Adhyaya 79

Verse 1

। सूत उवाच । तस्यैव दक्षिणे भागे वालखिल्यैः प्रतिष्ठितम् । लिंगमस्ति सुविख्यातं सर्वपातकनाशनम्

Sinabi ni Sūta: Sa mismong dakong timog niyon ay may isang tanyag na liṅga, na itinatag ng mga pantas na Vālakhilya, na pumupuksa sa lahat ng kasalanan.

Verse 2

यमाराध्य च तैः पूर्वं शक्रामर्षसमन्वितैः । गरुडो जनितः पक्षी ख्यातो विष्णुरथोऽत्र यः

Matapos nilang sambahin noon ang (liṅga/diyos) na iyon, taglay ang poot laban kay Śakra (Indra), isinilang si Garuḍa—ang ibong tanyag dito bilang sasakyan ni Viṣṇu.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । कथं तेषां समुत्पन्नः शक्रस्योपरि सूतज । प्रकोपो वालखिल्यानां संजज्ञे गरुडः कथम्

Wika ng mga rishi: “O anak ni Sūta, paano sumiklab ang galit nila laban kay Śakra (Indra)? At paano isinilang si Garuḍa mula sa poot ng mga Vālakhilya?”

Verse 4

सूत उवाच । पुरा प्रजापतिर्दक्षस्तस्मिन्क्षेत्रे सुशोभने । चकार विधिवद्यज्ञं संपूर्णवरदक्षिणम्

Sinabi ni Sūta: “Noong unang panahon, si Prajāpati Dakṣa, sa maringal na banal na pook na iyon, ay nagsagawa ng yajña ayon sa tuntunin, ganap at may dakṣiṇā—mga handog na marangal.”

Verse 5

ततः शक्रादयो देवाः सहायार्थं निमंत्रिताः । दक्षेण मुनयश्चैव तथा राजर्षयोऽमलाः

Pagkaraan, si Śakra (Indra) at ang iba pang mga diyos ay inanyayahan ni Dakṣa upang tumulong; gayundin ang mga muni at ang malilinis na rāja-ṛṣi ay ipinatawag din.

Verse 6

तथा वेदविदो विप्रा यज्ञकर्मविचक्षणाः । गृहस्थाश्रमिणो ये च ये चारण्यनिवासिनः

Gayundin, inanyayahan ang mga brāhmaṇa na bihasa sa Veda at dalubhasa sa mga gawi ng yajña—maging yaong nasa landas ng maybahay at yaong naninirahan sa gubat.

Verse 7

अथ ते वालखिल्याख्या मुनयः संशितव्रताः । एकां समिधमादाय साहाय्यार्थं प्रजापतेः । प्रस्थिता यज्ञवाटं तं भारार्ताः क्लेशसंयुताः

Pagkatapos, ang mga pantas na tinatawag na Vālakhilya—matatag sa kanilang mga panata—ay kumuha ang bawat isa ng isang pirasong samidh, ang banal na panggatong, upang tumulong kay Prajāpati; at sila’y tumungo sa bakuran ng yajña, pasan ang bigat at dumanas ng hirap.

Verse 8

अथ तेषां समस्तानां मार्गे गोष्पदमागतम् । जलपूर्णं समायातमकालजलदागमे

Pagkaraan, sa daan nilang lahat ay lumitaw ang isang hukay na gaya ng bakas ng kuko ng baka, napuno ng tubig dahil sa pagdating ng mga ulap-ulan na wala sa panahon.

Verse 9

ततस्तरीतु कामास्ते क्लिश्यमाना इतस्ततः । समिद्भारश्रमोपेता देवराजेन वीक्षिताः

Nais nilang tumawid kaya sila’y nagpagal dito at doon; pagod sa pasan ng panggatong, napansin sila ng hari ng mga diyos (Indra).

