Adhyaya 21

Verse 1

देव्युवाच । श्रुतं सर्वमशेषेण चन्द्रस्योत्पत्ति कारणम् । चिह्नं यथाऽभवत्तस्य सांप्रतं तत्प्रकीर्त्तय

Wika ng Diyosa: “Narinig ko nang buo ang sanhi ng paglitaw ng Buwan. Ngayon, isalaysay mo ayon sa nangyari ang natatanging tanda na napasa kanya.”

Verse 2

ईश्वर उवाच । ब्रह्मणस्तु पुरा देवि दक्षो नाम सुतोऽभवत् । प्रजाः सृजेति उद्दिष्टः पूर्वं दक्षः स्वयंभुवा

Wika ni Īśvara: “Noong unang panahon, O Diyosa, si Brahmā ay nagkaroon ng anak na nagngangalang Dakṣa. Noon pa man, si Dakṣa ay inutusan ni Svayambhū (Brahmā) na lumikha ng mga supling at palaganapin ang lahi.”

Verse 3

षष्टिं दक्षोऽसृजत्कन्या वैरिण्यां वै प्रजापतिः । ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश

Si Prajāpati Dakṣa ay nagkaanak ng animnapung dalaga kay Vairiṇī. Sa kanila, ibinigay niya ang sampu kay Dharma at ang labintatlo kay Kaśyapa.

Verse 4

सप्त विशतिं सोमाय चतस्रोऽरिष्टनेमिने । द्वे चैव भृगुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते

Ibinigay niya ang dalawampu’t pito kay Soma, ang apat kay Ariṣṭanemi, ang dalawa sa anak ni Bhṛgu, at ang dalawa kay Kṛśāśva na marunong.

Verse 5

द्वे चैवांगिरसे तद्वत्तासां नामानि विस्तरात् । शृणु त्वं देवि मातॄणां प्रजाविस्तरमादितः

Gayundin, ibinigay niya ang dalawa kay Aṅgiras. Ngayon, O Diyosa, pakinggan mo nang masinsinan ang mga pangalan ng mga inang iyon at, mula sa simula, ang paglawak ng kanilang mga supling.

Verse 6

मरुत्वती वसुर्जामी लंबा भानुररुन्धती । संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनि

O nagniningning, (sila ay) Marutvatī, Vasu, Jāmī, Lambā, Bhānu, Arundhatī; at gayundin sina Saṃkalpā, Muhūrtā, Sādhyā, at Viśvā.

Verse 7

धर्म पत्न्यः समाख्याता दक्षः प्राचेतसो ददौ । अदितिर्दितिर्दनुस्तद्वदरिष्टा सुरसैव च

Sa gayon, ipinahayag ang mga pangalan ng mga asawa ni Dharma. Si Dakṣa, anak ni Prācetas, ay nagkaloob din ng (mga anak na babae) gaya nina Aditi, Diti, Danu; gayundin sina Ariṣṭā at Surasā.

Verse 8

सुरभिर्विनता चैव नाम्ना क्रोधवशा त्विला । कद्रूस्त्विषा वसुस्तद्वत्तासां पुत्रान्वदामि वै

At naroon din sina Surabhi at Vinatā; ang iba ay tinatawag na Krodhavaśā at Tvilā; at sina Kadrū, Tviṣā, at Vasu ay gayundin. Tunay na isasalaysay ko ang kanilang mga anak.

Verse 9

विश्वेदेवास्तु विश्वायाः साध्या साध्यानजीजनत् । मरुत्वत्यां मरुत्वंतो वसोस्तु वसवस्तथा

Mula kay Viśvā ay isinilang ang mga Viśvedevas; at mula kay Viśvā, ang mga Sādhyas ay nagluwal ng mga Sādhyas. Mula kay Marutvatī ay isinilang ang mga Maruts; at mula kay Vasu, lumitaw rin ang mga Vasus.

Verse 10

भानोस्तु भानवस्तेन मुहूर्त्तायां मुहूर्त्तकाः । लंबाया घोषनामानो नागवीथिस्तु जामिजा

Mula kay Bhānu ay isinilang ang mga Bhānavas; at mula kay Muhūrtā ay isinilang ang mga Muhūrtakas. Mula kay Lambā ay lumitaw ang mga tinatawag na Ghoṣanāmanas; at mula kay Jāmi ay isinilang si Nāgavīthi.

