Adhyaya 40
Ang adhyāya na ito ay nasa anyong pag-uusap nina Pulastya at Haring Yayāti. Nagtanong si Yayāti kung bakit naglakbay si Śiva sa maraming banal na pook (tīrtha) dahil sa banta na iniuugnay kay Kāma (Manobhava), at hiniling ang ganap na salaysay tungkol sa tahanan ni Kāmeśvara. Isinalaysay ni Pulastya na walang tigil na sinusundan ni Kāma si Śiva, paulit-ulit na nagpapakita na may handang busog at mga palaso. Matapos ang mahabang paglalakbay sa mga tanyag na tīrtha, bumalik si Śiva patungong Arbuda at hinarap si Kāma nang tuwiran; mula sa ikatlong mata ni Śiva ay lumitaw ang naglalagablab na apoy na tumupok kay Kāma, kasama ang busog at mga palaso, hanggang maging abo. Pagkaraan ay lumipat ang salaysay sa pagdadalamhati ni Rati at sa tangkang magsunog ng sarili, ngunit pinigil siya ng isang tinig mula sa langit at inutusan na magsagawa ng tapas. Sa loob ng isang libong taon ng masusing pagsamba—mga panata, pagkakaloob, japa, homa, at pag-aayuno—ipinagkaloob ni Śiva ang biyaya: muling ibinalik si Kāma bilang may katawan at ipinagpatuloy ang kanyang tungkulin sa basbas ni Śiva. Sa wakas, naunawaan ni Yayāti ang kadakilaan ni Śiva at itinatag ang pagsamba kay Śiva sa Arbuda; sinasabing ang darśana sa diyos na ito ay nag-aalis ng kapahamakan sa pitong kapanganakan, bilang phalaśruti at pagpapatibay sa kabanalan ng pook.
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततः कामेश्वरं गच्छेत्तत्र कामप्रतिष्ठितम् । यस्मिन्दृष्टे सदा मर्त्यः सुरूपः सुप्रभो भवेत्
Sinabi ni Pulastya: Pagkaraan nito, dapat pumunta sa Kāmeśvara, kung saan itinatag si Kāma. Sa pagtanaw doon, ang isang mortal ay laging nagiging maganda ang anyo at maningning ang ningning.
Verse 2
ययातिरुवाच । त्वया प्रोक्तं पुरा शंभुः कामबाण भयात्किल । वालखिल्याश्रमं प्राप्तो यत्र लिंगं पपात ह
Sinabi ni Yayāti: Dati mong sinabi na si Śambhu, ayon sa salaysay, dahil sa takot sa mga palaso ni Kāma, ay nakarating sa ashram ng mga Vālakhilya—kung saan nahulog ang liṅga.
Verse 3
स कथं पूजितस्तेन शंभुर्मे कौतुकं महत् । वद सर्वं द्विजश्रेष्ठ कामेश्वरनिवेशनम्
Kung gayon, paano siya sinamba roon, si Śambhu? Malaki ang aking pag-uusisa. Isalaysay mo ang lahat, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, tungkol sa tahanan ni Kāmeśvara.
Verse 4
पुलस्त्य उवाच । मुक्तलिंगेऽपि देवेशे न स्मरस्तं मुमोच ह । दर्शयन्नात्मनो बाणं तस्यासौ पृष्ठतः स्थितः
Wika ni Pulastya: Bagaman binitiwan na ng Panginoon ng mga diyos ang liṅga, hindi pa rin siya pinalaya ni Smara (Kāma). Ipinamalas ang sariling palaso, tumindig siya sa likuran Niya.
Verse 5
ततो वाराणसीं प्राप्तस्तद्भयात्त्रिपुरांतकः । तत्राऽपि च तथा दृष्ट्वा धृतचापं मनोभवम्
Pagkaraan, dahil sa takot sa kanya, dumating si Tripurāntaka (Śiva) sa Vārāṇasī. Doon man, nang makita si Manobhava (Kāma) na may hawak na busog, gayon din ang nangyari.
Verse 6
ततः प्रयागमापन्नः केदारं च ततः परम् । नैमिषं भद्रकर्णं च जंबूमार्गे त्रिपुष्करम्
Pagkaraan, narating Niya ang Prayāga, at sumunod ay nagtungo sa Kedāra; dumating din Siya sa Naimiṣa, sa Bhadrakarṇa, at—sa landas na Jambū-mārga—sa Tripuṣkara rin.