Verse 10

गच्छता तेन मार्गेण मखे दक्षप्रजापतेः । ततश्चिरं समालोक्य स्मितं कृत्वा स कौतुकात् । जगामाथ समुल्लंघ्य ऐश्वर्यमदगर्वितः

Habang siya’y dumaraan sa landas patungo sa paghahandog ni Dakṣa Prajāpati, matagal siyang tumingin; saka, ngumiti dahil sa aliw lamang, lumundag siyang tumawid—punô ng pagmamataas mula sa kapangyarihang panginoon.

Verse 11

ततस्ते कोपसंयुक्ताः शक्राद्दृष्ट्वा पराभवम् । निवृत्य स्वाश्रमं गत्वा चक्रुर्मंत्रं सनिश्चयम्

Pagkaraan, nang makita ang paghamak ni Śakra, sila’y napuno ng galit; bumalik sila, nagtungo sa sariling ashram, at may matibay na pasiya ay nagsagawa ng ritwal ng mantra.

Verse 12

शाक्रं पदं समासाद्य यस्मादेतेन पाप्मना । अतिक्रांता वयं सर्वे तस्मात्पात्यः स सत्पदात्

“Sapagkat nang marating namin ang kalagayan ni Śakra, kaming lahat ay nilampasan ng makasalanang ito; kaya nararapat siyang pabagsakin mula sa marangal na ranggong iyon.”

Verse 13

अन्यः शक्रः प्रकर्तव्यो मंत्रवीर्यसमुद्भवः । आथर्वणैर्महासूक्तैराभिचारिकसंभवैः

“Dapat likhain ang isa pang Indra—isinilang mula sa lakas ng mantra—sa pamamagitan ng mga dakilang himnong Atharvan na umuusbong mula sa mga ritong may kapangyarihang pamimilit.”

Verse 14

येन व्यापाद्यते तेन शक्रोऽयं मदगर्वितः । मखमाहात्म्यसंपन्नः स्वल्पबुद्धिपरा क्रमः

“Sa mismong paraang iyon, lipulin ang Indrang ito—lasing sa kapalaluan; bagaman kaugnay sa kadakilaan ng paghahandog, ang kanyang gawi’y pinamumunuan ng munting pag-unawa.”

Verse 16

गर्भोपनिषदेनैव नीलरुद्रैर्द्विजोत्तमाः । रुद्रशीर्षेण काम्येन विष्णुसूक्तयुतेन चं

Ang mga pinakadakila sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak ay nagsagawa ng ritwal gamit ang Garbhopaniṣad, mga himnong Nīlarudra, ang minimithing Rudraśīrṣa, at kasama rin ang Viṣṇu-sūkta.

Verse 17

निधाय कलशं मध्ये मंडलस्योदकावृतम् । होमांते तत्र संस्पर्शं चक्रुस्तस्य जलैः शुभैः

Inilagay nila ang kalasa na nababalutan ng tubig sa gitna ng maṇḍala; sa pagtatapos ng homa, isinagawa nila roon ang paghipo/pagwiwisik gamit ang mapalad na tubig nito.

Verse 18

एतस्मिन्नंतरे शक्रः प्रपश्यति सुदारुणान् । उत्पातानात्मनाशाय जायमानान्समंततः

Noon ding sandali, namalas ni Śakra (Indra) ang mga kakila-kilabot na masamang palatandaan na sumisibol sa lahat ng dako—mga hudyat ng sarili niyang kapahamakan.

Verse 19

वामो बाहुश्च नेत्रं च मुहुः स्फुरति चास्य वै । न च पश्यति नासाग्रं जिह्वाग्रं च तथा हनुम्

Ang kaliwang bisig at ang mata niya ay paulit-ulit na kumikibot; at hindi niya makita ang dulo ng ilong, ang dulo ng dila, ni ang panga niya.