Verse 11

संकल्पायास्तु संकल्पो धर्मपुत्रा दश स्मृताः । आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवानलोऽनिलः

Mula kay Saṃkalpā ay isinilang si Saṃkalpa. Sampu ang inaalala bilang mga anak ni Dharma: Āpa, Dhruva, Soma, Dhara, at gayundin sina Anala at Anila.

Verse 12

प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोष्टौ प्रकीर्तिताः । आपस्य पुत्रा वैदंड्यः श्रमः शान्तो ध्वनिस्तथा

Si Pratyūṣa at si Prabhāsa ay ipinahahayag na kabilang sa walong Vasu. Kay Āpa naman, ang mga anak ay sinasabing sina Vaidaṇḍya, Śrama, Śānta, at Dhvani.

Verse 13

ध्रुवस्य पुत्रो भगवान्कालो लोकप्रकालनः । सोमस्य भगवाञ्छर्वो ध्रुवश्च गृहबोधनः

Ang anak ni Dhruva ay ang kagalang-galang na Kāla, tagapag-ayos ng mga siklo ng daigdig. Ang anak ni Soma ay ang pinagpalang Śarva; at si Dhruva rin ay binabanggit bilang tagapagpagising ng mga sambahayan.

Verse 14

हुतहव्यवहश्चैव धरस्य द्रविण स्मृतः । मनोजवोऽनिलस्यासीदविज्ञातगतिस्तथा

Si Hutahavyavaha ay inaalala bilang anak ni Dhara, at gayundin si Draviṇa. Kay Anila naman isinilang si Manojava at gayundin si Avijñātagati.

Verse 15

देवलो भगवान्योगी प्रत्यूषस्याभवन्सुताः । बृहस्पतेस्तु भगिनी भुवना ब्रह्मवादिनी

Ang pinagpalang yogin na si Devala ay isinilang na anak ni Pratyūṣa. At si Bhuvanā—kapatid na babae ni Bṛhaspati—ay tagapagsalita ng Brahman, nakaaalam ng banal na katotohanan.

Verse 16

प्रभासस्य तु सा भार्या वसूनामष्टमस्य च । विश्वकर्मा सुतस्तस्य शिल्पकर्त्ता प्रजापतिः

Siya ang asawa ni Prabhāsa, ang ikawalo sa mga Vasu. Ang kanyang anak ay si Viśvakarmā, ang panday ng sansinukob—si Prajāpati, tagapaglikha ng mga sining at gawain.

Verse 17

तुषितानां तु साध्यानां नामान्येतानि वच्मि ते । मनोऽनुमन्ता प्राणश्च नरोऽपानश्च वीर्यवान्

Ngayon ay sasabihin ko sa iyo ang mga pangalan ng mga Sādhya sa hanay ng mga Tuṣita: Mano, Anumantā, Prāṇa, Nara, Apāna, at Vīryavān.

Verse 18

भक्तिर्भयोऽनघश्चैव हंसो नारायणस्तथा । विभुश्चैव प्रभुश्चैव साध्या द्वादश कीर्तिताः

Bhakti, Bhaya, at Anagha; Haṃsa at Nārāyaṇa; Vibhu at Prabhu rin—sila ang ipinahahayag na labindalawang Sādhya.

Verse 19

कश्यपस्य प्रवक्ष्यामि सन्ततिं वरवर्णिनि । अंशो धाता भगस्त्वष्टा मित्रोऽथ वरुणो र्यमा

O ginang na may marikit na kutis, ipahahayag ko ang lahi ni Kaśyapa: Aṃśa, Dhātā, Bhaga, Tvaṣṭṛ, Mitra, Varuṇa, at Aryamā.

Verse 20

विवस्वान्सविता पूषा ह्यंशुमान्विष्णुरेव च । एते सहस्रकिरणा आदित्या द्वादश स्मृताः

Vivasvān, Savitṛ, Pūṣan, Aṃśumān, at si Viṣṇu rin—ang mga may sanlibong sinag na ito ay inaalala bilang labindalawang Āditya.

