Adhyaya 31
Isinalaysay ni Pulastya ang isang halimbawa ng pag-aalis-sala na nakasentro sa bantog na Raktānubandha tīrtha. Si Haring Indrasena, pagbalik mula sa digmaan, ay nagpadala ng mapanlinlang na mensahero upang subukin ang pativratā na panata ng kanyang asawang si Sunandā, sa pamamagitan ng huwad na balitang siya’y namatay; si Sunandā, na inilalarawang patipraṇā at matatag sa katapatan, ay namatay nang marinig ang balita. Dahil dito, ang hari ay tinamaan ng bunga ng karma ng strī-vadha (pagkamatay ng isang babae dahil sa kanyang gawa): lumitaw ang ikalawang anino, bumigat ang katawan, nawala ang tejas, at nagkaroon ng mabahong amoy—mga palatandaan ng karumihan. Ginanap niya ang mga ritwal para sa yumao at naglakbay sa maraming tīrtha, kabilang ang Kāśī/Varanasi at Kapālamocana, ngunit hindi pa rin nawala ang sumpa. Sa mahabang paglalagalag, narating niya ang Bundok Arbuda at naligo sa Raktānubandha; naglaho ang ikalawang anino at nagbalik ang mga mapalad na katangian. Ngunit nang lumampas siya sa hangganan ng tīrtha, bumalik ang karumihan; agad siyang nagbalik at muling nalinis, na nagpapakita ng bisa ng lugar sa loob ng itinakdang saklaw. Nang maunawaan ang kataas-taasang dangal ng tīrtha, nagbigay siya ng dāna, nagtayo ng punso ng apoy, at pumasok sa apoy bilang huling pagtalikod; umakyat siya sa Śivaloka. Sa huli, pinupuri ang bunga (phala): ang mga handog at śrāddha roon ay lubhang mabisa; ang pagligo sa araw ng solar saṅkrānti ay sinasabing nag-aalis maging ng brahmahatyā; at ang pagbibigay sa panahon ng eklipse, lalo na ang go-dāna, ay itinuturing na nagpapalaya sa pitong salinlahi.
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । रक्तानुबन्धं वै गच्छेत्तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । यत्र स्नातो नरः सम्यङ्मुच्यते ब्रह्महत्यया
Sinabi ni Pulastya: “Dapat ngang magtungo sa tīrtha na tinatawag na Raktānubandha, bantog sa tatlong daigdig; sapagkat doon, ang sinumang maligo nang wasto ay ganap na napapalaya sa kasalanang brahmahatyā (pagpatay sa Brahmana).”
Verse 2
पुराऽसीत्पार्थिवोनाम इंद्रसेनो महीपतिः । तस्याऽसीत्सुप्रिया भार्या सुनन्दानाम भामिनी । पतिव्रता पतिप्राणा सदा पत्युः प्रिये स्थिता
Noong unang panahon ay may haring nagngangalang Indrasena, panginoon ng lupain. Ang kanyang minamahal na asawa ay ang ginang na si Sunandā—isang pativratā, itinuturing ang asawa bilang mismong buhay, at laging nananatili sa mga bagay na ikinalulugod ng kanyang asawa.
Verse 3
कस्यचित्त्वथ कालस्य स राजा सपरिग्रहः । परदेशं गतो हंतुं शत्रुसंघं दुरासदम्
Pagkaraan, sa isang takdang panahon, ang haring iyon—kasama ang kanyang mga kasama at kagamitang pandigma—ay nagtungo sa banyagang lupain upang lipulin ang hukbong kaaway na mahirap daigin.
Verse 4
तं निहत्य धनं भूरि गृहीत्वा प्रस्थितो गृहम् । ततोऽग्रे प्रेषयामास स दूतं कृत्रिमं नृप
Matapos silang mapuksa at makuha ang saganang yaman, ang hari ay naglakbay pauwi. Pagkaraan, nagpadala siya nang una ng isang huwad na sugo.
Verse 5
सुनन्दां ब्रूहि गत्वा त्वमिन्द्रसेनो हतो रणे । तदाकारस्ततो लक्ष्यः पातिव्रत्ये ममाज्ञया
“Humayo ka at sabihin kay Sunandā: ‘Napatay si Indrasena sa labanan.’ Pagkaraan, sa aking utos, pagmasdan ang kanyang kalagayan—ang katapatan ng isang asawa.”