Verse 20

शिरोहीनां तथा छायां गगने भास्करद्वयम् । अरुंधतीं ध्रुवं चैव न च विष्णुपदानि सः

Nakita niya ang aninong walang ulo at dalawang araw sa langit; hindi niya nakita si Arundhatī, ni si Dhruva, ni maging ang mga bakas ng paa ni Viṣṇu.

Verse 21

न च मंदं न चाकाशे संस्थितां स्वर्धुनीं हरिः । स्वपन्पश्यति कृष्णांगीं नित्यं नारीं धृतायुधाम्

Hindi niya nakita ang Buwan, ni ang makalangit na Gaṅgā na nakalagay sa himpapawid; at sa pagtulog, palagi niyang nakikita ang isang babaeng maitim ang katawan na may tangan na mga sandata.

Verse 22

मुक्तकेशीं विवस्त्रां च कृष्णदंतां भयानकाम् । तान्दृष्ट्वा स महोत्पातान्देवराजो बृहस्पतिम्

Nakita niya ang isang nakapangingilabot na babae—nakalugay ang buhok, hubad, at nangingitim ang mga ngipin. Nang makita ang gayong malalaking masamang palatandaan, si Indra, hari ng mga deva, ay bumaling kay Bṛhaspati.

Verse 23

पप्रच्छ भयसंत्रस्तः किमेतदिति मे गुरो । जायंते सुमहोत्पाता दुर्निमित्तानि वै पृथक्

Nanginginig sa takot, nagtanong siya: “Ano ito, aking Guru? May nagsisilitawang malalaking pangitain—mga masamang palatandaan na iba-iba, bawat isa sa sariling anyo.”

Verse 24

किं मे भविष्यति प्राज्ञ विनाशः सांप्रतं वद । किं वा त्रैलोक्य राज्यस्य किं वा वित्तादिकस्य च

“O marunong, ano ang mangyayari sa akin? Sabihin mo agad—may kapahamakan ba? At ang aking paghahari sa tatlong daigdig, at ang aking kayamanan at iba pa, ano ang kahihinatnan?”

Verse 25

बृहस्पतिरुवाच । ये त्वया मदमत्तेन वालखिल्या महर्षयः । उल्लंघिताः स्थिता मार्गे गोष्पदं तर्त्तुमिच्छवः

Wika ni Bṛhaspati: “Yaong mga dakilang rishi na Vālakhilya, na iyong—lasing sa pagmamataas—nilapastangan sa pagtalon at paglampas sa kanila habang sila’y nakatayo sa daan, na nagnanais tumawid kahit sa munting tubig na kasinlaki ng bakas ng kuko ng baka…”

Verse 26

तैरेवाथर्वणैर्मंत्रैस्त्वकृतेऽस्ति शचीपते । कृतो होमः सुसंपूर्णः कलशश्चाभिमंत्रितः

“O Indra, panginoon ni Śacī, sa mismong mga mantrang Atharvan na iyon ay isinagawa laban sa iyo ang isang ritwal: ganap na natapos ang handog-sa-apoy (homa), at ang sisidlang tubig na pang-ritwal (kalaśa) ay nabasbasan din sa pamamagitan ng mantra.”

Verse 27

युष्माकं सुविनाशाय सर्वदेवाधिनायकः । भविष्यति न संदेहो मंत्रैराथर्वणैर्हरिः

“Para sa ganap na pagkapuksa ninyo, si Hari—panginoon sa mga pinunong diyos ng lahat ng mga deva—ay tiyak na mahahayag sa pamamagitan ng mga mantrang Atharvan; walang alinlangan dito.”

Verse 28

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सहस्राक्षो भयान्वितः । दक्षं गत्वा च दीनास्यः प्रोवाच तदनंतरम्

Pagkarinig sa mga salitang iyon, ang libong-matang si Indra ay sinakmal ng takot. Pumunta siya kay Dakṣa; at may mukhang lugmok, agad siyang nagsalita sa kanya pagkaraan noon.

