Adhyaya 93

Verse 1

सूत उवाच । अथान्यदपि तत्रास्ति गोमुखाख्यं सुशोभनम् । यद्गोवक्त्रात्पुरा लब्धं सर्वपातकनाशनम्

Sinabi ni Sūta: “Naroon din ang isa pang maringal na banal na pook na tinatawag na Gomukha, na noong unang panahon ay lumitaw mula sa bibig ng isang baka, at pumupuksa sa lahat ng kasalanan.”

Verse 2

पुरासीदत्र गोपालः कश्चित्कुष्ठसमावृतः । चमत्कारपुरं विप्र अतीव क्षामतां गतः

Noong unang panahon, sa pook na iyon ay may isang pastol ng baka na nababalot ng ketong. O brāhmaṇa, sa bayang tinatawag na Camatkārapura siya’y naging labis na payat at nanghihina.

Verse 3

कस्यचित्त्वथ कालस्य तेन मार्गेण गोकुलम् । मध्याह्नसमये प्राप्तं चंद्रे चित्रासमन्वितः

Pagkaraan ng ilang panahon, sa landas na iyon ay narating ang Gokula sa oras ng katanghalian, nang ang Buwan ay kasabay ng Citrā na nakṣatra.

Verse 4

एकादश्यां तृषार्त्तं च भास्करे वृषसंस्थिते । एकयापि ततो धेन्वा तृणस्तम्बमतीव हि । नीलमालोकितं तत्र दूरादेत्य प्रहर्षिता

Sa araw ng Ekādaśī, nang ang Araw ay nasa Vṛṣa (Taurus), isang bakang pinahihirapan ng uhaw ang nakakita mula sa malayo ng isang kumpol ng damong tila bughaw-itim; paglapit niya roon, siya’y labis na nagalak.

Verse 5

दन्तैर्द्रुतं समुत्पाट्य यावदाकर्षति द्विजाः । तावत्तज्जडमार्गेण तोयधारा विनिर्गता

Mabilis niya itong binunot gamit ang mga ngipin at hinila—O mga dwija—at sa sandaling iyon, bumulwak ang isang agos ng tubig sa kahabaan ng matigas na daanang iyon.

Verse 6

अथास्वाद्य तृणं तस्मात्तृषार्ता च शनैःशनैः । पपौ तोयं सुविश्रब्धा सुस्वादु क्षीरसंनिभम्

Pagkaraan, matapos malasahan ang damong iyon, ang bakang uhaw ay dahan-dahang uminom ng tubig nang may ganap na pagtitiwala—matamis ang lasa at wari’y gatas.

Verse 7

तस्या वेगेन तत्तोयं पिबन्त्यास्तत्रभूतले । गर्ता जाता सुविस्तीर्णा सलिलेन समावृता

Habang iniinom niya ang tubig na iyon nang buong lakas at pananabik, sa mismong lupa roon ay nabuo ang isang malapad na hukay, at ito’y napuno at natakpan ng tubig.

Verse 8

ततोऽन्याः शतशो गावः पपुस्तोयं मुनिर्मलम् । तृषार्त्तास्तद्द्विजश्रेष्ठाः पीयूषरससंनिभम्

Pagkaraan, daan-daang iba pang baka na pinahihirapan ng uhaw ay uminom din ng tubig na iyon—O pinakadakila sa mga dwija—dalisay at walang dungis, na wari’y katas ng amṛta, ang nektar.

Verse 9

यथायथा गता गावस्तत्र तोयं पिबंति ताः । सा गर्ता वक्त्रसंस्पर्शाद्वृद्धिं याति तथा तथा

Habang dumarami ang mga baka na dumarating doon at umiinom ng tubig, gayon din ang palanggana ay lalo pang lumalaki, lumalawak dahil sa pagdampi ng kanilang mga bibig.

Verse 10

ततश्च गोकुले कृत्स्ने जाते तृष्णाविवर्जिते । गोपालोऽपि तृषार्तस्तु तस्मिंस्तोये विवेश च

At nang ang buong Gokula ay napawi na ang uhaw, ang pastol ng baka man—bagaman pinahihirapan ng uhaw—ay pumasok sa tubig na iyon.

