायते विस्मयो महान्

Wika ni Agastya: Makinig ka, O Brāhmaṇa; ipaliliwanag ko ang marangal na pinagmulan ng ginto, na sa pagdinig nito’y sumisilang ang dakilang pagkamangha sa mga tao.

Verse 34

आसीत्पुरा रघुपतिरिक्ष्वाकुकुलवर्द्धनः । रघुर्निजभुजोदारवीर्यशासितभूतलः

Noong unang panahon ay naroon si Raghu, panginoon ng angkan ni Raghu, tagapagpalago ng dinastiyang Ikṣvāku; pinamunuan niya ang daigdig sa marangal na lakas ng sarili niyang mga bisig.

Verse 35

प्रतापतापितारातिवर्गव्याख्यातसद्यशाः । प्रजाः पालयता सम्यक्तेननीतिमता सता

Ang marangal niyang katanyagan ay ipinahayag maging ng pulutong ng mga kaaway na napaso ng kanyang kapangyarihan; at ang matuwid na haring bihasa sa pamamahala ay wasto niyang iningatan ang mga nasasakupan.

Verse 36

यशःपूरेण समलिप्ता दिशो दश सितत्विषा । स चक्रे प्रौढविभवसाधनां विजयक्रमात्

Ang sampung dako ay waring pinahiran ng puting liwanag ng agos ng kanyang katanyagan; at sa bawat hakbang ng mga tagumpay, kanyang tinipon ang mga salik tungo sa dakila at ganap na kasaganaan.

Verse 37

नानादेशान्समाक्रम्य चतुरंगबलान्वितः । भूतानि वशमानीय वसु जग्राह दण्डतः

Nilusob niya ang maraming lupain na may kasamang apat na sangay ng hukbo; pinasuko niya ang mga sumasalungat at kinuha ang yaman sa bisa ng makatarungang kapangyarihang magparusa ng hari.

Verse 38

उत्कृष्टान्नृपतीन्वीरो दंडयित्वा बलाधिकान् । रत्नानि विविधान्याशु जग्राहातिबलस्तदा

Noon, ang makapangyarihang bayani ay nagparusa maging sa mga dakilang haring higit ang lakas; at agad niyang kinuha ang sari-saring hiyas at mahahalagang batong-alahas.

Verse 39

स विजित्य दिशः सर्वा गृहीत्वा रत्नसंचयम् । अयोध्यामागतो राजा राजधानीं च तां शुभाम्

Matapos lupigin ang lahat ng dako at tipunin ang kayamanang hiyas, nagbalik ang hari sa Ayodhyā—ang kanyang mapalad na kabiserang maharlika.

Verse 40

तत्रागत्य च काकुत्स्थो यज्ञायोत्सुकमानसः । चकार निर्मलां बुद्धिं निजवंशोचितक्रियाम

Pagdating doon, ang prinsipe ng Kakutstha—sabik ang diwa sa paghahandog ng yajña—pinadalisay ang pasiya at inihanda ang mga ritong angkop sa marangal niyang angkan.

Verse 41

वसिष्ठं मुनिमाज्ञाय वामदेवं च कश्यपम्

Ipinatawag niya ang pantas na si Vasiṣṭha, gayundin sina Vāmadeva at Kaśyapa.

Verse 42

अन्यानपि मुनिश्रेष्ठान्नानातीर्थसमाश्रितान् । समानयद्विनीतेन द्विजवर्येण भूपतिः

Ipinatawag din ng hari ang iba pang pinakadakilang mga muni na nananahan sa sari-saring tīrtha, sa pamamagitan ng isang brāhmaṇa na disiplinado at marangal.

Verse 43

दृष्ट्वा स्थितान्स तान्सर्वान्प्रदीप्तानिव पावकान् । तानागतान्विदित्वाथ रघुः परपुरंजयः । निश्चक्राम यथान्यायं स्वयमेव महायशाः

Nang makita niyang nakatayo ang lahat ng mga muni na tila nagliliyab na apoy, at batid na sila’y dumating na, si Raghu—manlulupig ng mga lungsod ng kaaway, bantog sa dangal—ay lumabas mismo ayon sa wastong paggalang.

