Adhyaya 21
Isinalaysay ni Pulastya ang isang aral na nakasentro sa pook tungkol sa kabanalan at kapangyarihan ng Piṇḍodaka Tīrtha. May isang Brahmin na nagngangalang Piṇḍodaka na mabagal matuto at hindi matapos ang pag-aaral kahit tinuruan; kaya sumidhi ang kanyang paglayo sa makamundong pagnanasa at umurong siya sa isang yungib sa bundok. Dahil sa kahihiyan sa guro at sa pagdurusang hindi sumisibol sa kanya ang pananalita at kaalaman, hinangad pa niyang mamatay. Sa isang lihim at tahimik na lugar, nagpakita si Sarasvatī at tinanong ang sanhi ng kanyang dalamhati. Ipinakilala niya ang sarili bilang nananahan sa mapalad na bundok at nag-alok ng biyaya, na may takdang panahon: sa trayodaśī, ang ikalabintatlong araw ng buwan, sa pagpasok ng gabi (niśāmukha). Hiniling ni Piṇḍodaka ang sarvajñatva (lubos na pagkaalam) at na ang tīrtha ay sumikat sa kanyang pangalan. Ipinagkaloob ni Sarasvatī ang dalawa at ipinahayag na ang sinumang maligo roon sa itinakdang oras ay magkakamit ng lubos na kaalaman kahit mahina ang talino, at pinagtibay ang kanyang patuloy na pag-iral sa pook. Pagkaraan, naglaho siya; si Piṇḍodaka ay naging ganap na marunong, umuwi at pinamangha ang mga tao, kaya lumaganap ang balita ng bisa ng tīrtha.
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ पिण्डोदकमनुत्तमम् । तीर्थं यत्र तपस्तप्तं पिण्डोदकद्विजातिना
Sinabi ni Pulastya: “Pagkaraan nito, O pinakamainam sa mga hari, marapat na magtungo sa walang kapantay na Piṇḍodaka na tīrtha—ang banal na pook kung saan ang dvija na nagngangalang Piṇḍodaka ay nagsagawa ng tapas (pagpapakasakit).”
Verse 2
पुरा पिण्डोदकोनाम ब्राह्मणोऽभून्महामते । मन्दप्रज्ञोऽल्पमेधावी सोपाध्यायेन पाठितः
Noong unang panahon, O marunong, may isang brāhmaṇa na nagngangalang Piṇḍodaka. Siya’y mapurol ang isip at kakaunti ang talino, at tinuruan siyang mag-aral ng kaniyang guro.
Verse 3
अशक्तोऽध्ययनं कर्तुं जाड्यभावान्महीपते । स वैराग्यं परं गत्वा संप्राप्तो गिरिगह्वरे
O hari, dahil sa kaniyang kabagalan ng isip ay hindi niya nagawang ipagpatuloy ang pag-aaral. Kaya’t nakamtan niya ang malalim na vairāgya, at dumating siya sa isang yungib sa bundok upang mag-isa sa pagsasanay espirituwal.
Verse 4
एतस्मिन्नेव कालेतु तत्रैव च सरस्वती । वीणाविनोदसंयुक्ता विविक्ते तमुपस्थिता
Sa mismong sandaling iyon, doon din, ang Diyosa Sarasvatī—na nalulugod sa pagtugtog ng vīṇā—ay lumapit sa kaniya sa isang liblib na pook.
Verse 5
तं दृष्ट्वा ब्राह्मणं खिन्नं वैराग्येण समन्वितम् । कृपाविष्टा महादेवी वाक्यमेतदुवाच ह
Nang makita niya ang brāhmaṇa na lugmok at puspos ng vairāgya, ang Dakilang Diyosa ay napuspos ng habag at nagsalita ng ganito.
Verse 6
सरस्वत्युवाच । कस्मात्त्वं खिद्यसे विप्र विरक्त इव भाससे । कस्मान्न हृष्यसि हृदा कस्मादत्र त्वमागतः । वद शीघ्रं महाभाग तवांतिके वसाम्यहम्
Wika ni Sarasvatī: “Bakit ka nagdadalamhati, O vipra? Bakit ka nagmumukhang tila walang pagkakapit sa lahat? Bakit hindi nagagalak ang iyong puso? Bakit ka naparito? Magsalita ka agad, O mapalad—sapagkat ako’y nananahan malapit sa iyo.”
