Adhyaya 26
Isinalaysay ni Pulastya sa isang haring kausap ang kadakilaan ng Kanakhala Tīrtha, isang banal na pook sa bundok na nakapupuksa ng kasalanan. Noong una, ang haring si Sumati ay dumalaw sa Arbuda sa panahon ng eklipse ng araw (sūryagraha), dala ang pinong ginto upang ihandog bilang dāna sa mga brāhmaṇa. Sa di-sinasadyang pagkakamali, nahulog ang ginto sa tubig at hindi natagpuan kahit hanapin; umuwi siyang may pagsisisi, at kalaunan ay bumalik upang maligo sa ritwal sa isa pang eklipse. Habang inaalala ang nawalang ginto, kinausap siya ng isang tinig na walang katawan (aśarīriṇī vāk) na nagsabing sa pook na ito ay walang “pagkawala” sa mundong ito man o sa kabilang-buhay; ang ginto ay dumarami nang koṭiguṇa, at ang pagsisisi sa dating pangyayari ay nagbubunga ng isang saṅkhyā (bilang/sukat) na kaugnay ng mga gagawing śrāddha at pagbibigay sa hinaharap. Inutusan siyang maghanap, at natagpuan niya ang masaganang ginto—maliwanag at dumami. Nakilala niya ang kapangyarihan ng tīrtha at nagsagawa ng malawak na dāna sa mga brāhmaṇa, iniaalay ito sa mga diyos ng mga ninuno (pitṛdevatā). Sa bisa ng handog, sinasabing naging yakṣa siya na nagngangalang Dhanada, tagapagkaloob ng sari-saring kayamanan. Nagtatapos ang kabanata sa tuntunin: ang śrāddha na ginagawa rito sa eklipse ng araw ay nakalulugod sa mga ninuno sa tagal na tulad ng ākalpa; ang pagligo ay nakapagpapasaya sa mga ṛṣi, mga deva, at dakilang nāga, at agad na sumisira ng kasalanan. Kaya nararapat magsikap na maligo roon at magsagawa ng dāna at śrāddha ayon sa kakayahan.
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । तस्मिन्कनखलंनाम पर्वते पापनाशने
Sinabi ni Pulastya: “Pagkaraan nito, O pinakadakilang hari, marapat na magtungo sa isang Tīrtha na bantog sa tatlong daigdig—sa bundok na pumupuksa ng kasalanan na tinatawag na Kanakhala.”
Verse 2
शृणु तत्राऽभवत्पूर्वं यदाश्चर्यं महीपते । पार्थिवः सुमतिर्नाम संप्राप्तोऽर्बुदपर्वते
Makinig, O hari, sa kababalaghang naganap doon noong unang panahon. Isang pinunong nagngangalang Sumati ang minsang dumating sa Bundok Arbuda.
Verse 3
सूर्यग्रहे महीपाल तीर्थं कनखलं गतः । तेन विप्रार्थमानीतं सुवर्णं जात्यमेव हि
Sa panahon ng paglalaho ng araw, O hari, nagtungo siya sa banal na tawiran ng Kanakhala. Nagdala siya roon ng dalisay na ginto upang ihandog bilang dāna sa mga brāhmaṇa.
Verse 4
प्रभूतं पतितं तोये प्रमादात्तस्य भूपतेः । न लब्धं तेन भूपाल अन्वेषणपरेण च
Dahil sa pagkakaligta ng hari, napakaraming ginto ang nahulog sa tubig. Bagaman masikap siyang naghanap, O pinuno, hindi niya ito nabawi.
Verse 5
ततः स्नात्वा गृहं प्राप्तः पश्चात्तापसमन्वितः । ततः कालेन महता स भूयस्तत्र चागतः
Pagkatapos maligo, umuwi siya na puspos ng pagsisisi. Pagkaraan ng mahabang panahon, bumalik siyang muli sa pook na iyon.
Verse 6
स्नानार्थं भास्करे ग्रस्ते तं च देशमपश्यत । चिंतयामास मेधावी ह्यस्मिन्देशे तदा मम
Nang malamon ang araw sa eklipse at siya’y dumating upang maligo, nakita niya ang mismong pook na iyon. Nagmuni ang marunong na hari: “Sa lugar na ito, noong panahong iyon, ang akin…”
Verse 7
सुवर्णं पतितं हस्तान्न च लब्धं कथंचन
“Nadulas ang ginto mula sa aking mga kamay, at hindi ko ito nabawi sa anumang paraan.”