Verse 11

अंगं प्रक्षाल्य पीत्वापो यावन्निष्क्रामति द्रुतम् । तावत्पश्यति गात्रं स्वं द्वादशार्कसमप्रभम्

Nang mahugasan ang katawan at mainom ang tubig na iyon, habang ito’y mabilis pang nananatili sa loob niya, nakita niya ang sarili niyang mga sangkap na nagniningning na tila liwanag ng labindalawang araw.

Verse 12

ततो विस्मयमापन्नो गत्वा स्वीयं निकेतनम् । वृतांतं कथयामास लोकानां पुरतोऽखिलम्

Pagkaraan, napuno siya ng pagkamangha; nagtungo siya sa sariling tahanan at isinalaysay ang buong pangyayari sa harap ng mga tao.

Verse 13

तृणस्तम्बं यथा धेन्वा तत्रोत्पाट्य प्रशक्तितः । यथा विनिर्गतं तोयं यथा तेनावगाहितम्

Isinalaysay niya kung paanong gaya ng bakang humihila nang buong lakas sa isang kumpol ng damo roon, bumulwak ang tubig—kung paano ito lumitaw at kung paano siya lumusong at naligo rito.

Verse 15

भवंति च विनिर्मुक्ता रोगैः पापैश्च तत्क्षणात् । अपापाश्च पुनर्यांति तत्क्षणात्त्रिदिवालयम्

Sila’y agad na napapalaya sa mga karamdaman at kasalanan; at yamang nalinis na sa sala, sa sandaling iyon din ay tumutungo sa tahanan ng mga diyos.

Verse 16

ततःप्रभृति तत्ख्यातं तीर्थं गोमुखसंज्ञितम् । गोमुखाद्भूतले जातं यतश्चैवं द्विजोत्तमाः

Mula noon, ang banal na tirtha ay sumikat sa pangalang ‘Gomukha’; sapagkat ito’y sumibol sa lupa mula sa bibig ng baka—ganyan nga, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang.

Verse 17

अथ भीतः सहस्राक्षस्तद्दृष्ट्वा स्वर्गदायकम् । अक्लेशेन मनुष्याणां पूरयामास पांसुभिः

Pagkaraan, si Sahasrākṣa (Indra), nang matakot sa pagkakitang ito’y nagbibigay ng langit, ay pinuno iyon ng buhangin upang hindi ito madaling makamtan ng mga tao.

Verse 18

ऋषय ऊचुः । किं तत्कारणमादिष्टं येन तत्तादृशं जलम् । तस्मात्स्थानाद्विनिष्क्रांतं सूतपुत्र वदस्व नः

Wika ng mga rishi: “Ano ang itinakdang dahilan kung kaya’t ang gayong tubig ay lumabas mula sa pook na iyon? O anak ni Sūta, sabihin mo sa amin.”

Verse 19

सूत उवाच । अत्र पूर्वं तपस्तप्तमम्बरीषेण भूभुजा । पुत्र शोकाभिभूतेन तोषितो गरुडध्वजः

Sinabi ni Sūta: “Noong unang panahon, dito mismo, si Haring Ambarīṣa—na nilamon ng dalamhati sa kanyang anak—ay nagsagawa ng matinding tapa; at si Garuḍadhvaja (Viṣṇu) ay nalugod.”

Verse 20

तस्य पुत्रः सुविख्यातः सुवर्चा इति विश्रुतः । एको बभूव वृद्धत्वे कथंचिद्द्विजसत्तमाः

Ang anak ng hari ay bantog at kilala sa pangalang Suvarcā; nang ang hari’y tumanda, sa paraang di mawari, isinilang ang nag-iisang supling, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang.

Verse 21

पूर्वकर्मविपाकेन स बालोऽपि च तत्सुतः । कुष्ठव्याधिसमाक्रांतः पितृमातृसुदुःखदः

Dahil sa paghinog ng dating karma, ang anak na iyon—bagaman musmos pa—ay sinakmal ng sakit na ketong, na nagdulot ng matinding dalamhati sa ama at ina.