Verse 6
यदि सा निश्चयं गच्छेन्मरणं प्रति भामिनी । तदा रक्ष्या प्रयत्नेन वाच्यं हास्यं ममोद्भवम्
Kung ang ginang na iyon ay magpasyang mamatay, dapat siyang ingatan nang buong pagsisikap; at magsalita ka ng mga salitang magpapatawa, na mula sa akin, upang mailihis ang kanyang loob.
Verse 7
एवमुक्तो गतो दूतस्तत्क्षणान्नृपसत्तम । तस्यै निवेददामास यदुक्तं तेन भूभुजा
Sa gayong tagubilin, ang sugo ay agad na umalis, O pinakamainam sa mga hari; at iniulat niya sa kanya ang mismong sinabi ng pinunong iyon.
Verse 8
अथ तस्य वचः श्रुत्वा सुनंदा चारुहासिनी । गतप्राणा नृपश्रेष्ठ पतिप्राणा महासती
Nang marinig ang kanyang mga salita, si Sunandā—na may matamis na ngiti—ay nalagutan ng hininga, O pinakamainam sa mga hari; ang dakilang satī na yaon, na ang mismong hininga niya ay ang kanyang asawa.
Verse 9
यस्मिन्काले मृता सा तु सुनन्दा शीलमंडना । तस्मिन्काले नृपः सोऽपि तत्पापेन समाश्रितः
Sa sandaling namatay si Sunandā—na pinalamutian ng marangal na asal—sa sandaling iyon din ang hari ay nasakmal ng kasalanang yaon.
Verse 10
अथापश्यद्द्वितीयां स च्छायां गात्रस्य चोपरि । तथा गुरुतरं कायं सालस्यं समपद्यत
Pagkaraan, nakita niya ang ikalawang anino sa ibabaw ng sarili niyang katawan; at ang kanyang pangangatawan ay bumigat, at siya’y nalugmok sa katamaran at pamamanhid.
Verse 11
तेजोहीनं सुदुर्गंधि विवर्णं नृपसत्तम । अथ प्राप्तो गृहं राजा श्रुत्वा भार्यासमुद्भवम्
Walang ningning, mabaho, at nanlilimahid ang kulay—O pinakamainam sa mga hari—pagkaraan ay umuwi ang hari, matapos marinig ang nangyari tungkol sa kanyang asawa.
Verse 12
विनाशं दुःखशोकार्तः करुणं पर्यदेवयत् । स ज्ञात्वा पापमात्मानं स्त्रीहत्यासुविदूषितम्
Dahil sa dalamhati at pighati, siya’y tumangis nang kaawa-awa tungkol sa kapahamakan; sapagkat nakilala niyang siya’y makasalanan, lubhang nadungisan ng kasalanang pagpatay sa isang babae.
Verse 13
ब्राह्मणानां समादेशात्तथा यात्रापरोऽभवत् । कृत्वौर्द्ध्वदैहिकं तस्या लघुमात्र परिग्रहः । वाराणस्यां गतः पूर्वं तत्र दानं ददौ बहु
Sa utos ng mga brāhmaṇa, siya’y naging taimtim sa banal na paglalakbay. Matapos isagawa ang mga ritong panglibing para sa kanya, at taglay lamang ang kaunting baon, una siyang nagtungo sa Vārāṇasī at doon nagbigay ng saganang kawanggawa.
Verse 14
कपालमोचने तीर्थे सर्वपापप्रणाशने । त्रिनेत्रो यत्र निर्मुक्तः पुरा वै ब्रह्महत्यया
Sa Kapālamocana Tīrtha, ang pook na pumupuksa sa lahat ng kasalanan—kung saan noong unang panahon ang Panginoong Tatlong-Mata (Trinetra) ay napalaya mula sa kasalanang brahmahatyā, ang pagpatay sa brāhmaṇa.
Verse 15
तस्य च्छाया द्वितीया सा न नष्टा तत्र भूपते । ततः कनखलं प्राप्तः सुपुण्यं शुद्धिदं नृणाम्
Ngunit doon, O hari, ang kanyang ikalawang anino ay hindi naglaho. Pagkaraan ay narating niya ang Kanakhala, na lubhang mapagpala at nagbibigay ng paglilinis sa mga tao.
