Adhyaya 90
Inilalahad ng kabanatang ito ang pagtuturo ni Īśvara kay Devī tungkol sa isang dakilang dambanang Rudra na kinikilalang Vṛṣabheśvara kalpa-liṅga—mapalad at minamahal ng mga diyos. Ipinapakita ng salaysay ang kapangyarihan ng iisang liṅga sa iba’t ibang kalpa, kung saan nagbabago ang pangalan ayon sa sumasamba at sa bunga: sa naunang kalpa ito’y Brahmeśvara dahil sa mahabang pagsamba ni Brahmā at sa paglitaw ng paglikha ng mga nilalang; sa kasunod ay Raivateśvara sapagkat si Haring Raivata ay nagkamit ng tagumpay at kasaganaan sa bisa nito; sa ikatlo ay Vṛṣabheśvara dahil si Dharma, sa anyong toro (sasakyan ni Śiva), ay sumamba at pinagkalooban ng pangakong paglapit/pakikiisa; at sa ikaapat, ang Varāha-kalpa, ito’y iniuugnay kay Haring Ikṣvāku na nagsamba sa tatlong panahon ng araw nang may disiplina, kaya’t nagkamit ng paghahari at lahi, at tinawag na Ikṣvākvīśvara. Itinatakda rin ang sukat ng kṣetra ayon sa mga direksiyon sa yunit na dhanu, at ipinahahayag na ang mga gawaing panrelihiyon doon—pagligo, japa, bali, homa, pūjā, at stotra—ay nagiging di-nasisira at walang-kupas ang bunga. Sa matibay na phalaśruti, ang pagpupuyat malapit sa liṅga na may brahmacarya at mga sining ng debosyon, ang pagpapakain sa mga brāhmaṇa, at ang pagsamba sa tiyak na mga araw ng buwan (lalo na sa gabi ng Māgha kṛṣṇa-caturdaśī; gayundin sa aṣṭamī/caturdaśī) ay sinasabing nagdudulot ng dakilang merit, na katumbas ng “tīrtha-octad” na kinabibilangan ng Bhairava, Kedāra, Puṣkara, Drutijaṅgama, Vārāṇasī, Kurukṣetra, Mahākāla, at Naimiṣa. Iniuutos din ang mga ritwal para sa mga ninuno gaya ng piṇḍa-dāna sa amāvasyā, at ang pagpaligo sa liṅga gamit ang dadhi, kṣīra, ghṛta, pañcagavya, tubig na may kuśa, at mga pabango; sinasabing nakapaglilinis ito ng mabibigat na kasalanan at nakapag-aangat sa katayuang Vedic. Sa wakas, pinagtitibay na ang pakikinig sa māhātmya na ito ay kapaki-pakinabang sa marunong man o hindi marunong.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि चतुर्थं रुद्रमुत्तमम् । वृषभेश्वरनामानं कल्पलिंगं सुरप्रियम्
Wika ni Īśvara: Pagkaraan nito, O Mahādevī, marapat na tumungo sa dakilang ikaapat na Rudra, na tinatawag na Vṛṣabheśvara; ang kaniyang liṅga ay may kamangha-manghang kapangyarihan at minamahal ng mga deva.
Verse 2
बालरूपी महादेवि यत्र ब्रह्मा स्वयं स्थितः । तस्यैव चोत्तरे भागे धनुषां त्रितये स्थितम्
O Mahādevī, sa pook na yaon—kung saan si Brahmā mismo ay nananatili sa anyo ng banal na sanggol—sa gawing hilaga nito, sa layong tatlong sukat ng busog, naroroon ang dambanang ito.
Verse 3
आद्यं महाप्रभावं हि नापुण्यो वेद मानवः । तस्यैव कल्पनामानि सांप्रतं प्रब्रवीमि ते
Tunay nga, ang taong salat sa kabutihan ay hindi nakauunawa sa sinauna at dakilang kapangyarihan nito. Kaya ngayon, sasabihin ko sa iyo ang mga itinakdang pangalan nito sa iba’t ibang kalpa.
Verse 4
पूर्वकल्पे महादेवि ब्रह्मेश्वर इति स्मृतः । ब्रह्मणाराधितः पूर्वं वर्षाणामयुतं प्रिये
O Mahādevī, sa isang sinaunang kalpa, siya’y naalaala sa pangalang “Brahmeśvara.” Minamahal, noong unang panahon ay sinamba siya ni Brahmā sa loob ng sampung libong taon.
Verse 5
सृष्टिकामेन देवेन ततस्तुष्टो महेश्वरः । चतुर्विधां भूतसृष्टिं ततश्चक्रे पितामहः
Nang ang diyos na si Brahmā, na nagnanais ng paglikha, ay sumamba nang may debosyon, nalugod si Maheśvara (Śiva). Pagkaraan, si Pitāmaha (Brahmā) ay lumikha ng apat na uri ng mga nilalang.