Verse 21

अजैकपादहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षोऽथ रैवतः । हरश्च बहुरूपश्च त्र्यंबकश्च सुरेश्वरः

Ajaikapād, Ahirbudhnya, Virūpākṣa, at Raivata; Hara, Bahurūpa, Tryambaka, at Sureśvara—sila ang ipinahahayag sa mga pagpapakita ni Rudra.

Verse 22

सावित्रश्च जयन्तश्च पिनाकी चापराजितः । एते रुद्राः समाख्याता एकादश गणेश्वराः

Sāvitra, Jayanta, Pinākī, at Aparājita—ganyan ipinahayag ang mga Rudra, labing-isang panginoon ng mga banal na pangkat.

Verse 23

दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपाद्बलगर्वितम् । हिरण्यकशिपुं श्रेष्ठं हिरण्याक्षं तथानुजम्

Si Diti ay nagkaanak ng dalawang lalaki kay Kaśyapa, palalo sa kanilang lakas: ang dakilang Hiraṇyakaśipu at ang nakababatang kapatid na si Hiraṇyākṣa.

Verse 24

हिरण्यकशिपोर्दैत्यैः श्लोकोगीतः पुरातनैः

Tungkol kay Hiraṇyakaśipu, inawit ng mga sinaunang Daitya ang isang matandang śloka ng papuri.

Verse 25

राजा हिरण्यकशिपुर्यांयामाशां निरीक्षते । तस्यां तस्यां दिशि सुरा नमश्चक्रुर्महर्षिभिः । हिरण्यकशिपोः पुत्राश्चत्वारः सुमहाबलाः

Sa alinmang dako tumingin si Haring Hiraṇyakaśipu, sa dakong iyon din ang mga diyos—kasama ang mga dakilang ṛṣi—ay naghandog ng pagyukod at pagpupugay. May apat na anak si Hiraṇyakaśipu na lubhang malalakas.

Verse 26

प्रह्लादः पूर्वजस्तेषामनुह्रादस्ततः परः । ह्रादश्चैव ह्रदश्चैव पुत्राश्चैते प्रकीर्तिताः

Sa kanila, si Prahlāda ang panganay; kasunod si Anuhrāda; at sina Hrāda at Hrada—ganyan binanggit ang mga anak na ito.

Verse 27

उभौ सुन्दोपसुन्दौ तु ह्रदपुत्रौ बभूवतुः । ह्रादस्य पुत्रस्त्वेकोऽभून्मूक इत्यभिविश्रुतः

Ang dalawa—sina Sunda at Upasunda—ay isinilang na mga anak ni Hrada. At si Hrāda ay nagkaroon ng iisang anak na tanyag sa pangalang Mūka.

Verse 28

मारीचः सुंदपुत्रस्तु ताडकायामजायत । दण्डके निहतः सोऽयं राघवेण वलीयसा

Si Mārīca, anak ni Sunda, ay isinilang kay Tāḍakā; at siya’y napatay sa gubat ng Daṇḍaka sa kamay ng makapangyarihang Rāghava (Rāma).

Verse 29

मूको विनिहतश्चापि कैराते सब्यसाचिना । संह्रादस्य तु दैत्यस्य निवातकवचाः कुले

Sa salaysay ng Kirāta rin, si Mūka ay napatay ni Savyasācī (Arjuna). At sa angkan ng Daitya na si Saṃhrāda ay isinilang ang mga Nivātakavaca.

Verse 30

तिस्रः कोट्यस्तु विख्याता निहताः सव्यसाचिना । गवेष्ठी कालनेमिश्च जंभो वल्कल एव च

Tatlong tanyag na krore ng mga kaaway ang pinuksa ni Savyasācī (Arjuna)—sina Gaveṣṭhī, Kālanemi, Jambha, at gayundin si Valkala.

Verse 31

जृंभः षष्ठोनुजस्तेषां स्मृताः प्रह्रादसूनवः । शुंभश्चैव निशुंभश्च गवेष्ठिनः सुतौ स्मृतौ

Si Jṛmbha ay inaalala bilang ikaanim na nakababatang kapatid sa kanila; sila’y sinasabing mga anak ni Prahrāda. At sina Śuṃbha at Niśuṃbha ay inaalala bilang mga anak ni Gaveṣṭhī.