Verse 16
तथैव पुष्करारण्यं तस्मादमरकण्टकम् । कुरुक्षेत्रं ततो राजन्प्राप्तोऽसौ नृपसत्तमः
Gayundin, nagtungo siya sa gubat ng Puṣkara; mula roon sa Amarakantaka; at pagkatapos, O hari, ang pinakadakilang pinuno ay nakarating sa Kurukṣetra.
Verse 17
प्रभासं सोमतीर्थं च ततस्तु कृमिजांगले । एकहंसं ततो राजन्पुण्यपारिप्लवं ततः
Nagtungo siya sa Prabhāsa at sa Somatīrtha; saka sa Kṛmijāṅgala; pagkatapos, O hari, sa Ekahaṃsa; at pagkaraan ay sa Puṇyapāriplava.
Verse 18
रुद्रकोटिं विरूपाक्षं ततः पंचनदं नृप । एवमादीनि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च । परिभ्रमन्महीपाल परिश्रांतो नराधिपः
Sa Rudrakoṭi at Virūpākṣa, saka sa Pañcanada, O hari—gayon siya gumala sa mga banal na tīrtha at sa iba pang mga dambanang mapagpala. Sa patuloy na paglalagalag, napagod ang pinuno ng mga tao, O tagapagtanggol ng lupa.
Verse 19
ततो वर्षसहस्रांते संप्राप्तोऽर्बुदपर्वते । तत्रापश्यन्नरपतिस्तीर्थान्यायतनानि च
Pagkaraan, sa pagtatapos ng isang libong taon, dumating siya sa Bundok Arbuda. Doon nakita ng hari ang mga banal na tīrtha at ang mga sagradong santuwaryo rin.
Verse 20
तपस्विसंघान्विविधान्ब्राह्मणान्वेदपारगान् । ददौ दानानि बहुशो ब्राह्मणेभ्यो यदृच्छया
Madalas siyang nagkaloob ng mga handog, ayon sa pagkakataon, sa iba’t ibang kapulungan ng mga ascetic—mga Brāhmaṇa na ganap na bihasa sa mga Veda.
Verse 21
प्राप्तो रक्तानुबंधं च तीर्थं तत्रैव पर्वते । तत्र स्नातो विनिष्क्रांतो यावत्पश्यति भूमिपः
Narating niya sa mismong bundok ang banal na tīrtha na tinatawag na Raktānubandha. Pagkaligo roon, siya’y umahon at saka tumingin sa paligid, habang sinusuri ng hari ang kanyang kalagayan.
Verse 22
तावन्न दृश्यते च्छाया द्वितीया स्त्रीवधोद्भवा । लघुत्वं सर्वगात्राणि संप्राप्तानि महीपते
Sa gayong sandali, hindi na nakita ang ikalawang anino—na isinilang mula sa kasalanang pagpatay sa isang babae. At dumating ang gaan sa lahat ng kanyang mga sangkap, O panginoon ng lupa.
Verse 23
विगन्धता प्रणष्टा च तेजोवृद्धिः पराभवत् । ततो हृष्टमना भूत्वा दत्त्वा दानानि भूरिशः । स्तूयमानश्चतुर्दिक्षु बंदिभिः प्रस्थितो गृहम्
Naglaho ang kanyang mabahong amoy at lalo pang sumidhi ang kanyang ningning. Pagkaraan, sa pusong nagagalak, nagkaloob siya ng saganang mga handog; at habang pinupuri sa apat na panig ng mga tagapagbalita, siya’y naglakbay pauwi.
Verse 24
ततो रक्तानुबंधस्य सोमातिक्रमणं नृप । यावत्करोति राजेन्द्र तावदस्य पुनस्तथा
Pagkaraan, O hari, sa tuwing nilalabag niya ang tuntunin tungkol sa pag-inom ng Soma, O panginoon ng mga hari, sa gayong tagal ding iyon muling bumabalik sa kanya ang pagdurusang Raktānubandha, sa kaparehong paraan.
Verse 25
सा च्छाया दृश्यते देहे द्वितीया नृपसत्तम । स एव गन्धो गात्रेषु तेजोहानिश्च सा नृप
O pinakadakilang hari, muling nakita sa kanyang katawan ang ikalawang anino. Ang dating amoy ay bumalik sa kanyang mga sangkap, at ang kanyang ningning ay humina, O hari.