Verse 22

अथ तत्कामिकं क्षेत्रं स गत्वा पृथिवीपतिः । चकार रोगनाशाय स्वपुत्रार्थं महत्तपः

Pagkaraan, ang hari ng daigdig ay nagtungo sa banal na pook na tumutupad ng hiling (kṣetra), at nagsagawa ng dakilang pag-aayuno at pagninilay upang mapuksa ang karamdaman para sa kanyang anak.

Verse 23

ततस्तुष्टिं गतस्तस्य स्वयमेव जनार्दनः । प्रदाय दर्शनं वाक्यं ततः प्रोवाच सादरम्

Pagkaraan, si Janārdana mismo, nalugod sa kanya, ay nagkaloob ng banal na pagdatal (darśana); at pagkatapos, may paggalang, ay nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 24

परितुष्टोऽस्मि ते वत्स तस्माच्चित्तेऽभिवांछितम् । प्रार्थयस्व प्रयच्छामि वरं पुत्र न संशयः

“Mahal kong anak, lubos Akong nalulugod sa iyo. Kaya hingin mo ang ninanais ng iyong puso; ipagkakaloob Ko sa iyo ang biyaya, anak—walang alinlangan.”

Verse 25

राजोवाच । ममायं संमतः पुत्रो ग्रस्तः कुष्ठेन केशव । बालोऽपि तत्कुरुष्वास्य कुष्ठव्याधिपरिक्षयम्

Wika ng Hari: “O Keśava, ang minamahal kong anak ay sinakmal ng ketong. Bagama’t bata pa, ipagkaloob Mo na magwakas nang lubos ang sakit na ito sa kanya.”

Verse 26

श्रीभगवानुवाच । एष आसीत्पुरा राजा मेघवाहनसंज्ञितः । ब्रह्मण्यश्च कृतज्ञश्च सर्वशास्त्रार्थपारगः

Wika ng Mapalad na Panginoon: “Noong unang panahon, ang isang ito’y naging haring nagngangalang Meghavāhana—mapagpitagan sa mga brāhmaṇa, marunong tumanaw ng utang na loob, at bihasa sa kahulugan ng lahat ng śāstra.”

Verse 27

कस्यचित्त्वथ कालस्य ब्राह्मणोऽनेन घातितः । अंतःपुरे निशाकाले प्रविष्टो जारकर्मकृत

“Ngunit sa isang pagkakataon, may isang brāhmaṇa na napatay niya—isang pumasok sa looban ng palasyo sa gabi at gumagawa ng pakikiapid.”

Verse 28

अथ पश्यति यावत्स प्रभातेऽभ्युदिते रवौ । यज्ञोपवीतसंयुक्तस्तावत्स द्विजरूपधृक्

“Pagdating ng umaga at pagsikat ng araw, tumingin siya at nakita ang taong iyon—nakasuot ng yajñopavīta, ang banal na sinulid, at may anyo ng dvija, ang ‘dalawang ulit na isinilang’.”

Verse 29

अथ तं ब्राह्मणं मत्वा घृणाविष्टः सुदुःखितः । गत्वा काशीपुरीं पश्चात्तपश्चक्रे समाहितः

“Nang makilala niyang brāhmaṇa iyon, siya’y sinaklot ng pagsisisi at matinding dalamhati. Pagkaraan, nagtungo siya sa Kāśī (Vārāṇasī) at sa pusong nakatuon, nagsagawa ng tapas, ang banal na pag-aayuno at pagninilay.”

Verse 30

राज्ये पुत्रं समाधाय वैराग्यं परमं गतः । नियतो नियताहारो भिक्षान्नकृतभोजनः

Iniluklok niya ang kanyang anak sa trono at naabot ang sukdulang pagwawalang‑pagkakapit sa mundo. Mapagpigil at may takdang pagkain, namuhay siya sa pagkaing limos, kumakain lamang ng natamo sa pamamalimos.