Verse 32

धनुकश्चासिलोमा च शुंभपुत्रौ प्रकीर्तितौ । विरोचनस्य पुत्रस्तु बलिरेकः प्रतापवान्

Si Dhanuka at si Asilomā ay ipinahahayag na dalawang anak ni Śuṃbha. At si Bali, anak ni Virocana, ay nag-iisa, subalit makapangyarihan at dakila sa tapang.

Verse 33

हिरण्याक्षसुताः पंच विक्रांताः सुमहाबलाः । अन्धकः शकुनिश्चैव कालनाभस्तथैव च

Ang limang anak ni Hiraṇyākṣa ay matatapang at napakalalakas: sina Andhaka, Śakuni, at gayundin si Kālanābha.

Verse 34

महानाभश्च विक्रांतो भूतसंतापनस्तथा । शतं शतसहस्राणि निहतास्तारकामये

Kasama rin si Mahānābha na magiting, at si Bhūtasaṃtāpana. Sa digmaan para kay Tārakā, daan-daang libo ang napatay.

Verse 35

इति संक्षपतः प्रोक्ता कश्यपान्वयसंततिः । यया व्याप्तं जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम्

Sa ganitong paglalagom, inilah ang salinlahi ng angkan ni Kaśyapa na isinalaysay—na siyang lumaganap sa buong daigdig, kasama ang mga deva, asura, at sangkatauhan.

Verse 36

अथ याः कन्यका दत्ताः सप्तविंशतिरिंदवे । तासां मध्ये महादेवि प्रिया तस्य च रोहिणी

Ngayon, sa dalawampu’t pitong dalagang ipinagkaloob sa Buwan—sa kanila, O Mahādevī, si Rohiṇī ang minamahal niya.

Verse 37

अथ नक्षत्रनाथस्य तासां मध्येतिवल्लभा । बभूव रोहिणी देवी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

Pagkaraan, sa gitna nilang lahat, si Rohiṇī Devī ang naging lubhang pinakamamahal ng Panginoon ng mga Nakṣatra (ang Buwan)—maging higit pa sa sariling hininga ng buhay.

Verse 38

सर्वास्ताः संपरित्यज्य रोहिण्या सहितो रहः । रेमे कामपरीतात्मा वनेषूपवनेषु च । रमणीयेषु देशेषु कन्दरेषु गुहासु च

Tinalikuran niya ang lahat ng iba pa at nanatiling lihim na kasama si Rohiṇī, nagliliwaliw na ang isip ay nilulukob ng pagnanasa—sa mga gubat at kakahuyan, sa mga kaaya-ayang pook, sa mga siwang ng bundok at sa mga yungib.

Verse 39

अथ ता दुःखसंपन्नाः पत्न्यः शेषा यशस्विनि । जग्मुश्च शरणं दक्षं वचनं चेदमब्रुवन्

Pagkaraan, ang natitirang mga asawa, nababalot ng dalamhati, O marangal na isa, ay nagtungo upang sumilong kay Dakṣa at nagsalita ng ganitong mga salita.

Verse 40

सोमः सर्वा तिक्रम्य रोहिण्या सह मोदते । संवत्सरसहस्रं तु क्रीडमानो यथासुखम्

Si Soma (ang Buwan), na nilampasan ang lahat ng iba pa, ay nagalak lamang kasama si Rohiṇī—naglaro at nagliwaliw ayon sa kanyang nais sa loob ng isang libong taon.

Verse 41

अवशिष्टास्तु षड्विंशन्मलिना विगतश्रियः । पाणिग्रहणमारभ्य रोहिण्या सह चंद्रमाः

Ngunit ang natitirang dalawampu’t anim ay nadungisan at nawalan ng ningning; mula pa sa sandaling paghawak-kamay sa kasal, ang Buwan ay nanatili lamang kay Rohiṇī.

Verse 42

संवत्सरसहस्रं तु जानात्येकां स शर्वरीम् । परित्यक्ता वयं तात शशिना दोषवर्जिताः

Sa loob ng sanlibong taon, iisang gabi lamang (kasama namin) ang kanyang nakilala; mahal na ama, iniwan kami ng Diyos na Buwan, kahit wala kaming kasalanan.

Verse 43

स रेमे सह रोहिण्या अस्माकमसुखप्रदः । अस्माकं दुःखदग्धानां श्रेयोऽतो मरणं भवेत्

Nakipaglaro siya kay Rohiṇī at sa amin ay pawang pighati ang dinala; kaming sinusunog ng dalamhati, mas mabuti pa ang kamatayan kaysa ganito.

