Adhyaya 49
Isinalaysay ni Pulastya ang paglalakbay-pananampalataya patungo sa Rāmatīrtha, isang banal na tīrtha na madalas dalawin ng mga ṛṣi; ang pagligo roon ay sinasabing nagdudulot ng pagkapawi ng kasalanan (pāpa-saṅkṣaya). Pagkaraan ay ibinalik ang salaysay sa pinagmulan: si Bhārgava Rāma (Paraśurāma), mandirigmang asetiko, ay nagsagawa ng mahabang tapas upang mapahina at mabawasan ang mga kaaway. Matapos ang tatlong daang taon, nalugod si Mahādeva at nagkaloob ng biyaya, ibinigay ang kataas-taasang sandatang Pāśupata; ang bisa nito’y sinasabing gumagana kahit sa pag-alaala lamang, na nagdudulot ng “paglipol sa kaaway.” Ipinahayag din ni Mahādeva na ang kaugnay na imbakan ng tubig ay kikilalaning Rāmatīrtha sa tatlong daigdig dahil sa banal na pagpapala. Sumunod ang tagubiling pangkalendaryo at ritwal: sa kabilugan ng buwan (pūrṇimā) ng Kārttika, kapag naroon ang Kṛttikā-yoga, ang masidhing pagsasagawa ng śrāddha sa pook na ito ay nagbibigay ng ganap na bunga para sa mga pitṛ (ninuno), at kaugnay din ng pagbawas ng kaaway at matagal na pananatili sa langit. Sa wakas, naglaho si Mahādeva; si Paraśurāma ay nagdalamhati sa pagkamatay ni Jamadagni, nagsagawa ng tarpaṇa “tatlong ulit na tig-pito,” at ang kanyang panata ang naglatag ng konteksto ng tunggalian laban sa mga kṣatriya; pangkalahatang turo: magsagawa ng śrāddha rito nang may pagsisikap, lalo na para sa mga kṣatriyang naghahangad ng nasabing bunga.
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । रामतीर्थं ततो गच्छेत्पुण्यमृषिनिषेवितम् । तत्र स्नातस्य मर्त्त्यस्य जायते पापसंक्षयः
Wika ni Pulastya: Pagkaraan nito, marapat na magtungo sa Rāma-tīrtha, banal na pook na dinadalaw ng mga rishi. Ang mortal na maligo roon ay magkakamit ng pagkapawi ng mga kasalanan.
Verse 2
पितॄणां च परा तुष्टिर्यावदाभूतसंप्लवम् । पुरासीद्भार्गवो रामः सर्वशस्त्रभृतां वरः
At may sukdulang kasiyahan para sa mga ninuno (Pitṛ), na magtatagal hanggang sa wakas ng kapanahunan. Noong unang panahon ay naroon si Bhārgava Rāma, ang pinakadakila sa lahat ng may tangan ng sandata.
Verse 3
तेन पूर्वं तपस्तप्तं शत्रूणामिच्छता क्षयम् । ततः पाशुपतं नाम तस्यास्त्रं परमं ददौ
Noon, sa pagnanais na mapuksa ang mga kaaway, siya’y nagsagawa ng matinding tapasya. Pagkaraan, ipinagkaloob sa kanya ni Mahādeva ang kataas-taasang sandata na tinatawag na Pāśupata.
Verse 4
तपस्तुष्टो महादेवो गते वर्षशतत्रये । अब्रवीद्वरदोऽस्मीति स वव्रे शत्रुसंक्षयम्
Nalugod si Mahādeva (Śiva) sa kanyang matinding pag-aayuno at pagninilay; nang lumipas ang tatlong daang taon, sinabi niya, “Ako ang tagapagkaloob ng biyaya.” At pinili niya ang paglipol sa mga kaaway.
Verse 5
ततः पाशुपतं नाम तस्यास्त्रं परमं ददौ । स्मरणेनापि शत्रूणां यस्य संजायते क्षयः
Pagkaraan, ipinagkaloob niya sa kanya ang kataas-taasang sandatang tinatawag na Pāśupata; sa pag-alaala pa lamang nito, nagaganap na ang pagkapuksa ng mga kaaway.
Verse 6
अब्रवीद्वचनं चापि प्रहस्य वृषभध्वजः । जामदग्न्य महाबाहो शृणु मे परमं वचः
Ngumiti ang Panginoong may watawat ng toro (Śiva) at nagsalita: “O Jāmadagnya, makapangyarihang bisig, dinggin mo ang aking kataas-taasang salita.”
Verse 7
अस्त्रेणानेन युक्तस्त्वमजेयः सर्वदेहिनाम् । भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादाद्भृगूद्वह
“Taglay ang sandatang ito, ikaw ay magiging di-matatalo ng lahat ng may katawan—walang alinlangan—sa pamamagitan ng aking biyaya, O pinakadakila sa angkan ng Bhṛgu.”