Verse 6
ब्रह्मणस्त्वीशभावेन गतस्तुष्टिं यतो हरः । तेन ब्रह्मेश्वरं नाम तस्मिंल्लिंगे पुराऽभवत्
Sapagkat nalugod si Hara (Śiva) sa maka-Panginoong debosyon ni Brahmā, kaya noong unang panahon ang liṅga na iyon ay tinawag na “Brahmeśvara”.
Verse 7
ततो द्वितीयकल्पे तु संप्राप्ते वरवर्णिनि । रैवतेश्वरनामेति प्रख्यातं धरणीतले
Pagkatapos, O may magandang kutis, nang dumating ang ikalawang kalpa, ito’y sumikat sa daigdig sa pangalang “Raivateśvara”.
Verse 8
रैवतो नाम राजाऽभूद्ब्रह्मांडे सचराचरे । जगद्योनिर्जिगायेदं तल्लिंगस्य प्रभावतः
Sa Brahmāṇḍa na ito, na may mga nilalang na gumagalaw at di-gumagalaw, may isang haring nagngangalang Raivata. Sa bisa ng liṅga na iyon, napagtagumpayan niya ang mundong ito, ang pinagmumulan ng sanlibutan.
Verse 9
रैवतेश्वरनामाभूत्तेन लिंगं महाप्रभम् । पुनस्तृतीयकल्पे तु संप्राप्ते वरवर्णिनि
Kaya ang liṅga na lubhang maluwalhati ay tinawag na “Raivateśvara”. At muli, O may magandang kutis, nang dumating ang ikatlong kalpa...
Verse 10
वृषभेश्वरनामाभूत्तस्य लिंगस्य भामिनि । ममैव वाहनं योऽसौ धर्मोयं वृषरूपधृक्
O marilag na ginang, ang liṅga na iyon ay tinawag noon na Vṛṣabheśvara. Sapagkat ang mismong Toro—na may anyo ng Dharma—ay tunay na aking sariling vahana, ang banal na sasakyan.
Verse 11
तेन तत्पूजितं लिंगं दिव्याब्दानां सहस्रकम् । ततस्तुष्टेन देवेशि नीतः सायुज्यतां वृषः
Sa gayon, ang liṅga ay sinamba niya sa loob ng isang libong banal na taon. Pagkaraan, O Diyosa ng mga diyos, nang malugod ang Panginoon, inakay Niya ang Vṛṣa (Toro) sa sāyujya—ganap na pakikiisa sa pagka-Diyos.
Verse 12
तेन तल्लिंगमभवद्वृषभेशेति भूतले । ततश्चतुर्थे संप्राप्ते वाराहेकल्प संज्ञिते
Dahil sa pangyayaring iyon, ang liṅga ay naging bantog sa lupa sa pangalang Vṛṣabheśa. At nang dumating ang ikaapat na siklo ng panahon na tinatawag na Vārāha Kalpa, patuloy na ipinahayag ang kadakilaan nito.
Verse 13
अष्टाविंशतिमे तत्र त्रेतायुगमुखे तदा । इक्ष्वाकुर्नाम राजाऽभूत्सूर्यवंशविभूषणः
Doon, sa ika-dalawampu’t walo, sa bukang-liwayway ng Tretā Yuga, lumitaw ang haring nagngangalang Ikṣvāku—hiyas ng angkan ng Araw.
Verse 14
स लिंगं पूजयामास त्रिकालं भक्तिभावितः । एकाहारो जिताहारो भूभिशायी जितेंद्रियः
Puspos ng debosyon, sinamba niya ang Liṅga nang tatlong ulit bawat araw. Isang beses lamang siyang kumakain sa maghapon, pinipigil ang pagkain, natutulog sa lupa, at napagtagumpayan ang mga pandama.
Verse 15
एवं काले बहुविधे ततस्तुष्टो महेश्वरः । ददौ राज्यं महोदग्रं संततिं पुत्र पौत्रिकीम्
Pagkaraan ng mahabang panahon ng sari-saring pagsasanay at disiplina, nalugod si Mahēśvara (Śiva). Ipinagkaloob Niya ang isang kahariang lubhang umuunlad at ang walang putol na lahi ng mga anak at apo.
Verse 16
इक्ष्वाक्वीश्वरनामाभूत्तेनेदं लिंगमुत्तमम् । यस्तं पूजयते भक्त्या देवं वृषभवाहनम्
Dahil sa kanya, ang kataas-taasang Liṅga na ito ay nakilala bilang Ikṣvākvīśvara. Sinumang sumamba nang may debosyon sa Diyos—si Śiva, na ang sasakyan ay ang Toro—ay tatanggap ng ipinangakong biyaya.