Verse 29

अस्मन्नाशाय मुनिभिर्वालखिल्यैः प्रजापते । प्रोद्यमो विहितः सम्यक्छक्रस्यान्यस्य वै कृते

O Prajāpati (Dakṣa), ang mga pantas na Vālakhilya ay maayos na nagpasimula ng isang gawain para sa aming kapahamakan—tunay ngang ginagawa ito para sa ibang Indra.

Verse 30

तान्वारय स्वयं गत्वा यावन्नो जायते परः । शक्रोऽस्मद्ध्वंसनार्थाय नास्ति तेषामसाध्यता

Ikaw mismo ang pumunta at pigilan sila bago pa maisilang ang ibang Indra. Para sa aming pagwasak, wala silang bagay na hindi kayang magawa.

Verse 31

अथ दक्षो द्रुतं गत्वा शक्राद्यैरमरैर्वृतः । प्रहसंस्तानुवाचेदं विनयेन समन्वितः

Pagkaraan, si Dakṣa ay nagmadaling pumunta, napalilibutan ng mga imortal na pinangungunahan ni Indra. Nakangiti at puspos ng paggalang, sinabi niya sa kanila ang ganito.

Verse 32

किमेतत्क्रियते विप्राः कर्म रौद्रतमं महत् । त्रैलोक्यं व्याकुलं येन सर्वमेतद्व्यवस्थितम्

O mga brāhmaṇa na pantas, ano itong ginagawa—isang dakilang gawaing lubhang mabagsik ang bunga—na nagpagulo sa tatlong daigdig at nagbunsod ng lahat ng kaguluhang ito?

Verse 33

अथ ते दक्षमालोक्य समायातं स्वमाश्रयम् । संमुखाश्चाभ्ययुस्तूर्णं प्रगृहीतार्घ्यपाणयः

Nang makita nilang dumating si Dakṣa sa kanilang ermitanyo, dali-dali silang lumapit upang salubungin siya, tangan ang arghya—handog ng pagtanggap—sa kanilang mga kamay.

Verse 34

अर्घ्यं दत्त्वा यथान्यायं पूजां कृत्वाथ भक्तितः । प्रोचुश्च प्रणता भूत्वा स्वागतं ते प्रजापते

Matapos ihandog ang arghya ayon sa wastong tuntunin at magsagawa ng pagsamba nang may debosyon, sila’y yumukod nang malalim at nagsabi: “Maligayang pagdating sa Iyo, O Prajāpati.”

Verse 35

आदेशो दीयतां शीघ्रं यदर्थमिह चागतः । अपि प्राणप्रदानेन करिष्यामः प्रियं तव

“Ibigay agad ang Iyong utos at sabihin kung ano ang dahilan ng Iyong pagparito rito. Kahit kapalit ang aming buhay, gagawin namin ang minamahal Mo.”

Verse 36

दक्ष उवाच । एतद्रौद्रतमं कर्म सर्वदेवभयावहम् । त्याज्यं युष्माभिरव्यग्रैरेतदर्थमिहागतः

Sinabi ni Dakṣa: “Ito’y isang lubhang mabagsik na gawain na nagdudulot ng takot maging sa lahat ng mga deva. Kayo na matatag at hindi naliligalig ay dapat itong talikdan. Dahil dito ako naparito.”

Verse 37

मुनय ऊचुः । वयं शक्रेण ते यज्ञे समायाताः सुभक्तितः । उल्लंघिता मदोद्रेकात्कृत्वा हास्यं मुहुर्मुहुः

Sinabi ng mga muni: “Sa pakiusap ni Indra, dumalo kami sa iyong yajña nang may tapat na debosyon. Ngunit dahil sa pag-alsa ng pagmamataas, paulit-ulit kaming lumabag at ginawa itong katatawanan nang muli’t muli.”