Verse 8
एतज्जलाशयं पुण्यं त्रैलोक्ये सचराचरे । रामतीर्थमिति ख्यातं मत्प्रसादाद्भविष्यति
“Ang banal na imbakan ng tubig na ito ay magiging tanyag sa tatlong daigdig, kasama ang gumagalaw at di-gumagalaw, bilang ‘Rāmatīrtha’—sa pamamagitan ng aking biyaya.”
Verse 9
येऽत्र श्राद्धं करिष्यंति पौर्णमास्यां समाहिताः । संप्राप्ते कार्त्तिके मासि कृत्तिकायोगसंयुते
Yaong mga, na may pusong nakatuon, ay magsasagawa rito ng śrāddha sa araw ng kabilugan ng buwan, kapag dumating ang buwan ng Kārttika at nakaugnay sa Kṛttikā-yoga—
Verse 10
पितृमेधफलं तेषामशेषं च भविष्यति । तथा शत्रुक्षयो राजन्वासः स्वर्गेषु चाक्षयः
Para sa kanila, lilitaw ang ganap at di-nababawasang bunga ng mga ritwal na handog sa mga pitṛ (pitṛ‑medha); at gayundin, O hari, magaganap ang pagkalipol ng mga kaaway at ang di-nasisirang paninirahan sa mga daigdig ng langit.
Verse 11
पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा महादेवस्ततश्चादर्शनं गतः । रामोऽप्यसूदयत्क्षत्रं पितृदुःखेन दुःखितः
Sinabi ni Pulastya: “Pagkasabi nang gayon, si Mahādeva ay naglaho sa paningin. At si Rāma (Paraśurāma), na pinighati ng dalamhati para sa kanyang ama, ay nagpatuloy na wasakin ang kapangyarihan ng mga kṣatriya.”
Verse 12
त्रिःसप्त तर्पयामास पितॄंस्तत्र प्रहर्षितः । जमदग्नौ मृते तेन प्रतिज्ञातं महात्मना
Doon, sa kagalakan, kanyang pinasiyahan ang mga ninuno sa pamamagitan ng tarpana—pag-aalay ng tubig—nang dalawampu’t isang ulit. Nang mapatay si Jamadagni, ang dakilang-loob na iyon ay nagpanata ng isang sumpa.
Verse 13
दृष्ट्वा मातुः क्षतान्यंगे त्रिःसप्त मनुजाधिप । शस्त्रजातानि विप्राणां समाजे समुपस्थिते
O panginoon ng mga tao, nang makita niya ang mga sugat sa katawan ng kanyang ina, pinagtibay niya ang pasyang “tatlong ulit na pito”; at sa gitna ng kapulungan ng mga brāhmaṇa, tinipon at inihanda ang mga sandata.
Verse 14
पिता मे निहतो यस्मात्क्षत्रियैस्तापसो द्विजः । अयुध्यमान एवाथ तस्मात्कृत्वा त्रिसप्त वै
Sapagkat ang aking ama—isang brāhmaṇa na mapag-asceta—ay pinaslang ng mga kṣatriya kahit hindi man lamang lumalaban, kaya nga tunay kong isasagawa ang “tatlong ulit na pito.”
Verse 15
क्षत्त्रहीनामहं पृथ्वीं प्रदास्ये सलिलं पितुः । तत्सर्वं तस्य संजातं तीर्थमाहात्म्यतो नृप
Gagawin kong mawalan ng mga kṣatriya ang daigdig at mag-aalay ako ng tubig (tarpana) para sa aking ama. O hari, ang lahat ng iyon ay nagkamit ng bisa dahil sa kadakilaan ng tīrtha.
Verse 16
तस्मात्सर्वं प्रयत्नेन श्राद्धं तत्र समाचरेत् । क्षत्रियश्च विशेषेण य इच्छेच्छत्रुसंक्षयम्
Kaya nga, sa buong pagsisikap ay dapat isagawa roon ang mga ritong śrāddha. At lalo na ang isang kṣatriya—kung ninanais ang pagkalipol ng mga kaaway—ay dapat magsagawa nito sa banal na pook na iyon.
Verse 49
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखंडे रामतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनपंचाशत्तमोऽध्यायः
Kaya nagwawakas, sa kagalang-galang na Skanda Mahāpurāṇa—sa Saṃhitā na may walumpu’t isang libong śloka—sa ikapitong Prabhāsa-khaṇḍa at sa ikatlong bahagi nitong Arbuda-khaṇḍa, ang ika-49 na kabanata na pinamagatang “Pagpupuri sa Kadakilaan ng Rāma-tīrtha.”