Verse 44

तासां तद्वचनं श्रुत्वा दुःखार्तानां प्रजापतिः । ब्रह्मतेजः समायुक्तः पुत्रीस्नेहेन कर्षितः । जगाम यत्र ऋक्षेशो वचनं चेदमब्रवीत्

Nang marinig ni Prajāpati (Dakṣa) ang mga salita ng kanyang mga anak na babae na lugmok sa dalamhati—taglay ang ningning ng brahman at hinihila ng pag-ibig sa mga anak—siya’y nagtungo sa kinaroroonan ng Panginoon ng mga bituin at nagsalita ng ganito.

Verse 45

समं वर्त्तस्व कन्यासु मामकासु निशाकर । अन्यथा दोषभागी त्वं भविष्यसि न संशयः

“O tagapaglikha ng gabi, Diyos na Buwan, kumilos ka nang pantay sa aking mga anak na babae; kung hindi, tiyak na magiging kabahagi ka sa kasalanan—walang alinlangan.”

Verse 46

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा लज्जयावनतः स्थितः । बाढमित्येव ऋक्षेंद्रो दक्षस्य पुरतोऽब्रवीत्

Pagkarinig sa mga salitang iyon, ang Panginoon ng mga bituin ay tumayo na nakayuko sa hiya; at sa harap ni Dakṣa ay sumagot, “Mangyari nawa; gayon nga.”

Verse 47

अद्यप्रभृति विप्रर्षे समं वर्त्तयितास्म्यहम् । पुत्रीभिस्तव सत्यं वै शपेऽहं शपथेन ते

Mula sa araw na ito, O brahmanang rishi, kikilos ako nang pantay sa mga anak mong babae. Tunay, isinusumpa ko ito sa iyo sa pamamagitan ng banal na panunumpa.

Verse 48

एवं प्रतिज्ञासंयुक्ते निशानाथे तदांबिके । सर्वा रूपेण संयुक्तास्तस्य कन्या निवेदिताः

Kaya nga, nang ang Panginoon ng gabi (ang Buwan) ay nabigkis ng kanyang pangako, O Ina Ambikā, ang lahat ng dalagang iyon ay iniharap sa kanya, muling pinagkalooban ng kagandahan at ningning.

Verse 49

दक्षः स्वभवनं गत्वा निर्वृतिं परमां गतः । चन्द्रोऽपि पूर्ववद्देवि रोहिण्यां निरतोऽभवत्

Si Dakṣa ay nagbalik sa kanyang tahanan at nakamtan ang sukdulang kapanatagan. Ngunit ang Buwan, O Diyosa, gaya ng dati, ay nanatiling tapat na nakakapit kay Rohiṇī.

Verse 50

संपरित्यज्य ताः सर्वाः कामोपहतमानसः । अथ भूयस्तु ताः सर्वा दक्षं वचनमब्रुवन्

Tinalikuran niya ang lahat ng iba pa, sapagkat ang isip niya’y tinamaan ng pagnanasa, at ang Buwan ay tumalikod. Pagkaraan, silang lahat ay muling nagsalita kay Dakṣa.

Verse 51

मलिनास्ताः कृशांग्यश्च दीनाः सर्वा विचेतसः । ततो दृष्ट्वा तथारूपं दक्षो मोहमुपागतः

Sila’y naging marumi at maputla, payat ang mga biyas, dukha at lugmok, at ang lahat ay nalito sa dalamhati. Nang makita sila sa gayong anyo, si Dakṣa ay nabalot ng pagkalito.

Verse 52

लब्धसंज्ञः पुनः सोऽपि क्रोधोद्भूततनूरुहः । उवाच सर्वाः स्वाः पुत्रीः किमित्थं मलिनांबराः । किमिदं निष्प्रभाः सर्वाः कथयध्वं ममानघाः

Nang magbalik ang kanyang ulirat, at sa galit ay tumindig ang balahibo sa kanyang katawan, sinabi niya sa lahat ng kanyang mga anak na babae: “Bakit kayo nakasuot ng maruruming kasuotan? Bakit kayong lahat ay walang ningning? Isalaysay ninyo sa akin, O mga walang sala.”