Verse 38

शक्रोच्छेदाय चास्माभिः शकोऽन्यो वीर्यमंत्रतः । प्रारब्धः कर्तुमत्युग्रैर्होमांतश्च व्यवस्थितः

“At upang lipulin si Śakra (Indra), sa pamamagitan ng makapangyarihang mga mantra ay sinimulan naming likhain ang isa pang ‘Śakra’; at sa sukdulang bagsik na hangarin, nagpatuloy kami, handang tapusin ang ritwal hanggang sa huling mga handog sa homa.”

Verse 39

तत्कथं मंत्रवीर्यं तत्क्रियते मोघमित्यहो । वेदोक्तं च विशेषेण तस्मादत्र वद प्रभो

Kung gayon, aba, paano magiging walang bunga ang kapangyarihan ng mantra? Yamang ito’y lalo pang pinagtitibay ng Veda, kaya, O Panginoon, ipaliwanag mo ito rito sa amin.

Verse 40

त्वमेव यदि शक्तः स्यादन्यथा कर्तुमेव हि । कुरुष्व वा स्वयं नाथ नास्माकं शक्तिरीदृशी

Kung ikaw lamang ang may kakayahang gawin ito nang iba, gawin mo nga. O, O Tagapagtanggol, ikaw na mismo ang tumupad—wala sa amin ang ganitong lakas.

Verse 41

दक्ष उवाच । सत्यमेतन्महाभागा यद्युष्माभिः प्रकीर्तितम् । नान्यथा शक्यते कर्तुं वेदमन्त्रोद्भवं बलम्

Wika ni Dakṣa: O mga mararangal, tunay ang inyong sinabi. Ang lakas na nagmumula sa mga mantrang Veda ay hindi maaaring gawing iba.

Verse 42

तद्य एष कृतो होमो युष्माभिर्वेदमंत्रतः । देवराजार्थमव्यग्रैः कलशश्चाभिमंत्रितः

Kaya ang homa na inyong isinagawa sa pamamagitan ng mga mantrang Veda, at ang kalaśa (banga ng tubig) na inyong binasbasan sa matatag na isipan para sa Hari ng mga deva, ay hindi masasayang.

Verse 43

सोऽयं मद्वचनाद्राजा भविष्यति पतत्रिणाम् । तेजोवीर्यसमोपेतः शक्रादपि सुवीर्यवान्

Sa aking salita, ang isang ito’y magiging hari ng mga ibon, puspos ng ningning at kagitingan, higit pang makapangyarihan kaysa kay Śakra (Indra).

Verse 44

एतस्य देवराजस्य क्षंतव्यं मम वाक्यतः । तत्कृतं मूढभावेन यदनेन विचेष्टितम्

Sa aking pakiusap, patawarin ninyo ang haring ito ng mga diyos. Anumang maling gawa na nagawa niya ay bunga ng kamangmangan at pagkalito ng isip.

Verse 45

एवमुक्त्वाथ तेषां तं सहस्राक्षं भयातुरम् । दर्शयामास दक्षस्तु विनयावनतं स्थितम्

Pagkasabi nito, ipinakita ni Dakṣa sa kanila ang May Sanlibong Mata (Indra), balisa sa takot, na nakatayo roon na nakayuko sa pagpapakumbaba.

Verse 46

तेऽपि दृष्ट्वा सहस्राक्षं वेपमानं कृतांजलिम् । प्रोचुर्माऽतिक्रमं शक्र ब्राह्मणानां करिष्यसि

Nang makita nila si Sahasrākṣa (Indra) na nanginginig at nakatiklop ang mga kamay, sinabi nila: “O Śakra, huwag kang lalabag laban sa mga brāhmaṇa.”