Verse 17
सप्तजन्मकृतैः पापैर्मुच्यते नात्र संशयः । त्रिंशद्धनुष्प्रमाणेन तस्य क्षेत्रचतुर्द्दिशम्
Siya’y napapalaya sa mga kasalanang naipon sa pitong kapanganakan—walang pag-aalinlangan. Ang sagradong pook ay umaabot sa apat na panig, na may sukat na tatlumpung haba ng busog.
Verse 18
स्नानं जाप्यं बलिं होमं पूजां स्तोत्रमुदीरणम् । तस्मिंस्तीर्थे तु यः कुर्यात्तत्सर्वं चाक्षयं भवेत्
Pagligo, japa o pagbigkas ng mantra, pag-aalay ng bali, homa o handog sa apoy, pagsamba at pag-awit ng mga stotra—anumang gawin sa tīrtha na iyon ay nagiging di-naluluma at di-nawawalang bisa na kabutihan.
Verse 19
चतुष्कोणांतरा क्षेत्रमेवं मात्राप्रमाणतः । एकरात्रोषितो भूत्वा तस्य लिंगस्य सन्निधौ
Ang sagradong pook ay itinakda ayon sa sukat bilang isang parisukat na nasasakupan. Ang sinumang manatili nang isang gabi sa harap ng Liṅga na iyon ay magkakamit ng mga bungang binanggit.
Verse 20
ब्रह्मचर्येण जागर्त्ति स पापैः संप्रमुच्यते । होमजाप्यसमाधिस्थो नृत्यगीतादिवादनैः
Ang nag-iingat ng brahmacarya at nagpupuyat sa banal na pagbabantay ay lubos na napapalaya sa mga kasalanan. Sa pananatili sa homa, japa, at samādhi—at sa pamamagitan ng sayaw, awit, at tugtugin na inihahandog nang may debosyon—kanyang nakakamit ang bunga ng paglilinis.
Verse 21
गोघ्नो वा ब्रह्महा पापी मुच्यते दुष्कृतैर्नरः । यः संप्रीणयते विप्रांस्तत्र भोज्यैः पृथग्विधैः
Kahit ang makasalanan—pumatay man ng baka o pumatay ng isang brāhmaṇa—ay napapalaya sa masasamang gawa, kung doon ay pinasasaya niya ang mga brāhmaṇa sa pamamagitan ng iba’t ibang uri ng pagkain.
Verse 22
एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता । भैरवं चैव केदारं पुष्करं द्रुतिजंगमम्
Doon, kapag kahit isang brāhmaṇa ang napakain, para bang isang krore ang napakain. Naroroon din si Bhairava, si Kedāra, si Puṣkara, at ang tīrtha na Drutijaṅgama, ang mabilis na gumagalaw.
Verse 23
वाराणसी कुरुक्षेत्रं महा कालं च नैमिषम् । एतत्तीर्थाष्टकं देवि तस्मिंल्लिंगे व्यवस्थितम्
Ang Vārāṇasī, Kurukṣetra, Mahākāla, at Naimiṣa—O Devī—ang buong pangkat ng walong tīrtha ay nakatatag sa mismong Liṅga na iyon.
Verse 24
माघे कृष्णचतुर्द्दश्यां तत्र यो जागृयान्निशि । संपूज्य विधिना देवं स तीर्थाष्टफलं लभेत्
Sa gabi ng Kṛṣṇa Caturdaśī sa buwan ng Māgha, sinumang magbantay roon at sumamba sa Panginoon ayon sa wastong tuntunin ay tatanggap ng ganap na bunga ng walong tīrtha.
Verse 25
ददाति तत्र यः पिण्डं नष्टेन्दौ शिवसंनिधौ । तृप्यन्ति पितरस्तस्य यावद्ब्रह्मदिनान्तकम्
Sinumang maghandog ng piṇḍa roon, sa araw ng bagong-buwan at sa mismong harapan ni Śiva—ang kanyang mga ninuno ay mananatiling nasisiyahan hanggang sa wakas ng araw ni Brahmā.
Verse 26
दधिक्षीर घृतेनैव पंचगव्यकुशोदकैः । कुंकुमागरुकर्पूरैस्तल्लिगं पूजयेन्निशि
Sa gabi, sambahin ang Liṅga na iyon sa pamamagitan ng yogurt, gatas, at ghee; ng pañcagavya at tubig na pinabanal ng damong kuśa; at ng saffron, agaru, at kampor.
Verse 27
संमंत्र्याघोरमंत्रेण ध्यात्वा देवं सदाशिवम् । एवं कृत्वा महादेवि मुच्यते पंचपातकैः
Matapos manalangin at tumawag sa pamamagitan ng mantrang Aghora at magnilay sa Panginoong Sadāśiva, O Mahādevī—sa paggawa nito, napapalaya ang tao mula sa limang dakilang kasalanan.