Verse 53

असुरान्सानुगांश्चैव ये चान्ये सुरसत्तमाः । अद्य शापहतान्पुत्र्यः करिष्यामि न संशयः

“Maging ang mga Asura kasama ang kanilang mga tagasunod—at sinumang iba pa, O pinakadakila sa mga deva—sa araw na ito, mga anak kong babae, tiyak kong pababagsakin sila sa pamamagitan ng sumpa; walang pag-aalinlangan.”

Verse 54

एवमुक्तास्तु दक्षेण सर्वास्ताः समुदैरयन्

Nang masabihan nang gayon ni Dakṣa, silang lahat ay nagsalita nang sabay-sabay.

Verse 55

न चास्माकं निशानाथ ऋतुमात्रमपि प्रभो । प्रयच्छति पुनस्तेन युष्मत्पार्श्वं समागताः

“At ang Panginoon ng gabi ay hindi man lamang nagkakaloob sa amin, O Guro, kahit isang bahagi ng isang panahon upang makasama siya; kaya kami’y muling lumapit sa iyong piling.”

Verse 56

अनादृत्य तु ते वाक्यं रोहिण्यां निरतो रहः । रेमे कामपरीतात्मा अस्माकं शोकवर्द्धनः

“Hindi niya iginalang ang iyong payo; lihim siyang nanatiling nakatuon kay Rohiṇī. Nalukob ng pagnanasa ang kanyang puso, siya’y nagpakasaya—at lalo lamang pinalaki ang aming dalamhati.”

Verse 57

तासां तद्वचनं श्रुत्वा दक्षः कोपमुपागतः । गत्वा चंद्रं महादेवि शशाप प्रमुखे स्थितम्

Nang marinig ang kanilang mga salita, si Dakṣa ay sinakmal ng galit. O Dakilang Diyosa, nagtungo siya sa Buwan at sa harap mismo nito, habang nakatayo sa kanyang harapan, ay isinumpa niya ito.

Verse 58

अनादृत्य हि मे वाक्यं यस्मात्त्वं रोहिणीरतः । संत्यज्य पुत्रीश्चास्माकं शेषा दोषेण वर्जिताः । तस्माद्यक्ष्मा शरीरं ते ग्रसिष्यति न संशयः

“Sapagkat binale-wala mo ang aking utos at nanatiling nakakapit kay Rohiṇī, at tinalikuran ang iba pa naming mga anak na babae na walang sala, kaya’t ang Yakṣmā, ang pag-ubos na karamdaman, ay sasakmal sa iyong katawan—walang alinlangan.”

Verse 59

एतस्मिन्नेव काले तु यक्ष्मा पर्वतपुत्रिके । दक्षेण तु समादिष्टस्तस्य कायं समाविशत्

Sa mismong sandaling iyon, O anak na babae ng Bundok, ang Yakṣmā—na pinakilos sa utos ni Dakṣa—ay pumasok sa kanyang katawan.

Verse 60

यक्ष्मणा ग्रस्तकायोऽसौ क्षयं याति दिनेदिने

Nang masakmal ng Yakṣmā ang kanyang katawan, siya’y humina at unti-unting nalanta sa bawat araw.

Verse 61

एवं सोमस्तु दक्षेण कृतशापो गतप्रभः । पपात वसुधां देवि निश्चेष्टो रोहिणीयुतः

Kaya nga si Soma, na isinumpa ni Dakṣa at nawalan ng ningning, O Diyosa, ay bumagsak sa lupa—walang galaw—na kasama si Rohiṇī sa kanyang tabi.

Verse 62

लब्ध्वसंज्ञो मुहूर्तेन रोहिणीवाक्य मब्रवीत्

Pagkaraan ng sandaling pagbabalik-malay, nagsalita siya ng mga salita kay Rohiṇī.

Verse 63

देवि कार्यं किमधुना त्वत्पित्रा शापितो ह्यहम् । क्षयकुष्ठेन संयुक्तः किं करोम्यधुना प्रिये

“O Diyosa, ano ang dapat gawin ngayon? Tunay na isinumpa ako ng iyong ama. Dinadapuan ng pagkapanghina at ketong, mahal ko, ano ang gagawin ko ngayon?”