Verse 44

ततो विनीतवत्सर्वान्काकुत्स्थो द्विजसत्तमान् । उवाच धर्मयुक्तं च वचनं यज्ञसिद्धये

Pagkaraan nito, ang prinsipe na Kakutstha, na mapagpakumbaba sa lahat ng pinakadakilang brāhmaṇa, ay nagsalita ng mga salitang ayon sa dharma upang magtagumpay ang yajña.

Verse 45

रविरुवाच । मुनयः सर्व एवैते यूयं शृणुत मद्वचः । यज्ञं विधातुमिच्छामि तत्राज्ञां दातुमर्हथ

Sinabi ni Ravi: “O mga pantas, kayong lahat ay makinig sa aking mga salita. Nais kong magdaos ng yajña; nararapat ninyong ipagkaloob ang pahintulot para rito.”

Verse 46

सांप्रतं मामको यज्ञो युक्तः स्यान्मुनिसत्तमाः । एतद्विचार्य्य तत्त्वेन ब्रूत यूयं मुनीश्वराः

“Sa ngayon, O pinakadakilang mga pantas, anong yajña ang nararapat para sa akin? Pag-isipan ninyo ito ayon sa katotohanan at sabihin sa akin, O mga panginoon sa hanay ng mga muni.”

Verse 47

मुनय ऊचुः । राजन्विश्वजिदाख्यातो यज्ञानां यज्ञ उत्तमः । सांप्रतं कुरु तं यत्नान्मा विलंबं वृथा कृथाः

Sinabi ng mga pantas: “O Hari, ang yajña na tinatawag na Viśvajit ang pinakadakila sa mga yajña. Isagawa mo ito ngayon nang buong pagsisikap—huwag mag-antala nang walang saysay.”

Verse 48

अगस्त्य उवाच । नृपश्चक्रे ततो यज्ञं विश्वदिग्जयसंज्ञितम् । नानासंभारमधुरं कृतसर्वस्वदक्षिणम्

Sinabi ni Agastya: Pagkaraan nito, isinagawa ng hari ang yajña na tinatawag na “Pangkalahatang Pagsakop sa mga Panig,” na may sari-saring kaaya-ayang handog at may dakṣiṇā sa mga pari na kasinglaki ng pag-aalay ng lahat niyang ari-arian.

Verse 49

नानाविधेन दानेन मुनिसंतोषहर्षकृत् । सर्वस्वमेव प्रददौ द्विजेभ्यो बहुमानतः

Sa iba’t ibang uri ng pag-aalay (dāna) na nagpasaya at nagpalugod sa mga muni, buong paggalang niyang ipinagkaloob ang lahat ng kanyang yaman sa mga dwija (dalawang ulit na isinilang).

Verse 50

तेषु विश्वेषु यातेषु पूजितेषु गृहान्स्वकान् । बन्धुष्वपि च तुष्टेषु मुनिषु प्रणतेषु च

Nang ang lahat ng pinarangalan na panauhin ay nakauwi na sa kani-kanilang tahanan, at nang ang mga kamag-anak ay nasiyahan at ang mga muni ay yumuko bilang pagsang-ayon,

Verse 51

तेन यज्ञेन विधिवद्विहितेन नरेश्वरः । शुशुभे शोभनाचारः स्वर्गे देवेंद्रवत्क्षणात्

Dahil sa yajñang iyon na isinagawa ayon sa wastong tuntunin, ang panginoon ng mga tao—na marangal ang asal—ay nagningning sa svarga na tulad ni Indra, sa isang iglap.

Verse 52

तत्रांतरे समभ्यायान्मुनिर्यमवतां वरः । विश्वामित्रमुनेरंतेवासी कौत्स इति स्मृतः

Samantala, dumating ang isang dakilang muni sa mga mapagpigil-sa-sarili; siya’y tinatawag na Kautsa, na kilala bilang alagad na naninirahan kasama ng muni na si Viśvāmitra.

Verse 53

दक्षिणार्थं गुरोर्द्धीमान्पावितुं तं नरेश्वरम् । चतुर्दशसुवर्णानां कोटीराहर सत्वरम्

Upang matamo ang dakṣiṇā para sa kanyang guro, ang marunong na iyon—na nagnanais magpabanal sa hari—ay mabilis na nagdala ng labing-apat na koṭi ng ginto.