Verse 47

भूयो यदि दिवेशानामाधिपत्यं प्रवांछसि । अपि मन्दोऽपि मूर्खोऽपि क्रियाहीनोऽपि वा द्विजः । नावज्ञेयो बुधैः क्वापि लोकद्वय मभीप्सुभिः

“Kung nais mong muling makamtan ang paghahari sa mga diyos, alalahanin ito: kahit ang isang brāhmaṇa ay mapurol, mangmang, o kulang sa pagsasagawa ng mga ritwal, ang marurunong—na naghahangad ng kabutihan sa dalawang daigdig—ay hindi dapat humamak sa kanya saanman.”

Verse 48

इन्द्र उवाच । अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाद्यन्मया कुकृतं कृतम् । तत्क्षंतव्यं द्विजैः सर्वैर्विशेषाद्दक्ष वाक्यतः

Sinabi ni Indra: “Maging dahil sa kamangmangan o kahit may malay, anumang masamang nagawa ko, nawa’y patawarin ito ng lahat ng brāhmaṇa, lalo na ayon sa salita ni Dakṣa.”

Verse 49

प्रगृह्यतां वरोऽस्माकं यः सदा वर्तते हृदि । प्रदास्यामि न संदेहो नादेयं विद्यते मम

Tanggapin ninyo ang biyayang laging nananahan sa aking puso para sa inyo. Ipagkakaloob ko ito—walang pag-aalinlangan; wala akong ipagkakait.

Verse 50

मुनय ऊचुः । अस्मिन्कुण्डे नरो होमं यः कुर्याच्छ्रद्धयाऽन्वितः । एतल्लिंगं समभ्यर्च्य तस्याऽस्तु हृदि वांछितम्

Wika ng mga pantas: “Sinumang tao na puspos ng pananampalataya ang magsagawa ng homa sa banal na kuṇḍa na ito at marapat na sumamba sa liṅga na ito—nawa’y matupad ang ninanais sa kanyang puso.”

Verse 51

इन्द्र उवाच । एतल्लिंगं समभ्यर्च्य योऽत्र होमं करिष्यति । कुंडेऽत्र वांछितं सद्यः सफलं स हि लप्स्यते

Sinabi ni Indra: “Ang sinumang sumamba sa liṅga na ito at magsagawa ng homa rito—sa kuṇḍang ito—ay tunay na makakamtan agad ang ninanais niyang layon, na may ganap na tagumpay.”

Verse 52

निष्कामो वाऽथ संपूज्य लिंगमेतच्छुभावहम् । प्रयास्यति परां सिद्धिं त्रिदशैरपि दुर्लभाम्

O kung siya’y walang pagnanasa, sa ganap na pagsamba sa mapalad na liṅga na ito, makakamtan niya ang sukdulang siddhi—na bihira kahit sa mga diyos.

Verse 53

सूत उवाच । एवमुक्त्वा सहस्राक्षो वालखिल्यान्मुनीश्वरान् । ऐरावतं समारुह्य दक्षयज्ञे ततो गतः

Sinabi ni Sūta: Pagkasabi nito sa mga pantas na Vālakhilya, ang libong-matang si Indra ay sumakay kay Airāvata at saka nagtungo sa paghahandog (yajña) ni Dakṣa.

Verse 54

दक्षोऽपि विधिवद्यज्ञं चकार द्विजसत्तमाः । संहृष्टैर्वालखिल्यैस्तैरुपविष्टैः समीपतः

O pinakamainam sa mga dwija, si Dakṣa man ay nagsagawa ng yajña ayon sa wastong tuntunin, at ang mga Vālakhilya na nagagalak ay nakaupo sa malapit.

Verse 158

ततस्ते शुचयो भूत्वा स्कंदसूक्तेन पावकम् । जुहुवुश्च दिवारात्रौ क्षुरिकोक्तेन सोद्यमाः

Pagkaraan, nang sila’y maging dalisay, naghandog sila ng mga alay sa banal na apoy sa pamamagitan ng Skanda-sūkta; at sa masigasig na pagsisikap, ginawa nila ito araw at gabi ayon sa paraang itinuro ni Kṣurika.