Verse 8
पुलस्त्य उवाच । एवं चिंतयतस्तस्य वागुवाचाशरीरिणी । नात्र नाशोऽस्ति राजेन्द्र इह लोके परत्र च
Sinabi ni Pulastya: Habang siya’y nag-iisip nang gayon, may tinig na walang katawan na nagsalita: “O hari ng mga hari, dito’y walang pagkalugi—sa daigdig na ito man o sa kabilang-buhay.”
Verse 9
अत्र कोटिगुणं जातं सुवर्णं यत्पुरातनम् । पश्चात्तापस्त्वया भूरि कृतो यद्द्रव्यनाशने
“Dito, ang dating ginto ay naging pinarami nang isang koro. At sapagkat labis ang iyong pagsisisi sa pagkawala ng yaman na iyon…”
Verse 10
तस्मात्संख्या च संजाता तथैवाकल्पितस्य च । येऽत्र श्रद्धासमायुक्ताः सुवर्णैर्नृपसत्तम । यत्नाच्छ्राद्धं करिष्यंति सुवर्णं च विशेषतः
Kaya nga, maging ang hindi sinadyang bagay ay naitatala rin dito. O pinakadakilang hari, yaong dumarating dito na may pananampalataya at maingat na nagsasagawa ng śrāddha—lalo na sa pag-aalay ng ginto—
Verse 11
ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यंति संख्या तस्य न विद्यते । अत्रान्वेषय देशे त्वं प्राप्स्यसे नाऽत्र संशयः
Kapag ibinibigay nila ang gayong handog sa mga brāhmaṇa, hindi na masusukat ang dami nito. Maghanap ka sa mismong pook na ito—makakamtan mo iyon; walang pag-aalinlangan.
Verse 12
स श्रुत्वा भारती तत्र ह्याकाशादुत्थितां नृप । अन्वेषमाणोऽस्मिन्देशे सुवर्णं तच्च लब्धवान्
O Hari, nang marinig niya roon ang banal na tinig na si Bhāratī na umalingawngaw mula sa langit, naghanap siya sa lupain at tunay ngang natagpuan ang ginto.
Verse 13
शुभ्रं कोटिगुणं प्राज्यं ततस्तुष्टिं समागतः । ज्ञात्वा तीर्थप्रभावं तं ब्राह्मणेभ्यः सहस्रशः । प्रददौ च दयायुक्त उद्दिश्य पितृदेवताः
Ang ginto ay dalisay, dumami nang isang crore na ulit at sagana; kaya siya’y lubos na nasiyahan. Nang malaman niya ang kapangyarihan ng tīrtha na iyon at napuspos ng habag, nagkaloob siya ng libu-libong handog sa mga brāhmaṇa, iniuukol sa mga diyos ng mga ninuno (Pitṛs).
Verse 14
ततस्तस्य प्रभावेण स दानस्य महीपतिः । संजातो धनदोनाम यक्षो नानाधनप्रदः
Pagkaraan, dahil sa kapangyarihan ng tīrtha at ng kawanggawang iyon, ang panginoon ng lupa ay isinilang bilang isang Yakṣa na nagngangalang Dhanada, tagapagkaloob ng sari-saring kayamanan.
Verse 15
तत्र यः कुरुते श्राद्धं ग्रहे सूर्यस्य भूमिप । आकल्पं पितरस्तस्य तृप्तिं यांति सुतर्पिताः
O pinuno ng lupa, sinumang magsagawa roon ng śrāddha sa tahanan/templo ni Sūrya, ang kanyang mga ninuno ay mananatiling lubos na nasiyahan hanggang sa wakas ng kapanahunan, sapagkat sila’y napaghandugan nang wasto at ikinalugod.
Verse 16
स्नानेन ऋषयो देवास्तुष्टिं यांति महोरगाः । नाशः संजायते सद्यः पापस्य पृथिवीपते
Sa pagligo roon, ang mga Ṛṣi, ang mga Deva, at ang mga dakilang Nāga ay nalulugod; at ang pagkapawi ng kasalanan ay agad na nagaganap, O panginoon ng lupa.
Verse 17
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । यथाशक्त्या तथा दानं श्राद्धं च नृपसत्तम
Kaya nga, sa buong pagsisikap ay dapat maligo roon; at ayon sa makakaya, dapat ding magbigay ng dāna (kawanggawa) at magsagawa ng śrāddha, O pinakadakila sa mga hari.
Verse 26
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडे कनखलतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम षङ्विंशोऽध्यायः
Sa ganito nagtatapos ang ika-dalawampu’t anim na kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Kanakhala-tīrtha,” sa ikatlong Arbuda Khaṇḍa ng ikapitong Prabhāsa Khaṇḍa ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa Ekāśītisāhasrī Saṃhitā.