Verse 54

मद्दक्षिणेति गुरुणा निर्बन्धाद्याचितो रुषा । आगतः स मुनिः कौत्सस्ततो याचितुमादरात् । रघुं भूपालतिलकं दत्तसर्वस्वदक्षिणम्

Dahil sa mariing pamimilit ng kanyang guro—“Ang aking dakṣiṇā!”—dumating si Kautsa bagaman nababagabag; at saka, nang may taimtim na paggalang, lumapit siya upang humingi kay Raghu, hiyas ng mga hari, na naipamigay na ang lahat bilang dakṣiṇā ng paghahandog.

Verse 55

तमागतमभिप्रेत्य रघुरादरतस्तदा । उत्थाय पूजयामास विधिवत्स परंतपः । सपर्य्यासीत्तस्य सर्वा मृत्पात्रविहितक्रिया

Nang mapansin ang kanyang pagdating, tumindig si Raghu nang may paggalang at pinarangalan siya ayon sa wastong ritwal; ang manlulupig ng kaaway na iyon ay ginampanan ang lahat ng paglilingkod, maging ang payak na mga gawain na isinasagawa gamit ang mga sisidlang luwad.

Verse 56

पूजासंभारमालोक्य तादृशं तं मुनीश्वरः । विस्मितोऽभून्निरानन्दो दक्षिणाऽशां परित्यजन् । उवाच मधुरं वाक्यं वाक्यज्ञानविशारदः

Nang makita ng dakilang muni ang gayong kakarampot na mga handog sa pagsamba, siya’y namangha at nanlumo, tinalikdan ang pag-asang may dakṣiṇā; bihasa sa pag-unawa sa diwa ng pananalita, saka siya nagsalita ng malumanay na mga salita.

Verse 57

कौत्स उवाच । राजन्नभ्युदयस्तेऽस्तु गच्छाम्यन्यत्र सांप्रतम्

Sinabi ni Kautsa: “O Hari, nawa’y sumaiyo ang kasaganaan; sa ngayon, ako’y tutungo sa ibang dako.”

Verse 58

गुर्वर्थाहरणायैव दत्तसर्वस्वदक्षिणम् । त्वां न याचे धनाभावादतोऽन्यत्र व्रजाम्यहम्

“Naipamigay ko na ang lahat ng aking yaman bilang dakṣiṇā ng paghahandog, alang-alang lamang sa layunin ng aking guro. Ngayon, dahil wala na akong kayamanan, hindi ako hihingi sa iyo; kaya ako’y tutungo sa ibang dako.”

Verse 59

अगस्त्य उवाच । इत्युक्तस्तेन मुनिना रघुः परपुरंजयः । क्षणं ध्यात्वाऽब्रवीदेनं विनयाद्विहितांजलिः

Sinabi ni Agastya: “Nang masabihan ng gayon ng pantas na muni, si Raghu—manlulupig ng mga lungsod ng kaaway—ay nagmuni-muni sandali at saka sumagot nang mapagpakumbaba, magkasalikop ang mga kamay sa paggalang.”

Verse 60

रघुरुवाच । भगवंस्तिष्ठ मे हर्म्ये दिनमेकं मुनिव्रत । यावद्यतिष्ये भगवन्भवदर्थार्थमुच्चकैः

Wika ni Raghu: “O Mapalad, O muni na matatag sa panata, manatili ka sa aking palasyo sa loob ng isang araw. Hanggang doon, O kagalang-galang, magsisikap akong buong taimtim upang maihanda ang kailangan para sa iyong layon.”

Verse 61

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा परमोदारवचो मुनिमुदारधीः । प्रतस्थे च रघुस्तत्र कुबेरविजिगीषया

Sinabi ni Agastya: “Pagkasambit ng gayong lubhang mapagbigay na mga salita sa muni, ang marangal ang loob na si Raghu ay umalis mula roon, taglay ang hangaring daigin si Kubera upang makamtan ang yaman.”

