Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

तस्मात्पुत्रमिमं तत्र रक्तशृंगं हिमालय । प्रेषयस्व बिलो येन पूर्यते सोऽहिसंभवः

Transliteration

tasmātputramimaṃ tatra raktaśṛṃgaṃ himālaya | preṣayasva bilo yena pūryate so'hisaṃbhavaḥ

Translation

Kaya nga, O Himalaya, ipadala mo roon ang anak mong ito—si Raktaśṛṅga—sapagkat sa pamamagitan niya mapupuno ang yungib na isinilang sa mga Nāga (Nāga-bila).

Word by Word

• तस्मात्: from that (reason/therefore)
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; सर्वनाम

• पुत्रम्: son
• पुत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• इमम्: this
• इमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम; विशेषण (पुत्रम्)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• रक्तशृंगम्: Raktaśṛṅga (the red-horned one/name)
• रक्तशृंगम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रक्त (प्रातिपदिक) + शृंग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय-समास (रक्तं शृंगं यस्य/रक्तशृंगः)

• हिमालय: O Himālaya
• हिमालय: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: हिमालय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन

• प्रेषयस्व: send (you)
• प्रेषयस्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-इष् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• बिलः: the cave
• बिलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• येन: by which
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• पूर्यते: is filled
• पूर्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूर् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)

• सः: that/he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• अहिसंभवः: Ahi-saṃbhava (serpent-born/name)
• अहिसंभवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहि (प्रातिपदिक) + संभव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अहेः संभवः)

Speaker

Indra

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāgabīla

Type: cave

Visual Art Cues

Scene: Indra petitions Himālaya to dispatch Raktaśṛṅga to the Nāga-born cavern so it may be ‘filled’ and stabilized as a sacred place.

Characters & Entities

• Indra
• Himālaya
• Raktaśṛṅga
• Nāga-bila

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Cosmic order is maintained through cooperation among sacred powers; mountains, gods, and tīrthas work together to protect dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Nāga-bila within Hāṭakeśvara-kṣetra is emphasized as a decisive sacred feature requiring divine intervention.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite; the verse records a divine request to dispatch Raktaśṛṅga to fulfill the sacred task of filling the cavern.