Verse 28
अष्टम्यां च चतुर्द्दश्यां दध्ना संस्नापयेद्यदि । स ब्राह्मणश्चतुर्वेदो जायते नात्र संशयः
Kung sa Aṣṭamī at sa Caturdaśī ay paliliguan (abhiṣeka) ang Panginoon ng yogurt, siya’y isisilang na brāhmaṇa na bihasa sa apat na Veda—walang pag-aalinlangan dito.
Verse 29
क्षीरेण स्नापयेद्देवि यदि तं वृषभेश्वरम् । सप्तधेनुसहस्राणां स फलं विंदते महत्
O Devī, kung paliliguan (abhiṣeka) ng gatas si Vṛṣabheśvara, matatamo niya ang dakilang bunga na katumbas ng pag-aalay ng pitong libong baka.
Verse 30
जन्मांतरेण यत्पापं सांप्रतं यत्कृतं प्रिये । तत्सर्वं नाशमायाति घृतस्नानेन भामिनि
O minamahal—anumang kasalanang nagawa sa nakaraang kapanganakan at anumang nagawa ngayon, lahat iyon ay napapawi; sa pagpapaligo sa Panginoon ng ghee (ghṛta), O ikaw na maningning.
Verse 31
पंचगव्येन यो देवि स्नापयेद्वृषभेश्वरम् । स दहेत्सर्वपापानि सर्वयज्ञफलं लभेत्
O Devī—sinumang magpaligo kay Vṛṣabheśvara gamit ang pañcagavya ay susunog sa lahat ng kasalanan at magkakamit ng bunga ng lahat ng yajña (mga handog).
Verse 32
तद्दृष्ट्वा ब्रह्महा गोघ्नः स्तेयी च गुरुतल्पगः । शरणागतघाती च मित्रविश्रंभघातकः
Sa pagtanaw sa banal na Liṅga/presensiyang iyon, maging ang pumatay ng brāhmaṇa, pumatay ng baka, magnanakaw, lumapastangan sa higaan ng guro, pumatay sa humihingi ng kanlungan, at nagtaksil sa mapagtiwalang kaibigan—ay nayayanig ng kapangyarihan nito at napapahiwalay sa kasamaan.
Verse 33
दुष्टपापसमाचारो मातृहा पितृहा तथा । मुच्यते सर्वपापैस्तु तल्लिंगाराधनोद्यतः
Kahit ang taong masama ang asal at lubog sa kasalanan—oo, kahit pumatay ng ina o ama—ay napapalaya sa lahat ng kasalanan kung siya’y taimtim na nakatuon sa pagsamba sa mismong Liṅga na iyon.
Verse 34
कार्तिकं सकलं यस्तु पूजयेद्ब्रह्मणा सह । ब्रह्मेश्वरं महालिंगं स मुक्तः पातकैर्भवेत्
Sinumang sa buong buwan ng Kārtika ay sumamba sa Dakilang Liṅga ni Brahmeśvara kasama ni Brahmā, siya’y mapapalaya mula sa mga kasalanan.
Verse 35
तेन दत्तं भवेत्सर्वं गुरवस्तेन तोषिताः । श्राद्धं कृतं गयातीर्थे तेन तप्तं महत्तपः । येन देवाधिदेवोऽसौपूजितो वृषभेश्वरः
Sa taong iyon (na sumasamba rito), para bang naibigay na ang lahat ng handog; sa kanya nasiyahan ang mga guru; sa kanya naisagawa ang śrāddha sa Gayā-tīrtha; sa kanya naisakatuparan ang dakilang pag-aayuno at pagninilay—sapagkat sinamba niya si Vṛṣabheśvara, ang Diyos ng mga diyos.
Verse 36
इति ते कथितं देवि माहात्म्यं देवपूजितम् । वृषभेश्वरदेवस्य कल्पलिंगस्य भामिनि
Kaya nito, O Diyosa, naisalaysay ko sa iyo ang bantog na kadakilaan—na sinasamba maging ng mga deva—ng Kalpaliṅga ni Panginoong Vṛṣabheśvara, O marikit.
Verse 37
यः शृणोति महादेवि माहात्म्यं दैवदेवतम् । मूर्खो वा पंडितो वाऽपि स याति परमां गतिम्
O Mahādevī, sinumang makarinig ng banal na kadakilaang ito—mangmang man o marunong—ay makaaabot sa sukdulang hantungan.
Verse 90
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये वृषवाहनेश्वरमाहाम्यवर्णनंनाम नवतितमोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ikasiyamnapung kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ni Vṛṣavāhaneśvara,” sa Prabhāsa Khaṇḍa, sa loob ng Prabhāsakṣetra Māhātmya at Ekādaśa-rudra Māhātmya, ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa (sa Ekāśītisāhasrī Saṃhitā).