Verse 26
ततो दुःखाभिसंतप्तो गतस्तत्रैव तत्क्षणात् । रक्तबंधमनुप्राप्तो विपाप्मा सोऽभवत्पुनः
Pagkaraan, dahil sa dalamhating sumusunog sa kanya, agad siyang bumalik doon. Nang marating niyang muli ang Raktabandha, siya’y muling naging malaya sa kasalanan.
Verse 27
स ज्ञात्वा तीर्थमाहात्म्यं परं पार्थिवसत्तमः । तत्र दारूणि चाहृत्य चितां कृत्वा ततो नृप । दानं दत्त्वा द्विजाग्रेभ्यः प्रविष्टो हव्यवाहनम्
Nang malaman ng pinakadakilang hari ang sukdulang kadakilaan ng tīrtha na iyon, nagdala siya roon ng panggatong at itinayo ang chitā, ang puneraryong siga. Pagkaraan, O hari, matapos maghandog ng mga kaloob sa mga pangunahing Brāhmaṇa, pumasok siya sa apoy na handog, si Havyavāhana (Agni).
Verse 28
ततो विमानमारुह्य परित्यज्य कलेवरम् । दिव्यमाल्यांबरधरः शिवलोकमुपागमत्
Pagkaraan, sumakay siya sa makalangit na vimāna at iniwan ang katawang mortal; nakasuot ng banal na mga bulaklak na kuwintas at kasuotang dibino, at nagtungo sa daigdig ni Śiva.
Verse 29
शिवलोकमनुप्राप्ते तस्मिन्पार्थिवसत्तमे । देवर्षयस्तदा वाक्यमिदमाहुः सुविस्मयात्
Nang ang pinakadakilang hari na iyon ay nakarating na sa daigdig ni Śiva, ang mga banal na rishi ng langit, sa matinding pagkamangha, ay nagsalita ng ganitong mga salita.
Verse 30
तीर्थेभ्यस्तु परं तीर्थमिदं वै पावनं परम् । इन्द्रसेनो ह्यतः पापात्तीर्थसंगाद्व्यमुच्यत
Tunay na ang tīrtha na ito ang kataas-taasang tīrtha, higit sa lahat ng banal na tawiran—pinakamahusay sa kapangyarihang maglinis. Sapagkat si Indrasena ay napalaya sa kasalanan sa pamamagitan mismo ng pagdikit sa tīrtha na ito.
Verse 31
ततः प्रभृति तत्तीर्थं ख्यातं च धरणीतले । रक्तानां प्राणिनां यस्मादनुबन्धं करोति यत्
Mula noon, ang tīrtha na iyon ay sumikat sa ibabaw ng lupa, sapagkat lumilikha ito ng isang “pagkakabigkis” sa mga nilalang na may dugo, ibig sabihin ay mga may katawan.
Verse 32
रक्तानुबन्धमित्येव तस्मात्तत्कीर्त्त्यते क्षितौ । तत्र सन्तर्प्य वै देवान्यः श्राद्धं कुरुते नृप
Kaya nga, ito’y ipinagdiriwang sa lupa sa pangalang “Raktānubandha”. O Hari, sinumang doon ay unang magbigay-lugod sa mga diyos sa pamamagitan ng mga handog, at saka magsagawa ng śrāddha—
Verse 33
तत्र संक्रमणे भानोर्यः स्नानं कुरुते नरः । श्रद्धया परया युक्तो मुच्यते ब्रह्महत्यया
Doon, sa sandali ng saṅkramaṇa ng Araw (paglipat ng araw), ang sinumang maligo nang may pinakamataas na pananampalataya ay napapalaya maging sa kasalanang brahmahatyā.
Verse 34
पितृक्षेत्रे गयायां च श्राद्धं यः कुरुते नरः । गयाश्राद्धसमं प्राहुः फलं तस्य महर्षयः
At sa Gayā, na tanyag bilang “pook ng mga ninuno,” ang sinumang magsagawa ng śrāddha—ipinahayag ng mga dakilang rishi na ang bunga nito’y kapantay ng śrāddha sa Gayā.
Verse 35
चन्द्रसूर्योपरागे वा गोदानं नृपसत्तम । यः करोति नरस्तत्र स कुलान्सप्त तारयेत्
O pinakamainam sa mga hari, doon sa oras ng paglalaho ng Buwan o ng Araw, ang sinumang magbigay ng baka bilang dāna ay magliligtas sa pitong salinlahi ng kanyang angkan.