Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

यस्मात्त्वयाहमादिष्टो देवानां वारणाधम । तस्मात्तव मुखे जिह्वा विपरीता भविष्यति

Transliteration

yasmāttvayāhamādiṣṭo devānāṃ vāraṇādhama | tasmāttava mukhe jihvā viparītā bhaviṣyati

Translation

“Sapagkat inutusan mo ako para sa mga diyos, O pinakamasama sa mga elepante; kaya ang dila sa iyong bibig ay magiging baligtad.”

Word by Word

• यस्मात्: since, because
• यस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पञ्चमी (Abl.); एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative: 'since/from which reason')

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr-karana (Agent/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; तृतीया (Instr.); एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा (Nom.); एकवचन

• आदिष्टः: was ordered, was instructed
• आदिष्टः: Kriya (Predicative participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + दिश् (धातु) + क्त
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (Gen.); बहुवचन

• वारणाधम: O lowest of elephants
• वारणाधम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वारण (प्रातिपदिक) + अधम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास ('अधमः वारणः'); पुंलिङ्ग; सम्बोधन (Voc.); एकवचन

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/Result marker/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पञ्चमी (Abl.); एकवचन; तस्मात्-इति हेत्वर्थे (therefore/from that reason)

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी (Gen.); एकवचन

• मुखे: in (your) mouth
• मुखे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (Loc.); एकवचन

• जिह्वा: tongue
• जिह्वा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जिह्वा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (Nom.); एकवचन

• विपरीता: reversed, turned back
• विपरीता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विपरीत (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त विशेषण; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन (जिह्वा-विशेषण)

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future); प्रथम-पुरुष (3rd); एकवचन

Speaker

Hutāśana (Agni / Vaiśvānara)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Agni, blazing and stern, points toward the elephant as he utters the curse; the elephant recoils, mouth slightly open, foreshadowing the tongue’s reversal.

Characters & Entities

• Hutāśana (Agni)
• Devas
• Vāraṇa (elephant)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Speech and instruction carry consequences; the Purāṇic ethic warns against harshness and misdirected blame in moments of fear.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is explicitly named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated in this verse.