Verse 62

तमायांतं कुबेरोऽथ विज्ञाप्य वचनोदितैः । प्रसन्नमनसं चक्रे वृष्टिं स्वर्णस्य चाक्षयाम्

Pagkaraan, si Kubera, nang mabalitaan sa mga ulat na siya’y papalapit, ay nagalak sa puso at nagpaulan ng ginto na di nauubos.

Verse 63

स्वर्णवृष्टिरभूद्यत्र सा स्वर्णखनिरुत्तमा । स मुनिं दर्शयामास खनिं तेन निवेदिताम्

Sa pook na binuhusan ng ulan ng ginto, iyon ay naging isang napakahusay na minahan ng ginto. Pagkaraan, ipinakita niya sa muni ang minahang iyon at inihandog sa kanya ayon sa ipinabatid.

Verse 64

तस्मै समर्पयामास तां रघुः खनिमुत्तमाम् । मुनीन्द्रोऽपि गृहीत्वाशु ततो गुर्वर्थमादरात्

Kaya inihandog ni Raghu sa kanya ang napakahusay na minahan ng ginto. Tinanggap ito agad ng panginoon sa mga muni, at saka ginamit nang may paggalang para sa layunin ng kanyang guro.

Verse 65

राज्ञे निवेदयामास सर्वमन्यद्गुणाधिकः । वरानथ ददौ तुष्टः कौत्सो मतिमतां वरः

Isinumbong niya sa hari ang lahat ng nangyari, sapagkat siya’y higit sa mga kabutihan. Pagkaraan, si Kautsa—pinakamainam sa mga marurunong—na nalugod, ay nagkaloob ng mga biyaya.

Verse 66

कौत्स उवाच । राजंल्लभस्व सत्पुत्रं निजवंशगुणान्वितम् । इयं स्वर्णखनिस्तूर्णं मनोभीष्टफलप्रदा

Wika ni Kautsa: “O Hari, nawa’y makamtan mo ang isang marangal na anak na taglay ang mga birtud ng iyong sariling angkan. At nawa’y ang minahang ginto na ito’y agad magbigay ng bunga ng mga hangarin ng iyong puso.”

Verse 67

भूयादत्र परं तीर्थं सर्वपापहरं सदा । अत्र स्नानेन दानेन नृणां लक्ष्मीः प्रजायते

“Nawa’y dito’y magkaroon ng kataas-taasang tirtha, na laging nag-aalis ng lahat ng kasalanan. Sa pagligo at pagbibigay-dāna rito, sisilang para sa mga tao ang kasaganaan—si Lakṣmī.”

Verse 68

वैशाखे शुक्लद्वादश्यां यात्रा सांवत्सरी स्मृता । नानाभीष्टफलप्राप्तिर्भूयान्मद्वचसा नृणाम्

“Sa maliwanag na ika-labindalawang araw ng Vaiśākha, ang paglalakbay-dambana na ito’y kinikilalang taunang yātrā. Sa aking salita, makakamtan ng mga tao ang sari-saring bungang ninanais.”

Verse 69

अगस्त्य उवाच । इति दत्त्वा वरान्राज्ञे कौत्सः संतुष्टमानसः । प्रतस्थे निजकार्यार्थे गुरोराश्रममुत्सुकः

Wika ni Agastya: Matapos ipagkaloob ang mga biyaya sa hari, si Kautsa—na nasiyahan ang kalooban—ay masiglang umalis para sa sariling layunin, patungo sa ashram ng kanyang guro.

Verse 70

राजा स कृतकृत्योऽथ शेषं संगृह्य तद्धनम् । द्विजेभ्यो विधिवद्दत्त्वा पालयामास वै प्रजाः

Pagkaraan, ang hari—na natupad na ang layon—ay tinipon ang natitirang yaman; at ayon sa wastong ritwal ay ibinigay ito sa mga dvija (mga Brahmana), at tunay na iningatan ang kanyang mga nasasakupan.

Verse 71

एवं स्वर्णखनेर्जातं माहात्म्यं च मुनीश्वरात्

Sa gayon nagmula ang salaysay ng kaluwalhatiang kaugnay ng “minahan ng ginto,” ayon sa natanggap mula sa panginoon ng mga pantas.