Verse 7
पिण्डोदक उवाच । अहं वैराग्यमापन्न उपाध्यायतिरस्कृतः । ज्ञानहीनो महाभागे मृत्युं वांछामि सांप्रतम्
Wika ni Piṇḍodaka: “Nahulog ako sa vairāgya, at hinamak ako ng aking guro. Salat sa tunay na kaalaman, O dakilang ginang, ngayon ay ninanais ko ang kamatayan.”
Verse 9
न मे सरस्वती देवी जिह्वाग्रे परिवर्तते । कारणं नान्यदस्तीह मृत्योर्मम वरानने । दृष्टोऽकस्मात्त्वया चाहं ततो यास्यामि चान्यतः । मरणं हि मम श्रेयो मूकभावान्न जीवितम्
“Para sa akin, ang Diyosa Sarasvatī ay hindi gumagalaw sa dulo ng aking dila. Wala nang ibang dahilan dito sa pagnanais ko ng kamatayan, O may magandang mukha. Bigla mo akong nakita; kaya ako’y tutungo sa iba. Sapagkat ang kamatayan ay higit na mabuti sa akin kaysa mabuhay sa pagiging pipi.”
Verse 10
सरस्वत्युवाच । अहं सरस्वती देवी सदास्मिन्वरपर्वते । निशासुखे त्रयोदश्यां करोमि वसतिं द्विज । तस्मात्त्वं प्रार्थय वरं यदभीष्टं सुदुर्लभम्
Sinabi ni Sarasvatī: “Ako ang Diyosa Sarasvatī. Lagi akong nananahan sa dakilang bundok na ito. Sa ikalabintatlong araw ng buwan (trayodaśī), sa kaaya-ayang pagsapit ng gabi, O dwija, dito ako naninirahan. Kaya humiling ka ng biyaya—anumang ninanais mo, kahit napakahirap makamtan.”
Verse 11
पिण्डोदक उवाच । प्रसादात्तव वै वाणि सर्वज्ञत्वं ममेप्सितम् । एतत्तीर्थं तु मन्नाम्ना ख्यातिं यातु शुचिस्मिते
Wika ni Piṇḍodaka: “Sa iyong biyaya, O Vāṇī, diyosa ng pananalita, ninanais ko ang pagiging ganap na nakaaalam. At nawa’y sumikat ang banal na tīrtha na ito sa aking pangalan, O may dalisay na ngiti.”
Verse 12
सरस्वत्युवाच । अद्यप्रभृति सर्वज्ञो ह्यत्र लोके भविष्यसि । नाम्ना तव तथा तीर्थमेतत्ख्यातिं प्रयास्यति
Sinabi ni Sarasvatī: “Mula sa araw na ito, tunay na magiging ganap na nakaaalam ka sa mundong ito; at ang tīrtha na ito’y magkakamit din ng katanyagan sa iyong pangalan.”
Verse 13
निशामुखे त्रयोदश्यां योऽत्र स्नानं करिष्यति । भविष्यति स सर्वज्ञो यद्यपि स्यात्सुमन्दधीः
Sa pagsapit ng gabi, sa ikalabintatlong araw ng buwan, sinumang maligo rito ay magiging lubos na nakaaalam, kahit siya’y dating mababa ang unawa.
Verse 14
अत्र मे सततं वासो भविष्यति द्विजोत्तम । यस्मात्तस्मात्सदा स्नानं कर्तव्यं सुसमाहितैः
“O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, dito ang aking palagiang tahanan. Kaya nga, ang mga may payapang loob at may pag-iingat ay dapat laging maligo rito.”
Verse 15
एवमुक्त्वा ततो देवी तत्रैवांतरधीयत । पिण्डोदको हि सर्वज्ञो भूत्वाथ स्वगृहं ययौ । व्यस्मापयज्जनान्सर्वांस्तत्तीर्थस्य समाश्रयात्
Pagkasabi nito, naglaho ang Diyosa sa mismong pook na iyon. Pagkaraan, si Piṇḍodaka ay naging lubos na nakaaalam at umuwi sa sariling tahanan; at sa pagkanlong sa banal na tīrtha, pinamangha niya ang lahat sa kapangyarihan at luwalhati nito.
Verse 21
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे पिण्डोदकतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकविंशोऽध्यायः
Kaya nagwawakas, sa banal na Skanda Mahāpurāṇa—sa Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā, sa ikapitong bahagi na tinatawag na Prabhāsa-khaṇḍa, at sa ikatlong kabahaging Arbuda-khaṇḍa—ang ikadalawampu’t isang kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Kaluwalhatian ng Piṇḍodaka-tīrtha.”