Verse 31

ततः कालेन संप्राप्तो यमस्य सदनं प्रति । विपाप्मापि च चिह्नेन युक्तोऽयं पृथिवीपतिः

Pagkaraan ng panahon, ang haring ito ay nakarating sa tahanan ni Yama. Bagama’t nalinis na sa kasalanan, taglay pa rin niya ang isang tanda (ng gawaing iyon).

Verse 32

ब्रह्मघातोद्भवेनैव बालभावेऽपि संस्थिते । येऽत्र कुष्ठसमायुक्ता दृश्यंते मानवा भुवि । तैर्नूनं ब्राह्मणाघातो विहितश्चान्यजन्मनि

Kahit nasa pagkabata pa, ang mga taong nakikita rito sa lupa na may ketong ay nagdurusa lamang dahil sa bunga ng brahma-hatyā—pagpatay sa isang brāhmaṇa. Tunay na sa dating kapanganakan ay nagawa nila ang pagpaslang sa brāhmaṇa.

Verse 33

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यो गत्वा श्राद्धमाचरेत् । पितॄणां चैव सर्वेषामनृणः स प्रजायते

Sinumang magtungo sa banal na pook ni Hāṭakeśvara at magsagawa ng śrāddha ay nagiging malaya sa pagkakautang sa lahat ng mga ninuno (pitṛ).

Verse 34

न ब्राह्मणवधाद्बाह्यं कुष्ठव्याधिः प्रजायते । एतत्सत्यं विजानीहि वदतो मम भूपते

Ang ketong ay hindi nagmumula sa iba pa kundi sa pagpatay sa isang brāhmaṇa. Alamin mong ito ang katotohanan, O hari, ayon sa aking mga salita.

Verse 35

अंबरीष उवाच । एतदर्थं सुराधीश मया त्वं पूजितः प्रभो । प्रसन्ने त्वयि देवेश नासाध्यं विद्यते भुवि

Wika ni Ambarīṣa: “Dahil sa layuning ito, O Panginoon ng mga diyos, sinamba at pinarangalan kita, O Guro. Kapag ikaw ay nalulugod, O Diyos ng mga diyos, walang bagay sa lupa na hindi maisasakatuparan.”

Verse 36

एवमुक्तस्ततस्तेन भगवान्मधुसूदनः । पातालजाह्नवीतोयं स सस्मार समाधिना

Nang masambit iyon sa kanya, ang Mapalad na si Madhusūdana ay pumasok sa samādhi at sa pagninilay ay inalaala ang mga tubig ng Jāhnavī (Gaṅgā) na nasa kailaliman ng Pātāla.

Verse 37

सा ध्याता सहसा तेन विष्णुना प्रभविष्णुना । कृत्वा तु विवरं सूक्ष्मं विनिष्क्रांताऽथ तत्क्षणात्

Nang pagnilayan siya ni Viṣṇu—ang Makapangyarihan sa pagpapahayag—agad na lumikha ang Jāhnavī ng isang maselang siwang at lumitaw sa mismong sandaling iyon.

Verse 38

ततः प्रोवाच वचनमंबरीषं चतुर्भुजः । निमज्जतु सुतस्तेऽत्र सुपुण्ये जाह्नवीजले

Pagkaraan, nagsalita ang Panginoong Apat ang Bisig kay Ambarīṣa: “Ipalubog mo rito ang iyong anak, sa lubhang banal at mapagkaloob na tubig ng Jāhnavī.”

Verse 39

येन कुष्ठविनिर्मुक्तस्तत्क्षणादेव जायते । तथा ब्रह्मवधोद्भूतैः पातकैरुपपातकैः

Sa paglusong na iyon, ang tao ay agad na napapalaya mula sa ketong; gayundin, napapawi ang mga kasalanan at mga kasalanang pangalawa na nagmumula sa pagpatay sa brāhmaṇa (brahma-hatyā).

Verse 40

एतस्मिन्नेव काले तु समानीय सुतं नृपः । स्नापयामास तत्तोयैः प्रत्यक्षं शार्ङ्गधन्वनः

Noon ding iyon, dinala ng hari ang kanyang anak at pinaliguan siya ng mga tubig na iyon, sa mismong harapan ng may hawak ng busog na Śārṅga (si Viṣṇu).