Verse 64

एवमुक्ता रोहिणी तु बाष्पव्याकुललोचना । दक्षशापहतं दृष्ट्वा सोमं वचनमब्रवीत्

Nang masabihan nang gayon, si Rohiṇī—ang mga mata’y nababalot ng luha—at nang makita si Soma na tinamaan ng sumpa ni Dakṣa, ay nagsalita ng ganito.

Verse 65

येन शापस्तु ते दत्तस्तमेव शरणं व्रज । स ते शापाभिभूतस्य नूनं श्रेयो विधास्यति

“Lumapit ka bilang kanlungan sa mismong nagbigay sa iyo ng sumpa. Tiyak na siya ang magtatakda ng pinakamabuti para sa iyo na napasailalim sa sumpa.”

Verse 66

लप्स्यसे तत्प्रसादात्त्वं प्रभां पूर्वोचितां शुभाम्

“Sa biyaya niya, muli mong matatamo ang iyong mapalad na ningning—ang dating karilagan na sa iyo noon.”

Verse 67

रोहिण्या वचनं श्रुत्वा गतो दक्षसमीपतः । चंद्रः प्रोवाच विनयाद्वाष्प व्याकुललोचनः

Nang marinig ang mga salita ni Rohiṇī, lumapit si Candra kay Dakṣa at, sa kababaang-loob—ang mga mata’y nababalisa sa luha—ay nagsalita.

Verse 69

त्वया क्रोधपरीतेन कारणे वाप्यकारणे । अनुकंपां च मे कृत्वा कार्यं शापस्य मोक्षणम्

“May dahilan man o wala, ikaw na nilamon ng galit ay nagbitiw ng sumpa sa akin. Ngayon, mahabag ka sa akin at ipagkaloob ang paglaya mula sa sumpang iyon.”

Verse 70

विदितं तु महाभाग शप्तोहं येन कर्मणा । कुरुष्वानुग्रहं दक्ष मम दीनस्य याचतः

O dakilang pinagpala, batid na kung saang gawa ako nasumpa. O Dakṣa, ipagkaloob mo ang biyaya—kaawaan mo akong abang nagmamakaawa.

Verse 71

एवं विलपमानस्य सोमस्य तु महात्मनः । अनुग्रहे मतिं कृत्वा इदं वचनमब्रवीत्

Nang sa gayon ay nanaghoy ang dakilang-sariling si Soma, (si Dakṣa) ay nagpasya sa habag at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 72

दक्ष उवाच । मया शापहतः सोम त्रातुं शक्यो न दैवतैः । यद्यद्ब्रवीम्यहं सोम तत्तथेति न संशयः

Wika ni Dakṣa: “O Soma, ikaw na tinamaan ng sumpa mula sa akin ay hindi maililigtas kahit ng mga deva. Gayunman, O Soma, anuman ang sabihin ko, alamin mong iyon ay mangyayari nang gayon nga; walang pag-aalinlangan.”

Verse 73

आयुः कर्म च वित्तं च विद्या निधनमेव च । पूर्वसृष्टानि यान्येव संभवंति हि तानि वै

Ang haba ng buhay, mga gawa (karma), kayamanan, kaalaman, at maging ang kamatayan—anumang naihubog na noon pa man, yaon din ang tunay na nagkakatotoo.

Verse 74

असुराश्च सुराश्चैव ये चान्ये यक्षराक्षसाः । सर्वेपि शक्ता न त्रातुं वर्जयित्वा महेश्वरम्

Maging mga Asura at mga Deva, at iba pang nilalang—mga Yaksha at Rakshasa—wala ni isa ang makapagliligtas sa iyo, maliban kay Maheśvara.

Verse 75

एषां शापो मया दत्तोऽनुग्रहीष्य ति शंकरः । नान्यस्त्रातुं भवेच्छक्तो विना पशुपतिं भवम् । तत्त्वं शीघ्रतरं गच्छ समाराधय शंकर

Ang sumpang ito sa kanila ay ibinigay ko; si Śaṅkara ay magpapamalas ng biyaya. Walang ibang makapagliligtas, maliban kay Bhava, si Paśupati, Panginoon ng mga nilalang. Kaya humayo ka agad—mabilis—at sambahin nang wasto si Śaṅkara.