Verse 7
गोकर्णं च प्रभासं च पुण्यं च कृमिजांगलम् । गगाद्वारं गयाशीर्षं कालाभीष्टं वटेश्वरम्
Nagpunta Siya sa Gokarṇa at sa Prabhāsa; sa banal na Kṛmijāṅgala; sa Gaṅgā-dvāra, sa Gayāśīrṣa, sa Kālābhīṣṭa, at sa Vaṭeśvara.
Verse 8
किं वा तेन बहूक्तेन तीर्थान्यायतनानि च । असंख्यानि गतो देवः कामं च ददृशे तथा
Ngunit ano ang silbi ng mahabang pagsasalita? Ang Diyos ay nagpunta sa di-mabilang na mga tirtha at banal na dambana—ngunit doon man ay patuloy pa rin niyang nakita si Kāma.
Verse 9
यत्रयत्र महादेवस्तद्भयान्नृप गच्छति । तत्रतत्र पुनः कामं प्रपश्यति धृतायुधम्
O Hari, saan man magtungo si Mahādeva dahil sa takot sa kanya, doon at doon muli niyang nakita si Kāma, tangan ang sandata.
Verse 10
कस्यचित्त्वथकालस्य पुनः प्राप्तोऽर्बुदं प्रति । तत्रापश्यत्तथा काममाकर्णाकर्षितायुधम् । आकुंचितैकपादं च स्थिरदृष्टिं नृपो त्तम
Pagkaraan ng ilang panahon, muli siyang nagbalik patungong Arbuda. Doon ay nakita niyang muli si Kāma, hinila ang sandata hanggang tainga (handa nang tumudla), nakatindig sa isang paa na nakabaluktot at titig na di matinag, O pinakamainam na hari.
Verse 11
अथाऽसौ भगवाञ्छांतः प्रियादुःखसमन्वितः । क्रोधं चक्रे विशेषेण दृष्ट्वा तं पुरतः स्थितम्
Pagkatapos, ang Mapalad na Panginoon—bagaman payapa, ngunit may dalang dalamhati dahil sa minamahal—ay nag-alab sa matinding galit nang makita siyang nakatayo sa harapan.
Verse 12
तस्य कोपाभिभूतस्य तृतीयान्नयनान्नृप । निश्चक्राम महाज्वाला ययाऽसौ भस्मसात्कृतः
O Hari, nang madaig siya ng galit, mula sa ikatlong mata ay sumiklab ang isang dakilang apoy, at dahil doon ang kinasangkutan ay naging abo.
Verse 13
सचापः सशरो राजंस्तस्मिन्पर्वतरोधसि । शंकरो रोषपर्यंतं गत्वा सौख्यमवाप्तवान्
O Hari, sa dalisdis ng bundok na iyon ay naiwan doon ang kanyang busog at mga palaso. Si Śaṅkara ay umabot sa hangganan ng kanyang poot, at pagkaraan ay nakamtan ang kapayapaan at ginhawa.
Verse 14
कैलासं पर्वतश्रेष्ठं जगाम सुरपूजितः । दग्धे मनोभवे भार्या रतिरस्य पतिव्रता । व्यलपत्करुणं दीना पतिशोकपरि प्लुता
Sinasamba ng mga diyos, siya’y nagtungo sa Kailāsa, ang pinakadakilang bundok. Nang masunog si Manobhava (Kāma), ang kanyang asawa na si Rati—tapat na pativrata—ay tumangis nang kaawa-awa, lugmok at nilamon ng dalamhati sa kanyang panginoong asawa.
Verse 15
ततो दारूणि चाहृत्य चितिं कृत्वा नराधिप । आरुरोहाग्निसंदीप्तां चितिं सा पतिदुःखिता । तावदाकाशगां वाणीं शुश्राव च यशस्विनी
Pagkaraan, O panginoon ng mga tao, nagdala siya ng panggatong at nagtayo ng puneraryong siga; at dahil sa pighati sa asawa, umakyat siya sa sigang naglalagablab. Noon din, narinig ng marangal na babae ang isang tinig na nagmumula sa langit.
Verse 16
वागुवाच । मा पुत्रि साहसं कार्षीस्तपसा तिष्ठ सुन्दरि । भूयः प्राप्स्यसि भर्त्तारं कामें तुष्टेन शंभुना
Wika ni Vāk: “O anak, huwag kang gumawa ng padalus-dalos. O marikit, manatili ka sa tapasya, sa banal na pag-aayuno at pagninilay. Muli mong makakamtan ang iyong asawa na si Kāma kapag nalugod si Śambhu (Śiva).”