Verse 41

ततः स बालकः सद्यः स्नातमात्रो द्विजोत्तमाः । कुष्ठव्याधिविनिर्मुक्तो जातो बालार्कसंनिभः

Pagkaraan, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-ipinanganak, ang batang iyon, pagkakaligo pa lamang, ay napalaya sa sakit na ketong at nagningning na parang sumisikat na araw sa umaga.

Verse 42

ततः प्रणम्य तं देवं हर्षेण महताऽन्वितः । पित्रा समं जगामाथ स्वकीयं भवनं द्विजाः

Pagkatapos, yumukod siya sa Panginoong iyon na puspos ng dakilang galak; at, O mga dwija, sumama siya sa kanyang ama at umuwi sa sarili nilang tahanan.

Verse 43

तस्मिन्गते महीपाले सपुत्रे तत्क्षणाद्धरिः । तद्रंध्रं पूरयामास यथा नो वेत्ति कश्चन

Nang makaalis na ang hari kasama ang kanyang anak, agad na pinuno ni Hari (Viṣṇu) ang siwang na iyon upang walang sinumang makaalam nito.

Verse 44

एतस्मात्कारणात्पूर्वं तत्तोयं सर्वपापहृत् । यद्गोमुखेन भूयोऽपि भूतले प्रकटीकृतम्

Dahil sa kadahilanang ito, mula pa noong una ang tubig na iyon ay tagapag-alis ng lahat ng kasalanan, sapagkat muli itong nahayag sa daigdig sa pamamagitan ng Gomukha.

Verse 46

व्याधयोपि महारौद्रा दद्रुपामा समुद्भवाः । उपसर्गोद्भवाश्चैव विस्फोटकविचर्चिका

Kahit ang mga sakit na lubhang nakapanghihilakbot—gaya ng buni at eksema na nagmumula sa impeksiyon—gayundin ang mga sugat na pumuputok at iba pang karamdaman sa balat, ay binabanggit dito.

Verse 47

निष्कामस्तु पुनर्मर्त्यो यः स्नानं तत्र भक्तितः । कुरुते याति लोकं स देवदेवस्य चक्रिणः

Ngunit ang taong walang pagnanasa, na naliligo roon nang may debosyon, ay makararating sa daigdig ng Panginoong may hawak ng Chakra, ang Diyos ng mga diyos.

Verse 48

यस्मिन्दिने समानीता सा गंगा तत्र विष्णुना । तस्मिन्दिने वृषे सूर्यः स्थितश्चित्रासु चंद्रमाः

Sa araw na dinala roon ni Viṣṇu ang Gaṅgā na iyon, sa araw ding iyon ang Araw ay nasa Vṛṣa (Taurus) at ang Buwan ay nasa Citrā (nakṣatra).

Verse 49

अद्यापि तज्जलस्पर्शात्सुपवित्रो धरातले । यः स्नानं सूर्यवारेण कुरुतेऽर्कोदयं प्रति । तस्य नाशं द्रुतं यांति गलगंडादिका इह

Hanggang ngayon, sa pagdampi pa lamang sa tubig na iyon ay nagiging lubhang dalisay sa ibabaw ng lupa. Sinumang maligo roon sa Linggo, nakaharap sa pagsikat ng araw, ang mga karamdaman gaya ng goiter at iba pa ay mabilis na napapawi sa mundong ito.

Verse 50

तथान्येऽपि दिने तस्मिन्यदि तोयमवाप्य च । स्नानं करोति सद्भक्त्या तत्फलं सोऽपि चाप्नुयात्

Gayundin sa ibang mga araw, kung makakamit ng sinuman ang tubig na iyon at maligo nang may tapat na debosyon, siya man ay tatamo ng gayunding bunga.

Verse 93

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये गोमुखतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिनवतितमोऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos ang ikasiyamnapu’t ikatlong kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Gomukha Tīrtha,” sa Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya ng Nāgara Khaṇḍa, sa loob ng Skanda Mahāpurāṇa ng Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā.