Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । ततः कामेश्वरं गच्छेत्तत्र कामप्रतिष्ठितम् । यस्मिन्दृष्टे सदा मर्त्यः सुरूपः सुप्रभो भवेत्

Transliteration

pulastya uvāca | tataḥ kāmeśvaraṃ gacchettatra kāmapratiṣṭhitam | yasmindṛṣṭe sadā martyaḥ surūpaḥ suprabho bhavet

Translation

Sinabi ni Pulastya: Pagkaraan nito, dapat pumunta sa Kāmeśvara, kung saan itinatag si Kāma. Sa pagtanaw doon, ang isang mortal ay laging nagiging maganda ang anyo at maningning ang ningning.

Word by Word

• पुलस्त्यः: Pulastya
• पुलस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• ततः: then
• ततः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, अनन्तरार्थक क्रियाविशेषण (thereafter)

• कामेश्वरम्: Kāmeśvara
• कामेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कामेश्वर (प्रातिपदिक; काम + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (कामस्य ईश्वरः)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तत्र: there
• तत्र: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक (there)

• कामप्रतिष्ठितम्: established by/with Kāma
• कामप्रतिष्ठितम्: Karma-anvayi (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कामप्रतिष्ठित (प्रातिपदिक; काम + प्रतिष्ठित)
• Form: भूतकृदन्त (PPP of प्रति+√स्था), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying कामेश्वरम्); समासः तत्पुरुष (कामेन प्रतिष्ठितम्/कामे प्रतिष्ठितम्)

• यस्मिन्: in which
• यस्मिन्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• दृष्टे: when (it is) seen
• दृष्टे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दृश्)
• Form: भूतकृदन्त (PPP) सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)

• सदा: always
• सदा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय, नित्यत्ववाचक क्रियाविशेषण (always)

• मर्त्यः: a mortal
• मर्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सुरूपः: handsome
• सुरूपः: Karta-anvayi (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुरूप (प्रातिपदिक; सु + रूप)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying मर्त्यः); समासः कर्मधारय (सुन्दरं रूपं यस्य)

• सुप्रभः: radiant
• सुप्रभः: Karta-anvayi (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुप्रभ (प्रातिपदिक; सु + प्रभ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying मर्त्यः); समासः कर्मधारय (सु-प्रभः)

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāmeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Yayāti

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims approach a Kāmeśvara liṅga shrine; the liṅga is adorned, and a subtle aura of radiance emanates, suggesting the promised prabhā and auspicious beauty.

Characters & Entities

• Pulastya
• Kāmeśvara
• Kāma (Manmatha)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage and darśana of a Śiva-tīrtha bestow auspicious transformation, expressed here as beauty and radiance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāmeśvara tīrtha/Śiva-sthāna in the Arbuda Khaṇḍa of the Prabhāsa Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

The prescription is tīrtha-yātrā and darśana—'one should go' and behold Kāmeśvara.