Verse 17
सा श्रुत्वा तां तदा वाणीं समुत्तस्थौ समुमध्यमा । देवमाराधयामास दिवानक्तमतंद्रिता । व्रतैर्दानैर्जपैर्होमैरुपवासैस्तथा परैः
Nang marinig niya ang tinig na iyon, ang babaeng may payat na baywang ay agad na tumindig. Walang kapaguran, araw at gabi, sinamba niya ang Panginoon sa pamamagitan ng mga panata, pag-aalay ng kaloob, pagbigkas ng mantra (japa), handog sa apoy (homa), pag-aayuno, at iba pang mga pagsasagawa.
Verse 18
ततो वर्ष सहस्रांते तुष्टस्तस्या महेश्वरः । अब्रवीद्वद कल्याणि वरं यन्मनसि स्थितम्
Pagkaraan, sa pagtatapos ng isang libong taon, nalugod si Maheśvara (Śiva) sa kanya at nagsabi: “O mapalad na babae, magsalita—anong biyaya ang nasa iyong puso?”
Verse 19
रतिरुवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव भगवंल्लोक भावनः । अक्षतांगः पुनः कामः कांतो मे जायतां पतिः
Wika ni Rati: “Kung nalulugod Ka sa akin, O Diyos—O Bhagavān, tagapagtaguyod ng mga daigdig—nawa’y si Kāma, na muling nabuo ang kanyang mga sangkap, ay maging aking minamahal na asawa muli.”
Verse 20
एवमुक्ते तया वाक्ये तत्क्षणात्समुपस्थितः । यथा सुप्तो महाराज तद्वद्रूपः स हर्षित
Nang masabi niya iyon, sa mismong sandaling yaon ay nagpakita siya—punô ng galak—taglay ang dating anyo, na wari’y isang nagising mula sa pagkakatulog, O dakilang hari.
Verse 21
इक्षुयष्टिमयं चापं पुष्पबाणसमन्वितम् । भृंगश्रेणिमय्या मौर्व्या शोभितं सुमनोहरम्
Taglay niya ang busog na yari sa tangkay ng tubo, may mga palasong bulaklak, at pinalamutian ng bagting na tila hanay ng mga bubuyog—lubhang kaakit-akit pagmasdan.
Verse 22
ततो रतिसमायुक्तः प्रणिपत्य महेश्वरम् । अनुज्ञातस्तु तेनैव स्वव्यापारेऽभ्यवर्त्तत
Pagkaraan, si Kāma na kasama si Rati ay nagpatirapa at sumamba kay Maheśvara. Nang pahintulutan Siya, nagbalik siya sa sariling tungkulin.
Verse 23
स दृष्ट्वा शिवमाहात्म्यं श्रद्धां कृत्वा नृपोत्तम । शिवं संस्थापयामास पर्वतेऽर्बुदसंज्ञिते
Nang makita ang kadakilaan ni Śiva, ang pinakadakilang hari ay nagkaroon ng pananampalataya; kaya itinatag niya si Śiva (isang dambana/liṅga) sa bundok na tinatawag na Arbuda.
Verse 24
यस्मिन्दृष्टे महाराज नारी वा यदि वा नरः । सप्तजन्मांतराण्येव न दौर्भाग्यमवाप्नुयात्
O dakilang hari, sinumang babae man o lalaki na makakita sa Kanya (kay Śiva na itinatag doon) ay hindi daranas ng kamalasan sa pitong sunod-sunod na kapanganakan.
Verse 25
एवमेतन्मया ख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । कामेश्वरस्य माहात्म्यं कामदाह सविस्तरम्
Ganyan nga ang aking ipinaliwanag sa iyo ang iyong itinatanong—ang kadakilaan ni Kāmeśvara at ang salaysay ng pagsunog kay Kāma (Kāmadāha) nang ganap at masinsin.
Verse 40
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखंडे कामेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चत्वारिंशोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-apatnapung kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Kadakilaan ni Kāmeśvara,” sa Skanda Mahāpurāṇa—sa kalipunang may walumpu’t isang libong taludtod—na nasa ikapitong aklat, Prabhāsa Khaṇḍa, at sa ikatlong bahagi nito, Arbuda Khaṇḍa.