Verse 76

न शक्तोऽन्यः पुनश्चंद्रः कर्तुं त्वां निर्मलं पुनः । वर्जयित्वा महादेवं शितिकंठमुमापतिम्

O Candra, wala nang iba ang makapagpapadalisay sa iyo muli—maliban kay Mahādeva, ang bughaw-ang-leeg (Śitikanṭha), kabiyak ni Umā.

Verse 77

दक्षस्य च वचः श्रुत्वा कृतांजलिपुटः स्थितः । प्रत्युवाच तदा सोमः प्रहष्टेनांतरात्मना

Nang marinig ang mga salita ni Dakṣa, tumindig si Soma na magkasalikop ang mga palad; saka siya sumagot, na ang kalooban ay lihim na nagagalak.

Verse 78

भगवन्यदि तुष्टोसि मम भक्तस्य सुव्रत । अनुग्रहे कृता बुद्धिस्तदाचक्ष्व कुतः शिवः

O Panginoon, kung ikaw ay nalulugod sa akin, sa iyong debotong lingkod, O may marangal na panata—yamang ang iyong isip ay nakatuon sa pagbibigay ng biyaya, ipahayag mo: saan matatagpuan o malalapitan si Śiva?

Verse 79

कस्मिन्स्थाने मया दक्ष द्रष्टव्योऽसौ महेश्वरः । तत्स्थानानि चरिष्यामि यानि तानि वदस्व मे

O Dakṣa, marunong na ginoo, saang pook ko makikita ang Maheśvara? Ipagpaalam mo sa akin ang mga pook na iyon; lalakbayin ko ang mga iyon—ipahayag mo sa akin.

Verse 80

दक्ष उवाच । शृणु सोम प्रयत्नेन श्रुत्वा चैवावधारय । वारुणीं दिशमाश्रित्य सागरानूपसन्निधौ

Sinabi ni Dakṣa: “Makinig kang mabuti, O Soma; pagkarinig mo, itanim mo nang matibay sa isipan. Humarap sa dako ni Varuṇa, ang kanluran, malapit sa dagat at sa mga latian sa baybayin…”

Verse 81

कृतस्मरस्यापरतो धन्वंतरशतत्रये । लिंगं महाप्रभावं च स्वयंभूतं व्यवस्थितम्

Lampas sa pook na tinatawag na Kṛtasmarā, sa layong tatlong daang dhanvantara, naroon ang isang Liṅga na may dakilang kapangyarihan, svayambhū—kusang nahayag—na nakatindig doon.

Verse 82

सूर्य्यबिंबसमप्रख्यं सर्प मेखलमंडितम् । कुक्कुटांडकमानं तद्भूमिमध्ये व्यवस्थितम्

Ito’y kumikislap na tulad ng bilog ng araw, pinalamutian ng ahas na tila sinturon; kasinlaki ng itlog ng manok, at matatag na nakatindig sa pinakagitna ng lupa.

Verse 83

स्पर्शलिंगं हि तद्विद्धि तद्भक्त्या ज्ञास्यते भवान् । तत्र संनिहितो देवः शंकरः परमेश्वरः

Alamin mong iyon ang “Sparśa-liṅga” (ang Liṅga na natatanto sa banal na paghipo). Sa pamamagitan ng debosyon dito, ikaw mismo ay tunay na makauunawa; sapagkat doon nananahan nang ganap ang Diyos na si Śaṅkara, ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 85

प्रशस्य देवदेवेशमात्मानं निर्मलं कुरु । यस्याशु वरदानेन प्राप्स्यसे रूपमुत्तमम्

Purihin ang Panginoon ng mga diyos, at linisin ang iyong sarili. Sa Kanyang mabilis na pagkakaloob ng biyaya, matatamo mo ang isang napakahusay na anyo.

Verse 94

गच्छ त्वं तपसोग्रेण आराधय सुरेश्वरम्

Humayo ka, at sa matinding pag-aayuno at pagsasadhana, sambahin ang Panginoon ng mga diyos.

Verse 168

कुरुष्वानुग्रहं दक्ष प्रसन्नेनांतरात्मना । कोपं त्यज महर्षे त्वं ममोपरि दयां कुरु

Ipakita mo ang iyong biyaya sa akin, O Dakṣa, na may panloob na pusong payapa at lugod. Iwaksi ang poot, O dakilang rishi; mahabag ka sa akin.